جاي گلوله ها مي توانست امن تر باشد

به گزارش نويد شاهد به نقل از خبرگزاري مهر، نكته اي كه در مواجهه با چنين كتاب هايي كه حاوي خاطرات جبهه و جنگ يك رزمنده هستند، به ذهن خواننده خطور مي كند، سخنان بسياري از مسئولان و نويسندگان است كه در مورد جنگ بسيار كم كاري شده است و اين واقعه تاريخي، جاي كار بسياري در توليد آثار هنري اعم از آثار نمايشي و مكتوب چون سينما، تئاتر، رمان، داستان كوتاه و ... دارد. حقيقت امر هم همين است.

از يك طرف احساس مي شود همه بودجه هاي دولتي در زمينه چاپ و نشر، صرف چاپ چنين كتاب هايي مي شود. به همين دليل برخي اين كتاب ها را دولتي و حمايت شده مي دانند. در نتيجه از اين كتاب ها استقبال نمي كنند. از طرف ديگر همين ميزان كار، راضي كننده عنوان نمي شود. از طرف ديگر هم بر سر كيفيت اين كتاب ها گلايه هايي مطرح مي شود كه به قول معروف سرسري يا كيلويي منتشر مي شوند و اگر موضوعشان در چارچوب موضوعاتي باشد كه دلخواه دولت يا سفارش شده باشد، چاپ مي شوند.

انتشارات سوره مهر در زمينه چاپ آثار مربوط به دفاع مقدس از نظر كميت بسيار فعال است و كتاب هاي زيادي منتشر مي كند، اما مشكلي كه در اين جا وجود دارد و بسياري از نويسندگان از آن مي نالند، توزيع كتاب است. بسياري از منتقدان و صاحب نظران بر اين باورند كه كتاب هاي چاپ شده به خوبي توزيع نمي شوند و به دست مردم نمي رسند. همه كتاب هاي دفاع مقدسي سوره مهر در فروشگاه هاي اين ناشر موجود است اما آيا همه مخاطبان مي توانند براي تهيه اين كتاب ها، فقط به اين فروشگاه ها مراجعه كنند؟

اين مساله در زمان برگزاري نمايشگاه كتاب هم مشهود بود كه همه كتاب هاي سوره مهر در كتابفروشي هاي مختلف تهران، در دسترس نبود و به نظر سوره مهر همه توانش را براي عرضه كتاب در داخل نمايشگاه، گذاشته بود، اما چنين موضوعي فقط مربوط به انتشارات سوره مهر نيست، بلكه مشكل توزيع يكي از اساسي ترين مشكلات چرخه چاپ و نشر در كشور است؛ چون با هر صاحب نظري كه در اين زمينه صحبت مي كنيم، از عدم توزيع مناسب مي نالد.

اما كتاب «جاي امن گلوله ها» يكي از كتاب هايي است كه مطالعه آن به خواننده نشان مي دهد كه زحمات زيادي براي توليدش كشيده شده و به بيان ديگر، كار در آن جدي گرفته شده است. كامور بخشايش كتاب خوبي گرداوري كرده است، اما به نظر چندين اشتباه در تدوين كتاب به چشم مي خورد.

طرح جلد، عنوان و حجم كتاب به خوبي و با تناسب انتخاب شده اند. عنوان كتاب با مفهوم و محتواي كلي آن بسيار هارموني دارد. حجم كتاب هم براي اين ميزان از خاطرات مناسب است، اما قسمت هاي جذاب خاطرات آلبوغبيش كه همانا حضور او در صحنه هاي درگيري و جنگ است، حجم كمتري از كتاب را به خود اختصاص داده است. كتاب با صحنه هاي درگيري در خرمشهر و شهادت دلخراش شيخ قنوتي آغاز مي شود. بخش نخستين كتاب با اصابت 13 گلوله به بدن آلبوغبيش و بي هوشي اش به پايان مي رسد و از اين مقطع به بعد تا صفحه 121 كتاب در يك اغما يا حالت كما فرو مي رود، چرا كه روند صعودي و هيجان انگيز آن به ناگاه فرود آمده و حركتش را روي يك خط مستقيم ادامه مي دهد.

مي شد در تدوين و جابه جايي قطعات خاطرات آلبوغبيش، ترفند ديگري به كار برد تا خواننده بعد از آن مقطع حساس، با كودكي و قسمت هايي كه رخوت بيشتري دارند، روبرو نباشد. حداقل مي شد كتاب را مانند «دا» تدوين كرد و از نقطه كودكي آلبوغبيش شروع كرد و به اصطلاح منحني داستان و خاطرات را تا حوادث خرمشهر روي يك سير صعودي پيش برد، اما بعد از رسيدن به زمان هوشياري و نجات يافتن رواي، دوران خاطرات هيجان انگير كتاب هم ديري نمي پايد و با رسيدن به صفحه 16، خاطرات آلبوغبيش به پايان مي رسد.

اما يكي از نقاط قوت كتاب، بخش روايت هاي تكميلي آن است كه باعث مي شود همان باور در خواننده به وجود بيايد كه دست اندركاران توليد كتاب اين 280 صفحه اي، كار را جدي گرفته اند. تدوين كننده به سراغ شخصيت هايي كه در وقايع كتاب حضور دارند، رفته است و با آنها به گفتگو نشسته است و اتفاقات را از ديد آنها روايت كرده است. اين بخش به قابل استناد بودن كتاب، كمك شاياني مي كند و آن را به مرجعي براي فيلمسازان يا محققان در زمينه بررسي حوادث سقوط خرمشهر تبديل مي كند. در كل به نظر مي رسد با رعايت نكته اي كه به آن اشاره شد، مي شد جاي امن تري براي چند گلو له اي كه هنوز در بدن آلبوغبيش است، فراهم كرد.

توليد چنين كتاب هايي بدون شك بايد ادامه پيدا كند، تا با بيان مشكلات و رفع آنها، كتاب هاي مربوط به مقطع حساس تاريخي جنگ تحميلي، از كيفيت بهتري برخوردار شوند. حماسه ها و وقايعي كه در اين كتاب نهفته است، ظرفيت تبديل شدن به رمان، داستان كوتاه و فيلم سينمايي را دارد و در صورت عرضه آن در قالب آثار هنري به ديگر كشورها، موجبات آشنايي واقع گرايانه ديگر ملت ها با معماران مقطعي از تاريخ كشورمان را فراهم مي كند.

به عنوان مثال جنگ هاي خانه به خانه و شهري در خرمشهر چيزي از نبردهاي درون شهري استالين گراد در جنگ جهاني دوم كه 10 ها بازي ويدئويي، فيلم سينمايي و رمان بر اساس آن توليد شده است، ندارد و آثار با كيفيتي كه آرزو داريم روزي بر اين اساس ساخته شوند، قابليت رقابت با نمونه هاي خارجي را خواهند داشت.

صادق وفايي
انتهاي پيام