آدام

بابا دستش را ازروي بوق برمي دارد. مرد مي زند روي كاپوت ماشين و فحش مي دهد. عمه مي گويد: « خدايا مرغ خانۀ كسي گم نشود! هرچي صداي زنگ مياد مي گم حتماً خودشه. آقا محسن مي گويد: من كه قبول ندارم طوري شده باشه. بچه هم كه بود بلد بود چه جوري بامبول دربياره و ازكتك خوردن فرار كنه. هميشه من مي افتادم زير كتك.
بابا شيشه را مي كشه پايين، تا آخر آخر.
« دايي جان جنگ فرق مي كنه، بازي بر نمي داره.»
عمه مي گويد: « داداش راست مي گويد. يادت مياد اون روزي كه باباش چوب را برداشته بود، دور حياط دنبالش گذاشته بود؟ رفته بود هفت- هشت تا هندونه خريده بود، همه را با هم پاره كرده بود ببينه كدوم شيرين تره.»
عمه بلند خنديد.
آقا محسن سرش را تكيه مي دهد به صندلي پشت سرش.
« براي هندونه ها نبود، بابا ازاين دلخور بود كه رفته سينما.»
بابا مي خندد.
مي گفت من آدام. يادتون مياد؟ خودش را مي زد به بهلـول بازي وقهرمان بازي درمي آورد.
قبلا شنيده ام كه صدايش مي زده اند آدام. خودش هم كه زنگ مي زد مي گفت به بابات بگو آدام بود.
مي پرسم: « چرا آدام؟ آدام يعني چه؟»
يادم نيست اصلاً فيلمش چي بود وكجايي بود. مي اومد خونۀ ما مي ديد. تلويزيون نداشتند. يعني هيشكي نداشت.
عمه مي گويد: « باباش خدا بيامرز مخالف تلويزيون بود. مي گفت معصيت داره.»
آقا محسن دستش را مي گذارد لب پنجرۀ ماشين ونفسش را بيرون مي دهد. مي گفت منو دستگيركنيد! بعد با شوخي ومسخرگي خودش را آزاد مي كرد. همه اش هم آخرش دعوايمان مي شد.»
بابا به آقا محسن مي گويد: بپيچم به راست؟ آقا محسن را تكان مي دهد:
« آره، سرچهارراه سمت راست. بريد تا برسيد به دكان نانوايي. گفت دكان نانوايي سركوچه اس.»
عمه مي گويد: « ديروز آقاي ماندني را ديدم.
آقا محسن سرش را برگرداند عقب و اخم هايش را توي هم كشيد؛ يعني نمي شناسد.
« سعيد، پسر قاسم آقا.»
« خب؟»
« چه آقايي شده! باهم رفتند جبهه، دو- سه ماه زودتر رفت. پرسيد از آدام چه خبر؟»
« چه كاره اس؟»
« نمي دانم، يه كاره اي هست. خيلي خرش مي ره. پارسال تمام جارهاي مسجد را خودش تنهايي عوض كرد. از اداره شان پولش را گرفته بود.»
بابا سرش را تكان مي دهد ومي كوبد روي فرمان. بعد دستش را مي سُراند تا پايين فرمان. فرمان را مي چرخاند ومي رود توي پارك. بوي نان تازه مي آيد. دست عمه را مي گيرم تا پياده شود. مچ دستم را مي گيرد، مي آيد پايين. دست هايش زبر زبر است.
مي گويم: « عمه جان، چادرتان نيفتد توي آب. پاي ماشين آب جمع شده.» عمع مي ايستد.
كفش هايش كامل مي رود توي آب. كمرش را راست مي كند ودوباره خم مي شود.
آقا محسن ازته كوچه داد مي زند: « بياييد همين جاست!»
بابا درماشين را مي كوبد به هم. مي آيد جلويمان مي ايستد وآب دهنش را قورت مي دهد. اين طرف وآن طرف را نگاه مي كند، مي خواهد چيزي بگويد.
« آبجي خانوم، زيادي حرف نزني ها؟ ازآدام بودن وخل بازي هاش هم حرف نزن. اين جا پيش اين ها آبرو دارد. فرمانده شان بوده( بعد دست مي كشد روي موهايش) فرمانده شان بوده.»
جايي صداي دعاي قبل از اذان مي آيد. اطرافم را نگاه مي كنم. مسجد را نمي بينم. اما صدايش نزديك است.
عمه دستم را ول مي كند. انگاردستش مي لرزد. چادرش را جمع مي كند ومي زند زير بغلش.
« چشم آقا داداش. فقط بپرسيد اون جا اون را ديده؟»
بابا ول مي كند مي رود. اوقاتش تلخ است، زيرلب انگار مي گويد: خب پس براي چي آمديم؟ عمه، تند پشت سربابا مي رود. رد پايش كج كج پشت سرش خيس مي ماند. مي ترسم بخورد زمين. مي دوم دنبالش.
آقا محسن وسط حياط با يك مرد روبوسي مي كند. بابا جلو مي رود و فقط دست مي دهد. آقا محسن كه كنار مي رود، مي بينمش؛ نصف ريش هايش كم پشت تر ازآن طرف است. مي رود لب ايوان مي ايستد ومي گويد: « بفرماييد تو!» توي ايوان پرازكفش است، با پا كفش ها را هل مي دهد يك گوشه.
عمه ازمن مي پرسد: « اين همون سربازش كه گفتند همراهش بوده؟» سرتكان مي دهم. عمه مي رود جلو. مي گويد: « آقا شما همون سربازه هستي؟»
بابا اشاره مي كند كه بروم جلويش را بگيرم. عمه به بابا اشاره نمي كند. آرام مي گويم عمه جان صبركن الان بابا مي پرسد. عمه، تند كفش هايش را درمي آورد ومي رود داخل. دنبالش مي روم. زيرلب دارد مي گويد: « خدا براي كسي نخواهد كه مرغ خانه اش گم شود!» مي رويم تا وسط هال. مي ايستيم كه كدام اتاق برويم. درتمام اتاق ها بسته است.
مرد، تند مي آيد تو؛ جلوتر ازبابا وآقا محسن. دراتاق سمت راستي را باز مي كند.
« بفرماييد تو.»
عمه، تند مي رود، مي نشيند كنار اتاق و تكيه مي دهد به مُخده. مي ايستم وسط اتاق. بابا ياالله
مي گويد مي آيد تو. سر راه به من چشم غره مي رود، بعد مي نشيند آن روبه رو؛ همان جا كه عكس هاي جبهۀ مرد با دو – سه نفرديگر بالاي سرش است. حتماً نمي خواهد آن ها را ببيند.
هنوز آقا محسن ننشسته ، عمه مي پرسد :« ننه اون جا باهم بوديد؟»
مرد ، سرخ مي شود،تا گردنش.قرمزي آن طرف صورتش كه ريش كمتري دارد ، بيشتر است. نگاه مي كند به بابا
« بله مادر، توي جبههه باهم بوديم ، يعني با هم اسير شديم»
« عمه، كون سُرك،خودش را مي كشد طرف مرد كه پهلوي بابا نشسته
« اون هم اسير شد، اون جا با هم بوديد؟»
مرد سرش را مي اندازد پايين و به بابا نگاه مي كند. به بابا نگاه نمي كنم كه چشم غره ام برود،نگاهم را مي اندازم توي حياط. يك نفر، آرام، كش كش به طرف دستشويي حياط مي رود. آفتاب يك مثلث زرد رنگ لب ديوار را زرد كرده است.
مرد دستش را مي كشد روي زانوهايش كه دو زانو نشسته است .
« خب، يعني اسشان فرمانده ما بودند و اون روزي هم برعكس هميشه ، لباس پوشيده بودند. »
عممه مي خندد.دستش را مي گيرد جلوي دهنش . لابد دستهاي زبرش لبهايش را مي خراشد كه زود دستش را مي اندازد
« فرمانده شده بود . خدا خوبش كند، به هيچكي نمي گفت چه كاره است. يه روز اومد گفت مي خوام خواهر فرمانده مان را بگيرم. گفت فرمانده اش گفته من مي خوام با تو فاميل بشم. همين آقا محسن گفت: باز دارد براسمان فيلم بازي مي كند. مي رويم پسمان مي زنند. اما رفتيم. نمي داني چه حرمتي كردند . چه عروسي!»
مرد به بابا نگاه مي كند
«بچه هم داشت؟»
«نه»
عمه حالا زانو به زانوي مرد شده است
«نه ننه، تو بمباران زمستون سال قبل اسير شدنش بود انگار ، زنش بارش رفت. مي گفت ماهم بالاخره شهيد داديم.
مردي كه رفته وبود توالت، اومد بيرون. خلط كرد، تف كرد توي باغچه،بابا و نحسن نگاهش كردند كه سلام كنند. اما رويش را به سمت ما نچرخاند. صاف ، مستقيم رفت تا آن سمت حياط و رفت توي ايوان.
بابا گفت :« ببخشيد مزاحم شديم . ميهمان داشتيد. »
مرد بلند شد
« نه، اختيار داريد!»
رفت بيرون و در را پشت سرش بست
آبجي ،تو كه هر سوالي داري خودت مي پرسي، پس چرا مارا مثل دست خر همراهت آوردي؟مهلت مي دي ما هم حرف بزنيم؟»
بابا حسابي عصباني بود.عمه رفت عقب و تكيه داد
«ببخشيد آقا داداش ، من خفه مي شم!»
خب اين يه چيزي . دختر پاشو ببين اين چراغ كجاست . روشن كن، كور شديم دم غروبي!»
«اِ...زشته ، حالا خودشون روشن مي كنند.«
بابا انگار گفت:« لا اله الا الله»
مرد آمد نشست دم در.بابا گفت:« غرض از مزاحمت،مي خواستيم ببينيم شماخبري از پسر همشيرۀ ما داردي يانه يعني...»
مرد يك دستش را توي آن يكي دستش مشت كرد.
من به خانم ايشان عرض كردم،پريروز انگار آمدند اين جا، با برادرشان بودند. عرض كردم من آن سال سرباز وظيفه بودم .يك ماه و چهار روز به آتش بس بود . قرار بود براي شناسايي برويم جلو. بيشتر شناساييها را ايشان مي رفت،آقا پسرتان..
به عمه گفت.عمه سرش را تكان داد.
رفته بوديم كه محاصره مان كردند.خودشان پشت فرمانبودند. من اول تير خوردم بعد هم آن بسيجي كه همراهمان بود تير خورد
عمه گفت:« الهي خير نبينند!» و كون سرك، جلوتر آمد. مرد سرش را كمي بالا آورد. دست كشيد آن جا كه ريشش تنك بود و خاراندش.
«ماشين كه ايستاد، ريختند دورمان.من افتاده بودم روي صندلي عقب، آن يكي هم انگار تير بد جايي خورده بود،از درد فرياد مي زد. جلو را نگاه كردم، ديدم سرش روي فرمان است.عمه باز يك نفرين آبدار كرد.انداختنمان توي يك ماشين كه سه تا مجروح ديگر هم توي آن بود. اما راه نيفتادند. از لاي در كه نگاه كردم، ديدم هنوز دور ماشين ايستاده اند، آخه لباس پوشيده بود .
لاي در باز شد. يك زن با چادر نمازي با گلهاي درشت. لاي در آمد. نيم خيز شدم، سلام دادم. سيني چاي را داد دست مرد كه ايستاده بود وتند رفت.
آقا محسن گفت:« ببخشيد، دستتان درد نكند!« مرد، سيني چاي را دور گرداند. عمه فنجان چاي را برداشت::
«پس نديديدتير خورده باشه؟»
فنجان را مي گذاردزمين، دستهايش مي لرزد. چند قطره چاي مي چكد روي فرش. فرششان سفيد است.
«خوب من نديدم كه تير خورده باشد اما ماشين ايستاده بود، رانندگي اش حرف نداشت»
آقا محسن، فنجان را از سيني برمي دارد.
« از قديمش هم تو بازي ها خوب بلد بود بميره . همچي خودش را به مردن مي زد كه انگار نه انگار»
چايش را فورت مي كشد و مي سوزد مرد سيني خالي را مي گذارد وسط اتاق و مي نشيند:
«آخه نقشه همراهشان بود»
يك دختر بچۀ دو-سه ساله دويد تا وسط حياط. همان زن دنبالش دويد، گرفتش و بردش داخل.عمه گفت:«پس شما نفهميديد اون را به كدام اردوگاه بردند. «
مرد ناله كردن:«نه ،ماهمان جا از هم جدا شديم»
عمه فنجان چايي را برمي دارد و سر مي كشد . چراغ هاي تير برق هاي توي كوچه روشن و تا نصفۀ اتاق ،رو به بيرون روشن شد.
مرد بلند مي شود. فنجان ها را جمع مي كند ، مي گذارد توي سيني،مي نشيند پهلوي باباآقا محسني پرسد:« آن يكي، همان بسيجي، اون چي؟» مرد به بابا نزديكتر مي شود
«نه اون كه همون وقت حالش خيلي بد بود،زود بيهوش شد. الان هم اردبيله. يكي از دهات اردبيل.»
«آدرس مي ديد ما بريم سراغش ، ازش خبر داريد؟»
مرد مشتش را توي ان يكي دستش مشت مي كند و بعد سرفه مي كند، اول مقطع و كوتاه كوتاه، بعد خشك و از ته گلو. آرام مي گيرد.
«نه، من ديدمش، اون هم خبري نداشت»
آقا محسن تكيه مي دهد به ديوار
«خب نقشه همراش بوده،شايد برده اند يه جاي مخصوص؟»
عمه چادرش را دورش جمع مي كند، مي خواهد بلند شود.
«نه ننه،نمي گذاره هيچ كس بفهمه كي بوده(رو كرد به مرد) يك عالم عكس داره،هيچ كدوم رابه هيچكي نشون نداده . داد به من، گفت به كسي نگو، همون ها كه آقا دادش، نشونتون دادم؟ (صداش را مياره پايين)با بزركون عكس داره. يه عكسم قربونش برم با دوستاش دم حرم حضرت زينب انداخته)
بابا سرفه مي كند. همه ساكتند. مرد دو تا تك سرفۀ ديگر مي كند
«خب ببخشيدكه زحمتتون داديم ! از خانم والده و پدرتون هم غذرخواهي كنيد. قابل نبوديم زيارتشون كنيم. »
بابا مي خواهد بلند شود، اشاره مي كند به عمه. مرد جابجا مي شود
«مي دونيد منو خيلي دير آزاد كردند. بابا بندۀ خدا خيلي جا رفته بود، براي پرس و جو، خونۀ آزاده ها . يعني به خاطر وضعيتي كه داشتم...چون باآدام دستگير شده بودم، منو با بقيه نفرستادند.» عمه مي خندد و
« اِ.تو جبهه هم بهش مي گفتند آدام؟»
مرد سرش را زير مي اندازد .
« نه فقط تو لشكر ،اون طرفم به اسم آدام مي شناختنش»
عمه به من نگاه مي كند
«اون جا هم گفته اسم من آدامه، مي بيني؟»اما خب، يه چيزي هست كه من نشد به عروستان بگويم. يعني زياد هم مطمئن نيستم. در ماشين را كه باز كردند.، يك ور افتاد بيرون»
عمه كه دستهايش را ستون كرده بود روي زمين كه بلند شود، باز نشست.
بابا صدايش را صاف مي كند اما چيزي نمي گويد . آقا محسن پايش را از روي جوراب خاراند.
« ببين چه طور خودش را به مردن زده، عجب ناقلاييه!»
مرد، دو زانو مي نشيند.
« يعني مي دونيد ،دورش بودند، ولي تا وقتي كه ماشين راه افتاد هم تكان نخورده بود .داشتند
جيب هايش را مي گشتند»
آب دهانم را آرام قورت مي دهم. همه جا ساكت است ،انگار صدايش مي پيچد . مرد نگاهم مي كند
« يعني ماشين ما هم كه دور شد، من ديدم هنوز بالاي سرش هستند»
دخترك باز دويد وسط حياط و زن دويد و بغلش كرد. دختر شيون زد و پاهايش را توي هوا تكان داد. لنگۀ دمپايي اش از پايش درآمد و خورد توي شيشه
همه هنوز نشسته اند و توي تاريكي به هم نگاه مي كنند.جايي از دور صداي اذان و اقامۀ نماز مي آيد .صدا ، بم است و خفه.




منبع: منتخب جايزه ادبي يوسف(مسابقه سراسري داستان دفاع مقدس)