بررسي ابعاد محيطي حاكم براشتغال فرزندان شاهد(محيط اجتماعي)

يكي از جنبه هاي محيط اجتماعي كه به طور غالب در امر اشتغال تاثيردارد، جمعيت جامعه به لحاظ ساخت وتركيب و حركت آن مي باشد. از طرف ديگر گذشته نگري، حال وآينده جامعه، تحت عنوان پويايي و تحول جمعيت در تصميم گيريهاي استراتژيك،نقشي اساسي ايفا مي نمايد. آينده نگري وياپيش بيني جمعيت در سالهاي آتي مي تواند چشم انداز عرضه ي نيروي كار در جامعه را مشخص نموده و به طور جزئي تر نيروي فعال و شاخص هاي آن را براي سياستگذاران مشخص و‌ روشن سازد. با مقايسه اي بين موقعيت‌هاي حال و آينده مي‌تواند وضعيت اشتغال وبيكاري را پيش‌بيني كرد.
در اين پژوهش با توصيف و تحليل آمارهاي منتشره از سوي مراكز رسمي همانند مركز آمار ايران، ضمن گذشته نگري، وضعيت حال و آينده به تصوير درآمده است ودر نهايت به اشارات ضمني شاخص ها، پرداخته شده است تا در مراحل بعدي تحقيق ودر مقايسه وضعيت كلي جامعه با فرزندان شاهد، حجم مشكل روشن تر و ابعادآن تبيين گرددو راهها ومسيرهايي به سوي سياستگذاري مناسبتر فراهم آيد. ارائه تصويري كلي از ساخت و تركيب جمعيت جامعه، تبيين وضعيت نيروي شاغل جامعه، تبيين وضعيت نيروي بيكار جامعه و ارائه الگو براي مقايسه جمعيت جامعه با فرزندان شاهد،اهم اهداف تحقيق را تشكيل داده است.براي تحقيق اهداف مذكور سؤالاتي به شرح زيرازسوي محقق مطرح گرديده است:
1- وضعيت جمعيت جامعه به لحاظ ساخت سني چگونه است؟
2- وضعيت جامعه، شاخص هاي مختلف چگونه است ؟
3- وضعيت نيروي فعال جامعه، سواد،سطح تحصيلات، تركيب آن چگونه است ؟
4- وضعيت نيروي شاغل جامعه به لحاظ سواد،سطح تحصيلات، سن و.. چگونه است ؟
5- وضعيت نيروي بيكار جامعه به لحاظ سواد،سن، دوره بيكاري و... چگونه است ؟
6- وضعيت سواد جامعه، دانشجويان، فارغ التحصيلان، برحسب عوامل مختلف چگونه است؟
7- روند تغييرات در ساخت جمعيت به لحاظ سني، شهرنشيني و... چگونه است؟
نتايج بررسي حاكي از آن است كه:
1- ساخت جمعيت جامعه هنوز جوان است و روند افزايش شاخص جواني در سال 1375 متوقف و روند كاهش آن به ميزان(6%) نسبت 1365 نشان از تركيب سني مناسب تر از قبل دارد.
2- مخرج افزايش نرخ رشد جمعيت در سالهاي 56-55 اكنون متوقف شده ولي اين موج در گروههاي سني 19-10 سال بروز كرده و در سالهاي آتي به سنين 29-20 سال خواهد رسيد.
3- افزايش درصد جمعيت فعال جامعه از(3/52 %) درسال 1365به (13/56%) در سال 1375نشان از افزايش بار تقاضا براي اشتغال و نشان از تهديد محيطي بيشتر براي جذب نيرو وايجاد اشتغال با فرض ثابت بودن بقيه شرايط محيطي مي باشد.
4- باتوجه به صحنه رقابتي شديد براي اشتغال فرزندان شاهد در آينده باعدم حمايت، بيكاري ازامور حتمي آنهاخواهد بود.
5- كاهش درصد روستا نشيني هنوز ادامه داشته و به احتمال زياد ادامه خواهد داشت.اثرات محيطي اين امرعبارت است از اول جذب امكانات ومنابع زيادتر براي رفع نيازهاي جديد شهر نشينها،دوم مشكلترشدن حفظ روستاييان درروستا باتوجه به جاذبه هاي شهري ونبود امكانات در روستا. براين اساس، فرزندان شاهد در شهرها فشارشديدتر رقابتي براي اشتغال را تحمل خوهند نمود.
6- (18/22 %) از شاغلين مجرد و(3/53%) از متأهلين بيكار هستند و اين بر وضعيت فرزندان شاهد نيز تاثير خواهد گذاشت.
7- درصد اشتغال به كل جمعيت فعال جامعه درسال 1375 نسبت به 1365 كاهش37/1 درصدي داشته است. درصد بيكاري كاهش داشته ولي تعداد آنان افزايش نشان مي دهد. تعداد خانه دار ها كاهش يافته واين امر به نفع محصلان داراي درآمد بدون كار بوده است.براين اساس فرصتهاي كمتري نسبت به قبل براي اشتغال فراهم است.
8- نرخ بيكاري در بين باسوادان كشور بيشتر از بي‌سوادان است (باسوادان 6/8 و بيسوادان 1/ 6%).
9- دربين مهاجرين نسبت به ساكنين نرخ بيكاري بيش از دو برابر است.
10- اكثريت قاطع بيكاران درسنين 29-15 (66/36درصد) قرار دارند بنابراين هرگاه تركيب سني فرزندان شاهد در اين گروه قرار گيرد، فرصت كمتر و زمينه رقابتي شديدتري است.
11- بيشترين ميزان بيكاران دربين تحصيلات ابتدائي تا متوسطه است (64/73درصد) ودربين افراد با تحصيلات عالي 99/3 درصد بيكاري وجود داشته است. ادامه چنين روندي موجب تهديدات جدي براي افراد با تحصيلات عالي خواهد بود.
12- درسطح دكترا بيشترين تعداد بيكار، مربوط به رشته هاي بهداشت و علوم پزشكي و كشاورزي و جنگلداري و مهندسي مي باشد. دربين فوق ليسانسها به ترتيب دررشته هاي مهندسي، بازرگاني، مديريت، بهداشت وعلوم پزشكي و دربين فو ق ديپلم ها در رشته هاي مهندسي،علوم پزشكي، بهداشت، تربيت معلم و علوم تربيتي است؛ بيشترين ميزان اشتغال افراد با تحصيلات عالي در رشته هاي مهندسي،تربيت معلم و علوم تربيتي، علوم انساني،بازرگاني و مديريت بوده است.
13- سهم بخش خصوصي در اشتغال افراد (2/47 %) و بخش عمومي حدود (20%) مي‌باشد. بخش تعاوني سهم بسيار اندكي دارد.
14- اكثر بيكاران در گروههاي عمده صنعت ساخت،ساختمان، كشاورزي و خرده فروشي و عمده فروشي مشغول بوده اند.
15- باتوجه به فعاليت اكثربي سوادان در بخش خصوصي، سهم بخش دولتي در به كارگيري بسيار كم است.
16- سهم افراد با تحصيلات عالي درجمع شاغلين كشورصرفاً ده درصد است.
17- براي مثال فعاليتهايي چون هتل ورستوران، استخراج معدن، ماهيگيري و تامين آب وبرق وگاز هنوزسهم اندكي از اشتغال را در جامعه به خود اختصاص داده‌اند.
18- خانوارهاي سه تاپنج نفري بيشترين تعداد خانوار با سرپرست شاغل در جامعه را شكل مي دهند سهم بخش روستايي در خانوارهاي يك تا هشت نفري به بالا بيشتر از سهم بخش شهري است.
19- تغيير وضعيت اشتغال افراد دويا سه شغله مي‌تواند منجر به اشتغال نيمي از بيكاران شود.
20- اكثريت قاطع شاغلين كشور بيش از 42 ساعت در هفته مشغول به كار هستند.
21- حدود (17%) از شاغلين كشور بيش از پنجاه سال سن دارند و با بازنشستگي وتامين اجتماعي نيمي ازآنان دربخش عمومي وخصوصي يكصدهزار شغل به وجود خواهد آمد.