وقتی یاد ۷۰ شهید کارمند، مردم قزوین را به وحدت فرا خواند

به گزارش نوید شاهد استان قزوین، مردم قزوین در مهدیه بزرگ این شهر جمع شده بودند؛ خانواده‌های شهدا، ایثارگران، جوانان، مسئولان و اقشار مختلف مردم. هرکس با انگیزه‌ای آمده بود، اما نقطه مشترک همه حاضران، احترام به کسانی بود که روزگاری در همین کشور زندگی می‌کردند، شغل داشتند، خانواده داشتند و آینده‌ای برای خود تصور می‌کردند، اما وقتی پای دفاع از ایران و ارزش‌های اسلامی به میان آمد، از آسایش خود گذشتند و به میدان رفتند.

این مراسم در ظاهر یادواره ۷۰ شهید کارمند بود، اما در حقیقت فرصتی برای بازخوانی یک سؤال مهم نیز به شمار می‌رفت: اگر شهدا امروز در میان ما بودند، از مردم چه می‌خواستند؟ حجت‌الاسلام والمسلمین ماندگاری در این مراسم تلاش کرد پاسخی روشن به این پرسش بدهد؛ پاسخی که محور آن را «وحدت»، «استقامت»، «اطاعت از خدا و ولی خدا»، «مسئولیت اجتماعی» و «پشتیبانی از جبهه مقاومت» تشکیل می‌داد.

شهدا به ما احتیاج ندارند؛ این ما هستیم که به شهدا نیاز داریم

فضای مهدیه، پیش از آنکه سخنران اصلی پشت تریبون قرار بگیرد، با یاد شهدا عطرآگین شده بود. تصاویر شهدا، نام‌هایی که بر زبان می‌آمد و خانواده‌هایی که هنوز بعد از سال‌ها قاب عکس عزیزان‌شان را با خود حمل می‌کنند، یادآور این واقعیت بود که شهادت پایان یک راه نیست.

حجت‌الاسلام محمدمهدی ماندگاری استاد حوزه و دانشگاه نیز سخنان خود را با همین نگاه به جایگاه شهدا آغاز کرد و با اشاره به آیه شریفه «احیاء عند ربهم یرزقون» گفت: «شهدا به ما احتیاج ندارند، ما به آن‌ها احتیاج داریم. آن‌ها زنده‌اند و مقام شفاعت دارند.»

این جمله شاید ساده به نظر برسد، اما برای خانواده‌های شهدا معنای عمیقی دارد. برای مادری که سال‌هاست فرزندش را ندیده، برای همسری که زندگی را بدون همسر شهیدش ادامه داده و برای فرزندی که پدر خود را بیشتر از قاب عکس و خاطرات دیگران می‌شناسد، شهید همچنان یک حضور زنده است.

یادواره‌ها قرار نیست چیزی به مقام شهید اضافه کنند؛ بلکه قرار است جامعه را متوجه سرمایه‌ای کنند که در اختیار دارد. شهدا سرمایه معنوی یک ملت‌اند؛ سرمایه‌ای که اگر درست شناخته شود، می‌تواند مسیر زندگی اجتماعی امروز را نیز روشن کند.

۷۰ شهید کارمند؛ روایت انسان‌هایی از میز خدمت تا میدان ایثار

نام «شهید کارمند» شاید در نگاه اول تنها یک عنوان شغلی باشد، اما پشت هر یک از این نام‌ها، یک زندگی کامل قرار دارد. شهدا پیش از آنکه شهید شوند، کارمند بودند؛ پدر بودند، همسر بودند، فرزند بودند، دوست بودند و در میان مردم زندگی می‌کردند. اما روزی که کشور به حضورشان نیاز داشت، عنوان شغلی خود را بهانه نکردند. ۷۰ شهید کارمند استان قزوین، بخشی از همین تاریخ هستند.

آنها نشان دادند که خدمت به مردم فقط در محیط اداره و پشت میز خلاصه نمی‌شود. گاهی دفاع از مردم، بزرگ‌ترین شکل خدمت است و گاهی برای حفظ یک سرزمین باید از بزرگ‌ترین سرمایه، یعنی جان، گذشت.

به همین دلیل است که یادواره شهدای کارمند را می‌توان فرصتی برای بازخوانی مفهوم، مسئولیت دانست؛ اینکه هر فردی در هر جایگاهی، نسبت به جامعه خود مسئول است. اگر کارمند شهید دیروز در سخت‌ترین روزهای کشور مسئولیت خود را در میدان جنگ انجام داد، کارمند امروز نیز باید در میدان خدمت، امانت‌داری و حل مشکلات مردم، راه شهید را ادامه دهد.

هفته وحدت؛ بهترین یادآوری سفارش شهدا به ایجاد وحدت

امسال همزمانی گرامیداشت هفته دولت با هفته وحدت، معنای ویژه‌ای به آن بخشیده بود. وحدت تنها یک شعار مناسبتی نیست؛ یک ضرورت اجتماعی و ملی است. شهدا در میدان جنگ نشان دادند که دشمن وقتی می‌تواند پیشروی کند که صفوف مردم از هم جدا شود. در جبهه‌ها، رزمندگان با قومیت‌ها، شهرها، شغل‌ها و سلیقه‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفتند. آنچه آنان را متحد می‌کرد، هدف مشترک بود. امروز نیز جامعه به همین نگاه نیاز دارد.

حجت‌الاسلام محمدمهدی ماندگاری استاد حوزه و دانشگاه یکی از هفت واجب امروز را اتحاد و انسجام ملی عنوان و تاکید کرد که این وحدت باید با تمسک به حبل‌الله و همراهی با اهل سنت، مسیحیان، زرتشتیان و همه ایرانیان با هر سلیقه‌ای شکل بگیرد. این نگاه، یک پیام روشن برای جامعه دارد: تفاوت، دشمنی نیست.

جامعه‌ای که همه اعضای آن دقیقاً یک شکل فکر کنند، عملاً وجود خارجی ندارد. مردم سلیقه‌های مختلف دارند، دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی متفاوت دارند و در بسیاری از مسائل ممکن است با یکدیگر اختلاف نظر داشته باشند. اما آنچه اهمیت دارد این است که اختلاف نظر، به دشمنی تبدیل نشود. دشمن از شکاف میان مردم استفاده می‌کند.

یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های اجتماعی این است که هرچه اختلاف میان مردم بیشتر شود، زمینه برای سوءاستفاده دشمن نیز بیشتر می‌شود. اگر مردم به جای گفت‌وگو، یکدیگر را تخریب کنند، اگر اختلاف سلیقه به نفرت تبدیل شود و اگر هر گروه، گروه دیگر را دشمن خود بداند، جامعه بخشی از توان خود را از دست می‌دهد. شهدا درست در نقطه مقابل چنین وضعیتی قرار داشتند. آنها در میدان جنگ، به جای آنکه بپرسند رزمنده کنار دستی‌شان چه سلیقه‌ای دارد، از کدام شهر آمده یا چه سبک زندگی‌ای دارد، می‌پرسیدند: امروز برای دفاع از کشور چه باید کرد؟ این همان درسی است که امروز باید از آنان آموخت.

وحدت به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست. اتفاقاً یکی از نکاتی که در سخنان حجت‌الاسلام ماندگاری مورد تأکید قرار گرفت، مطالبه‌گری در عین حفظ وحدت بود. یعنی می‌توان مطالبه کرد، می‌توان از مسئولان پاسخ خواست، می‌توان نسبت به مشکلات اقتصادی و اجتماعی حساس بود، اما نباید اجازه داد مطالبه‌گری به اختلاف و شکاف اجتماعی تبدیل شود.

هفت واجب امروز؛ روایتی از مسئولیت اجتماعی

حجت‌الاسلام ماندگاری در ادامه سخنان خود، هفت وظیفه امروز جامعه از نگاه شهدا را مطرح کرد؛ نکاتی که در کنار یکدیگر، تصویری از مسئولیت اجتماعی ترسیم می‌کرد. نخست، استمرار در میدان و حضور مستمر در صحنه. یعنی جامعه در برابر مشکلات منفعل نباشد و مردم احساس نکنند که مسئولیت کشور تنها بر عهده مسئولان است. دوم، اتحاد و انسجام ملی. وحدتی که به گفته وی باید همه ایرانیان را با وجود تفاوت در سلیقه‌ها و مذاهب در کنار یکدیگر قرار دهد.

سوم، مطالبه‌گری از مسئولان در عین حفظ وحدت. این بخش نشان می‌دهد وحدت نباید به معنای سکوت در برابر مشکلات تلقی شود. جامعه می‌تواند مطالبه‌گر باشد و در عین حال انسجام خود را حفظ کند. چهارم، کمک به آسیب‌دیدگان جنگ و همراهی با مردم جنگ‌زده. این موضوع، وجه انسانی و اجتماعی سخنان او را پررنگ‌تر کرد؛ اینکه در زمان بحران، انسان‌ها نباید نسبت به رنج یکدیگر بی‌تفاوت باشند.

پنجم، اطاعت از خدا و ولی خدا از طریق انجام واجبات و ترک محرمات. ششم، توسعه رحم و انصاف در جامعه. رحم و انصاف میان صاحب‌خانه و مستاجر، فقیر و غنی، سواره و پیاده؛ موضوعی که شاید در زندگی روزمره کمتر به عنوان یک وظیفه اجتماعی به آن توجه کنیم. هفتم، پشتیبانی از جبهه مقاومت در فلسطین، عراق، یمن و لبنان. این هفت محور، در واقع یک پیام مشترک داشتند: جامعه اگر بخواهد راه شهدا را ادامه دهد، باید در برابر مسائل پیرامون خود بی‌تفاوت نباشد.

از رجایی و باهنر تا شهدای کارمند

هم‌زمانی این مراسم با هفته دولت نیز فرصتی بود تا نام شهیدان رجایی و باهنر در کنار شهدای کارمند استان قزوین گرامی داشته شود. شهیدان رجایی و باهنر در فرهنگ سیاسی و مدیریتی انقلاب اسلامی، نمادی از ساده‌زیستی، خدمت و مسئولیت‌پذیری شناخته می‌شوند. قرار گرفتن نام آنان در کنار ۷۰ شهید کارمند قزوین، بار دیگر این پیام را تداعی می‌کرد که خدمت واقعی، با مسئولیت‌پذیری معنا پیدا می‌کند. شهدا برای مردم خدمت کردند و امروز نیز هر کس که مسئولیتی در نظام اداری و اجرایی کشور بر عهده دارد، می‌تواند با خدمت صادقانه، بخشی از راه آنان را ادامه دهد. یاد شهید نباید فقط به مراسم ختم شود؛ بلکه باید در نوع رفتار ما با مردم دیده شود.

قزوین و خاطره پشتیبانی از جبهه

یکی دیگر از بخش‌های سخنان حجت‌الاسلام ماندگاری، اشاره به نقش مردم قزوین در پشتیبانی از جبهه‌های دفاع مقدس بود. وی با اشاره به تشکیل ستاد پشتیبانی از جبهه جنوب در استان قزوین، آن را نشانه روحیه انقلابی مردم استان دانست. این بخش از سخنانش، برای مردم قزوین یادآور روزهایی بود که جنگ تنها در خطوط مقدم جریان نداشت. پشت جبهه نیز مردم حضور داشتند. یکی کمک مالی می‌کرد، دیگری مواد غذایی می‌فرستاد، خانواده‌ای فرزندش را راهی جبهه می‌کرد و مادری با دست‌های خود برای رزمندگان لباس و آذوقه آماده می‌کرد. جنگ، میدان مشترک یک ملت بود. همه در یک جایگاه نبودند، اما همه می‌توانستند سهمی داشته باشند. امروز نیز همین روحیه مشارکت اجتماعی می‌تواند در شرایط بحران به کمک جامعه بیاید.

«صدور انقلاب»؛ روایت ظلم‌ستیزی

حجت‌الاسلام ماندگاری در ادامه، با اشاره به مفهوم صدور انقلاب از نگاه امام خمینی(ره)، تاکید کرد که منظور از صدور انقلاب، تأسیس وزارتخانه یا ساختار اداری در کشورهای دیگر نیست؛ بلکه صدور تفکر ظلم‌ستیزی و حمایت از مظلوم است. این نگاه، مفهوم مقاومت را نیز در سخنان او معنا می‌کرد. از نگاه وی، حمایت از مظلوم و ایستادگی در برابر ظلم، بخشی از همان تفکری است که شهدا برای آن جان خود را فدا کردند. در این میان، شعارهای ضد استکباری نیز از نگاه او مصداقی از همین رویکرد بود.

امداد الهی و درس استقامت

بخش دیگری از سخنان این استاد حوزه به مفهوم استقامت اختصاص داشت. وی با استناد به آیه «إن الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائکه» بر نقش استقامت در عبور از شرایط دشوار تأکید کرد. از نگاه وی، ایستادگی مردم در شرایط سخت بدون تکیه بر ایمان و امداد الهی قابل تحلیل نیست.

او با یادآوری دوران هشت سال دفاع مقدس و استناد به آیه «و ما رمیت اذ رمیت و لکن الله رمی»، پیروزی‌های جبهه مقاومت را نیز در چارچوب همین باور تفسیر کرد. پیام این بخش از سخنان برای مردم ساده بود: در شرایط سخت، ناامیدی اولین شکست است. شهدا نیز در روزهایی جنگیدند که شاید بسیاری از امکانات امروز وجود نداشت؛ اما امید و ایمان آنان را در میدان نگه داشت.

اطاعت؛ حلقه اتصال ما با شهدا

یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان حجت‌الاسلام ماندگاری، موضوع اطاعت بود. وی با اشاره به آیه ۶۹ سوره نساء تاکید کرد که امتیاز شهدا در اطاعت از خدا و رسول بود و گفت اگر انسان مطیع خدا و ولی خدا باشد، می‌تواند مشمول شفاعت شهدا قرار گیرد.

این نگاه، یک نکته مهم را یادآوری می‌کند: اگر شهدا را دوست داریم، باید از خود بپرسیم آیا در رفتارمان نیز چیزی از سبک زندگی آنان وجود دارد؟ اگر شهید اهل نماز و عبادت بود، ما چه اندازه به عبادت اهمیت می‌دهیم؟ اگر شهید به مردم کمک می‌کرد، ما چقدر برای دیگران قدم برمی‌داریم؟

اگر شهید اهل گذشت بود، ما در برابر اختلافات چقدر گذشت داریم؟ اگر شهید به وحدت سفارش می‌کرد، ما در زندگی اجتماعی خود چقدر از اختلاف‌افکنی دوری می‌کنیم؟ این پرسش‌ها شاید از هر مراسمی مهمتر باشند.

مردم؛ ادامه‌دهندگان راه شهدا

وقتی مراسم به پایان نزدیک می‌شد، حاضران کم‌کم آماده ترک مهدیه می‌شدند. اما پیام آن شب قرار نبود با خروج مردم از مهدیه تمام شود. یادواره شهدا اگر بخواهد اثرگذار باشد، باید از سالن مراسم به خانه‌ها، اداره‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و فضای عمومی جامعه منتقل شود. شهدا امروز از ما یک مراسم بیشتر نمی‌خواهند؛ آنها از ما عمل به آرمان‌ها را می‌خواهند. وحدت، یکی از همین آرمان‌هاست.

در هفته وحدت، وقتی نام پیامبر اکرم(ص) و ضرورت اتحاد مسلمانان به میان می‌آید، می‌توان به یاد آورد که دشمنان اسلام دقیقاً از چه چیزی هراس دارند: از ملتی که متحد باشد و در کنار آن، وقتی وصیت شهدا درباره وحدت و انسجام را مرور می‌کنیم، می‌توان فهمید که این سفارش فقط برای روزهای جنگ نبود. امروز نیز دشمن می‌تواند از اختلافات استفاده کند. پس حفظ وحدت، یک وظیفه همیشگی است.

یک شب، یک یادواره و یک پیام

مهدیه بزرگ قزوین آن شب تنها میزبان یک مراسم نبود. مردم آمده بودند تا نام ۷۰ شهید کارمند را دوباره بشنوند و به یاد بیاورند که امنیت و آرامش امروز، نتیجه فداکاری انسان‌هایی است که در سخت‌ترین روزها کنار مردم ایستادند. در کنار این نام‌ها، شهیدان رجایی و باهنر نیز یادآور مسئولیت و خدمت بودند. هفته وحدت نیز به مراسم یک پیام دیگر اضافه کرده بود؛ اینکه در برابر دشمن، باید اختلافات را کنار گذاشت و روی مشترکات ایستاد.

حجت‌الاسلام ماندگاری نیز با تاکید بر همین مسئله، وحدت و اطاعت از ولی‌فقیه را رمز عبور از بحران‌ها دانست. شاید بتوان تمام این مراسم را در یک جمله خلاصه کرد: راه شهدا فقط از یاد کردن آنان نمی‌گذرد؛ از شبیه شدن به آنان می‌گذرد. شهدا در میدان، کنار هم ایستادند. امروز ما نیز باید کنار هم بایستیم. آنها در برابر دشمن، وحدت را انتخاب کردند. امروز نیز ما باید وحدت را انتخاب کنیم. آنها از جان خود گذشتند تا جامعه باقی بماند. امروز نیز وظیفه ماست که برای حفظ آرامش، عزت، استقلال و انسجام جامعه تلاش کنیم. شهدا هنوز حرف دارند. شب مهدیه به پایان رسید، اما صدای شهدا همچنان در ذهن حاضران باقی ماند.