روزه

يكي از زيباترين ماه هاي اسارت، ماه مبارك رمضان و بعد از نماز، شيرين ترين اعمال عبادي دوران اسارت روزه بود. اسرا در ماه هاي رجت و شعبان خود را براي رمضان المبارك آماده مي كردند. اين آمادگي از لحاظ مادّي و معنوي بود. دشمن چون ادعاي مسلماني مي كرد، ناچار بود به برخي خواسته ها تن دهد. برخلاف ميل دروني خود، در ماه مبارك رمضان تعدادي قرآن به قرآنها ي اردوگاه مي افزود و وعده هاي غذايي را متناسب با سحر و افطار تنظيم مي كرد.
دشمن متعجب بود كه چگونه تمام اردوگاه روزه مي گيرند. برخي اوقات از تعداد زيادي سؤال مي كردند كه آيا همه روزه مي گيرند؟ وقتي پاسخ مثبت بود، باز هم به سختي اين مطلب را هضم مي كردند و حتي ادعا مي شد برخي از ترس، روزه مي گيرند.
در اين ماه، جو معنوي در اردوگاه چنان بالا بود كه دشمن را به عكس العمل وا مي داشت. فرمانده ي عراقي اردوگاه، دستور مي داد نيروهاي كادر اردوگاه به هنگام افطار دسته جمعي در جلوي چشم اسرا افطار كنند. حال آنكه مي ديديم كه آنها در روز سيگار مي كشند، آب مي خورند و از جيره ي اسرا غذا مي خورند. بركات روزه و رمضان به حدي بود كه دشمن از شدت اذيت و آزارها مي كاست و برخي تنبيهات را به بعد از ماه رمضان موكول مي كرد
قرآن كريم، اين سفره ي آسماني، در طول ماه رمضان از كسي جدا نمي شد و كسي از قرآن فاصله نمي گرفت. گاهي براي قرآن خواندن دلخوري و كدورت هم پيش مي آمد. تعداد، كيفيت چاپ و خط قرآنها سبب مي شد كه هر كس، هر زمان كه مي خواست، قرآن دلخواه را نيابد و از ديگري نوبت بگيرد،حتي اعتراض كند كه چقدر قران مي خواني؟
تنها ماهي كه شب را بدون واسطه نرده و ميله و قفل و زنجير مي ديديم ، شبهاي رمضان بود كه براي آوردنسحري از آشپزخانه بيرون مي رفتيم . همه مشتاق ديدن شب و ماه و ستاره و وزش نسيم سحر بودند. از اين رو ، تا دوازده نفري كه مي توانستند بيرون بروند،نوبتي بود.
از هر آسايشگاه، نكي دو نفر براي روزه گرفتن عذر داشتند. يكي دو نفري كه به خخاطر زخم اثني عشرو زخم معده عذر داشتند، به دوراز چشم ديگران و با رعايت همه ي موازين، غذاي خود را صرف مي كردند.دراين دوران ، هرنفر تا پايان ماه چند بار ختم قرآن مي كرد. افراد، روزانه چند نوبت و وقت مختلف برنامه ي قرآن خواني داشتند. رمضان غذاي روحي و معنوي سال آينده را به ارمغان مي آورد و به بركت رمضان و قرآن، شكنجه، نامردمي، اذيت و آزار و ضرب و شتم سال آينده قابل تحمل بود. محصول و دست آورد رمضان، به همه ي سؤالات ، ابهامات و شبهات دوران سخت اسارت پاسخ مي داد.