از محراب تا سنگر؛ روایت مردانی که پای عهد خود ایستادند
به گزارش نوید شاهد البرز؛ گاهی برای روایت یک نسل، باید سراغ عکسها رفت؛ عکسهایی که سالهاست در قاب ماندهاند اما هنوز حرف برای گفتن دارند. باید میان چهرههایی ایستاد که جوانیشان را در سالهای پرالتهاب دفاع مقدس جا گذاشتهاند و از نگاهشان، روزهایی را خواند که تاریخ هنوز از آنها سخن میگوید. همزمان با هفته دفاع مقدس، مدرسه علمیه امام صادق(ع) کرج میزبان یادواره شهدای روحانی استان البرز بود؛ آیینی برای آنان که در سالهای دفاع مقدس، میان محراب و سنگر فاصلهای نمیدیدند و مسئولیت خود را تنها در کلاس درس و منبر خلاصه نکردند. اینجا، نام شهدا فقط بر روی کاغذ نوشته نشده بود. تصاویرشان در فضای مدرسه دیده میشد و یادشان در میان حاضران جریان داشت؛ یاد مردانی که روزگاری در همین فضاها از ایمان، مسئولیت، ایثار و انسانیت سخن گفته بودند و هنگامی که کشور به دفاع نیاز داشت، خود پیش از دیگران قدم به میدان گذاشتند. یادواره شهدای روحانی استان البرز، فرصتی بود برای بازخوانی همین روایت؛ روایت روحانیانی که بخشی از تاریخ دفاع مقدس را نه فقط با سخن، بلکه با حضور و مجاهدت خود رقم زدند.
وقتی منبر به سنگر رسید
روحانیون در سالهای دفاع مقدس، نقشهای گوناگونی بر عهده داشتند؛ از حضور تبلیغی و فرهنگی در جبههها گرفته تا همراهی با رزمندگان و حضور در میدان نبرد. برای بسیاری از آنان، رفتن به جبهه ادامه همان مسیری بود که پیشتر در مدرسه و مسجد آغاز کرده بودند؛ مسیری که در آن، سخن گفتن از ایثار زمانی معنا پیدا میکرد که خود نیز آماده پرداخت هزینه آن باشند. در یادواره شهدای روحانی استان البرز، این بخش از تاریخ بار دیگر به یاد آورده شد؛ تاریخی که در آن بسیاری از روحانیان در کنار رزمندگان حضور داشتند و شماری از آنان نیز جان خود را در راه دفاع از کشور از دست دادند. این یادواره، در واقع فرصتی بود برای آنکه نام و یاد این شهدا از قاب عکسها بیرون بیاید و بار دیگر درباره نقش و جایگاه آنان در تاریخ دفاع مقدس سخن گفته شود.
خاطراتی که هنوز زندهاند
در میان برنامههای این مراسم، روایتگری دکتر اسماعیل زمانی، پیشکسوت و جانباز دوران دفاع مقدس و استاد دانشگاه، فضای مراسم را به سالهای جنگ پیوند زد. او از روزهایی گفت که برای نسل امروز شاید تنها در قاب عکسها، فیلمها و کتابها قابل تصور باشد؛ روزهایی که رزمندگان با کمترین امکانات، اما با انگیزه و باور خود، در برابر دشواریهای جنگ ایستادند. خاطره، فقط بازگویی یک اتفاق نیست. گاهی یک خاطره میتواند تصویری از یک نسل را پیش روی مخاطب بگذارد؛ نسلی که جنگ را از نزدیک دیده، سختیهایش را لمس کرده و دوستان و همرزمانش را از دست داده است. روایت پیشکسوتان از آن سالها، بخشی از حافظه زنده دفاع مقدس است؛ حافظهای که اگر شنیده و ثبت نشود، بسیاری از جزئیات انسانی آن دوران در گذر زمان کمرنگ خواهد شد. دکتر زمانی نیز در این مراسم با بیان خاطراتی از دوران دفاع مقدس، به نقش رزمندگان و پیشکسوتان در حراست از ارزشهای انقلاب اسلامی و دفاع از میهن پرداخت و بر اهمیت انتقال این تجربهها به نسلهای جوان تأکید کرد.
شهدا؛ نامهایی فراتر از یک قاب
در گوشهای از مدرسه علمیه امام صادق(ع)، نمایشگاه شهدای روحانیت برپا شده بود. چهرههایی که از قاب عکسها به مخاطب نگاه میکردند، هرکدام داستانی داشتند؛ داستان یک زندگی، یک خانواده، یک انتخاب و در نهایت یک پایان که برای همیشه نام آنان را در تاریخ این سرزمین ماندگار کرد. نمایشگاه شهدای روحانیت، روایت تصویری بخشی از حضور روحانیان در دوران دفاع مقدس بود؛ روایتی که تلاش داشت نشان دهد روحانیت در آن سالها تنها یک ناظر یا راوی نبود، بلکه در بسیاری از میدانها، خود در متن حوادث حضور داشت. تصاویر شهدا در فضای مدرسه، حالوهوای متفاوتی ایجاد کرده بود. گویی دیوارهای مدرسه برای ساعتی از روزهای معمول فاصله گرفته و به یادمان کسانی تبدیل شده بود که روزی از همین جنس فضاها، راهی جبهه شدند.
تجلیل از مردانی که هنوز روایت میکنند
بخش دیگری از مراسم به تجلیل از پیشکسوتان روحانی دوران دفاع مقدس و جمعی از مجاهدان و فعالان روحانی عرصه جهاد و مقاومت اختصاص داشت. لوحهای تقدیر و هدایا، تنها نمادی برای قدردانی از این افراد بود؛ چراکه هیچ لوحی نمیتواند سالهایی را که آنان در میدان دفاع سپری کردهاند، جبران کند. اما همین آیینهای کوچک و بزرگ، یک پیام مهم دارند: جامعه هنوز کسانی را که برای دفاع از کشور و ارزشهای خود ایستادند، به یاد دارد. پیشکسوتان دفاع مقدس، حاملان بخشی از تاریخ شفاهی کشورند؛ مردانی که خاطراتشان تنها متعلق به خودشان نیست. این خاطرات، بخشی از حافظه یک ملت است و شنیدن و ثبت آنها، راهی برای جلوگیری از فراموشی است.
مدرسهای که بوی شهدا گرفت
فضاسازی مدرسه علمیه امام صادق(ع) نیز در روزهای هفته دفاع مقدس، رنگ و بوی این ایام را به خود گرفته بود. المانهای مرتبط با دفاع مقدس، تصاویر شهدا و نشانههای ایثار و مقاومت، فضای مدرسه را از یک محیط آموزشی معمولی فاصله داده و آن را به محلی برای یادآوری یک دوره مهم تاریخی تبدیل کرده بود. در میان این فضا، تصویر شهدا بیش از هر چیز به چشم میآمد؛ جوانانی که شاید اگر امروز در میان ما بودند، سن و سالشان با بسیاری از حاضران تفاوت چندانی نداشت. همین تصاویر، شاید سادهترین اما عمیقترین سؤال را پیش روی مخاطب میگذاشتند: از آن روزها چه چیزی برای ما باقی مانده است؟ پاسخ شاید تنها در برگزاری مراسمها نباشد. بخش مهمی از میراث شهدا در روایتهایی است که باید به نسل بعد منتقل شود؛ در خاطرات مادران و پدران، در روایت همرزمان، در عکسهای قدیمی و در نوشتههایی که نام و زندگی این شهدا را ثبت میکنند.
روایت شهدا برای نسل امروز
یکی از مهمترین کارکردهای یادوارههای شهدا، ایجاد فرصتی برای گفتوگو میان نسلهاست. نسلی که جنگ را دیده است، امروز وظیفه دارد آنچه را تجربه کرده، برای نسلی روایت کند که جنگ را تنها از کتابها و تصاویر میشناسد. شهدای روحانی نیز بخشی از همین روایت بزرگ هستند؛ شهدایی که زندگیشان میتواند برای نسل جوان، نمونهای از پیوند میان باور، مسئولیت اجتماعی و فداکاری باشد. تجلیل از آنان تنها بزرگداشت گذشته نیست؛ بلکه تلاشی است برای آنکه گذشته به فراموشی سپرده نشود.اگر امروز تصاویر شهدا در نمایشگاهها دیده میشود، اگر پیشکسوتان خاطراتشان را روایت میکنند و اگر نام شهدا در یادوارهها تکرار میشود، همه برای آن است که میان نسل امروز و آن روزهای سخت، رشتهای از شناخت و آگاهی باقی بماند.
نام شهدا، روایت ناتمام یک نسل
یادواره شهدای روحانی استان البرز در مدرسه علمیه امام صادق(ع) کرج برگزار شد تا بار دیگر نام کسانی شنیده شود که روزگاری در همین سرزمین زندگی میکردند، درس خواندند، خانواده تشکیل دادند، در مسجد و مدرسه حضور داشتند و هنگامی که زمان دفاع فرا رسید، راهی جبهه شدند. برخی از آنان بازگشتند و سالها روایتگر آن روزها ماندند و برخی دیگر، همانجا ماندگار شدند؛ در خاکی که برای دفاع از آن قدم گذاشته بودند. امروز، سالها از پایان جنگ گذشته است، اما روایت دفاع مقدس هنوز تمام نشده است. هر عکس شهید، یک روایت دارد؛ هر خاطره پیشکسوت، بخشی از یک تاریخ است و هر خانواده شهید، گنجینهای از ناگفتههایی است که هنوز میتوان از آنها گفت. یادواره شهدای روحانی استان البرز نیز در همین مسیر برگزار شد؛ برای زنده نگه داشتن نام شهدا، برای شنیدن صدای پیشکسوتان و برای یادآوری این حقیقت که تاریخ یک ملت تنها در کتابها نوشته نمیشود؛ گاهی در چهره آدمهایی ثبت میشود که روزی برای دفاع از سرزمینشان ایستادند. در پایان مراسم، وقتی لوحهای تقدیر به دست پیشکسوتان سپرده شد و نگاهها دوباره به تصاویر شهدا افتاد، شاید بیش از هر سخنرانی و برنامهای، همین تصویر معنا داشت؛ نسلی که مانده تا روایت کند و نسلی که رفته است تا نامش روایت شود.
و اینگونه، در هفته دفاع مقدس، مدرسه علمیه امام صادق(ع) کرج یک بار دیگر میزبان نام شهدا شد؛ شهدایی که اگرچه سالهاست در میان ما نیستند، اما هنوز میتوان رد پایشان را در روایتهای دفاع مقدس، در قاب عکسها و در حافظه مردمی پیدا کرد که نام آنان را فراموش نکردهاند.
یادواره تمام شد، اما روایت شهدا همچنان ادامه دارد.
انتهای پیام/