از باغ‌های سبز گیلان تا خط مقدم؛ روایتی ناگفته از حماسه‌ی ۲۲۰ بانوی جهادگر
وقتی نام دفاع مقدس به میان می‌آید، تصویر مردان در خط مقدم بیش از هر چیز در ذهن نقش می‌بندد؛ اما کتاب «زنان جبهه شمالی»، پرده از حقیقتی برمی‌دارد که سال‌ها در غبار زمان پنهان مانده بود: حضورِ استوارِ ۲۲۰ بانوی گیلانی که در سال ۱۳۶۶، از آرامشِ رودسر دل بریدند و در دلِ هویزه، پشتیبانِ رزمندگان شدند.
به گزارش نوید شاهد گیلان؛ کتاب «زنان جبهه شمالی» حاصل یک تلاش پژوهشی دقیق و طولانی است که اکنون به همت انتشارات «راه‌یار» به ثمر نشسته تا بخشی از تاریخ شفاهی دفاع مقدس گیلان را از فراموشی نجات دهد. این اثر، بازتاب‌دهنده داستانِ بی‌ادعای ۲۲۰ زن جهادگری است که در شرایط بحرانی جنگ، از مبدأ دفتر امام جمعه رودسر راهی «آشپزخانه هویزه» شدند تا با دستانِ هنرمند و اراده‌ای پولادین، چرخِ پشتیبانی از رزمندگانِ گردان ۱۴ صاحب‌الزمان (عج) جهاد سازندگی گیلان را بچرخانند.
محمد مجیدپور، پژوهشگر و کارگردان این اثر، با اشاره به روند شکل‌گیری این پژوهش که از سال ۱۳۹۹ آغاز شد، می‌گوید: «ابتدا مستندی با همین عنوان ساخته شد که توانست در جشنواره‌های معتبری چون عمار و مقاومت و ایثار، توجه‌ها را به خود جلب کند. اما به دلیل عمق و وسعت داستان این زنانِ شجاع، احساس کردیم مستند به‌تنهایی کافی نیست؛ بنابراین با تکمیل گفتگوها و مصاحبه‌ها، روایت مکتوب آن به قلم خانم عصاریان به رشته تحریر درآمد.»
زنان؛ ایستاده در نزدیکی خطر
محل فعالیت این بانوان جهادگر در سال‌های ۶۶ و ۶۷، در آشپزخانه هویزه بود؛ نقطه‌ای که فاصله کمی با جزایر مجنون و خط مقدم داشت. مجیدپور با تأکید بر شرایط خاص آن زمان تصریح می‌کند: «این زنان در محیطی کاملاً جنگی و با وجود خطراتِ همیشگی، دوشادوش رزمندگان و برای قوت قلب آنان، نقش‌آفرینی کردند. این سهمِ پررنگِ زنان، متأسفانه در روایت‌های رسمی دفاع مقدس کمتر مورد توجه بوده و هدف ما، ثبتِ همین بخشِ مغفول‌مانده از تاریخِ حماسه است.»
گیلان؛ سهمی بزرگ و خلأیی عمیق در ثبت تاریخ
این محقق با اشاره به نقش برجسته استان گیلان در دوران دفاع مقدس، از کمبودهای موجود در ثبت تاریخ شفاهی این استان گلایه می‌کند: «اگرچه گیلان از جبهه‌های نبرد فاصله جغرافیایی داشت، اما با تقدیم هزاران شهید و حضور فعال لشکر ۱۶ قدس، در قلبِ حوادث بود. با این حال، هنوز هم در ثبتِ منسجمِ فعالیتِ لشکرهای گیلانی و نهادهایی چون جهاد سازندگیِ استان، جای کارِ بسیار وجود دارد. برخلاف برخی استان‌ها که تاریخچه‌ی عملیاتی و پشتیبانی خود را به شکل کتاب و سند ثبت کرده‌اند، ما در گیلان با خلأهای بزرگی روبه‌رو هستیم.»
ضرورتِ دیده‌شدنِ آثارِ فرهنگی
مجیدپور با اشاره به پروژه‌های دیگر خود از جمله مستند «ماهی‌ها پرواز می‌کنند» (با موضوع جهاد سازندگی) و پروژه‌های تحقیقاتی درباره زندگی‌نامه مسئولان جهاد سازندگی گیلان، بر اهمیتِ حمایت از محصولات فرهنگی تأکید کرد: «تولید یک اثر فرهنگی، تنها نیمی از راه است؛ نیمه دیگر، توزیع و معرفیِ درست آن به مخاطب است. کتاب «زنان جبهه شمالی» و آثار مشابه، میراثی برای آیندگان است و اگر به دست نسل جوان نرسد، بخش بزرگی از هویتِ جهادیِ ما در تاریخ گم خواهد شد.»
این پژوهشگر در پایان ابراز امیدواری کرد که انتشار این کتاب، انگیزه‌ای برای نهادهای فرهنگی استان باشد تا با حمایت از پژوهش‌های تاریخ شفاهی، هویتِ حماسیِ گیلان را پیش از آنکه غبارِ فراموشی بر آن بنشیند، ثبت و ماندگار کنند.
