آزادگی، درسی که هنوز ادامه دارد / آزادگان اسیر شدند، اما دل‌هایشان هرگز به اسارت نرفت

به گزارش نوید شاهد استان قزوین، مناسبت سالروز ورود آزادگان به میهن اسلامی، یکی از ماندگارترین روز‌های تاریخ معاصر ایران است؛ روزی که پس از سال‌ها انتظار، رنج و چشم‌انتظاری، مردانی به وطن بازگشتند که سال‌های دشوار اسارت را پشت سر گذاشته بودند.

اما آنچه آزادگان را از یک «اسیر آزاد شده» به یک «الگوی آزادگی» تبدیل کرد، تنها بازگشت آنان به وطن نبود؛ بلکه شیوه‌ای بود که در دوران اسارت زندگی کردند. آنان در شرایطی قرار داشتند که دشمن می‌خواست جسم، روحیه و اراده آنان را در اختیار بگیرد، اما آزادگان اجازه ندادند اسارت جسم، به اسارت روح و ایمانشان تبدیل شود.

آزادگان به ملت ایران آموختند که آزادی تنها باز بودن در‌های یک زندان نیست. آزادی واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان بتواند در سخت‌ترین شرایط، عزت و کرامت خود را حفظ کند، تسلیم ظلم نشود و باور‌های خود را به بهای راحتی و آسایش نفروشد.

به همین دلیل است که امروز، وقتی مردم درباره آزادگان سخن می‌گویند، تنها از یک نسل تاریخی صحبت نمی‌کنند؛ بلکه از فرهنگی سخن می‌گویند که می‌تواند نسل به نسل منتقل شود؛ فرهنگ ایستادگی در برابر ظلم، حفظ وحدت، امید داشتن در دشوارترین شرایط و کوتاه نیامدن از عزت و آرمان‌ها.

آزاده یعنی چه؟

در گفت‌و‌گو با مردم که طی تجمعات شبانه در سطح خیابان و میادین قزوین حضور دارند، رفتیم و یکی از نخستین پرسش‌های ما این است که «آزاده» چه معنایی دارد؟ اکبر کشاورز یکی از شهروندان قزوینی است و در این خصوص می‌گوید: آزاده فقط کسی نیست که از اسارت آزاد شده باشد. آزاده کسی است که دلش آزاد باشد؛ کسی که برای ترس، تهدید یا منفعت شخصی، حاضر نشود عزت و باورهایش را کنار بگذارد.

امید حسنی دیگر شهروند قزوینی می‌گوید: آزادگان به ما نشان دادند که ممکن است جسم انسان در بند باشد، اما اگر فکر و دل انسان آزاد بماند، دشمن نمی‌تواند آزاده‌ای را شکست دهد.

در نگاه مردم، آزادگی یعنی انسان اسیر ترس نشود؛ اسیر زیاده‌خواهی نشود؛ اسیر راحت‌طلبی نشود و در برابر ظلم و زورگویی سر خم نکند.

فاطمه درزی‌رامندی از جوانان قزوینی است که می‌گوید: وقتی زندگی آزادگان را می‌خوانیم، می‌بینیم که آنها آزادگی را با حرف تعریف نکردند. سال‌ها سختی کشیدند، اما ایستادند. همین ایستادگی برای نسل ما یک درس بزرگ است.

اسیر شدند، اما دل‌شان به اسارت نرفت

شاید بتوان مهم‌ترین ویژگی آزادگان را در همین جمله خلاصه کرد: اسیر شدند، اما دلشان به اسارت نرفت. آنان سال‌های طولانی از خانواده، شهر و وطن خود دور بودند، اما اجازه ندادند دشمن ایمان و امیدشان را از آنان بگیرد.

رضا بهبودی یک شهروند میانسال می‌گوید: ممکن بود دست و پای آزادگان بسته باشد، اما دلشان آزاد بود. همین است که وقتی امروز نام آزاده را می‌شنویم، یاد عزت و مقاومت می‌افتیم.

زهرا بابایی نیز می‌گوید: آنها در سخت‌ترین شرایط امیدشان را از دست ندادند. این برای ما یک درس بزرگ است؛ اینکه انسان حتی وقتی شرایط سخت می‌شود، نباید خودش را ببازد.

آزادگان نشان دادند که مقاومت همیشه به معنای حضور در یک میدان نظامی نیست. گاهی مقاومت یعنی تحمل سال‌ها سختی، حفظ شخصیت، حفظ امید و اجازه ندادن به دشمن برای شکستن روح انسان است.

آزادگان چگونه معنای آزادگی را معنا کردند؟

آزادگان، آزادگی را در زندگی خود معنا کردند. آنان نشان دادند که انسان می‌تواند در شرایط سخت، همچنان عزتمند بماند و در برابر تحقیر و ظلم تسلیم نشود.

رقیه عزتی یکی دیگر از شهروندان می‌گوید: آزادگی یعنی وقتی شرایط سخت شد، اولین چیزی که از دست می‌دهی اعتقادت نباشد. آزادگان سختی کشیدند، اما باورشان را نفروختند.

طاهره عسگری شهروند دیگری می‌گوید: آزادگان برای راحتی خودشان حاضر نشدند از اصول‌شان بگذرند. آنها به ما یاد دادند که اگر یک ملت بخواهد عزتمند بماند، باید هزینه ایستادگی را هم بپذیرد.

از نگاه مردم، این همان درسی است که امروز بیش از هر زمان دیگری می‌تواند مورد توجه قرار گیرد؛ اینکه فشار و تهدید نباید موجب فراموشی عزت و کرامت شود.

آزادگی؛ ایستادن در برابر ظلم

یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که مردم از سیره آزادگان برداشت می‌کنند، ایستادگی در برابر ظلم است. هسنا شعبانی می‌گوید: آزادگان به ما یاد دادند که در برابر ظلم نباید بی‌تفاوت بود. اگر انسان ظلم را ببیند و سکوت کند، کم‌کم نسبت به حق و عدالت بی‌حس می‌شود.

علی‌اصغر توکلی شهروند دیگری می‌گوید: ایستادگی آزادگان به ما نشان داد که قدرت دشمن همیشه تعیین‌کننده نیست. گاهی قدرت واقعی یک انسان، ایمان و اراده اوست.

در نگاه مردم، مقاومت آزادگان یک پیام روشن دارد: انسان نباید فقط به دلیل دشوار بودن شرایط، از حق و عزت خود دست بکشد.

هیچ دیواری نمی‌تواند یکدلی ملت را به اسارت بگیرد

زینت عرفانی یکی دیگر از شهروندان در گفت‌و‌گو با ما می‌گوید: آزادگان به ما یاد دادند که اگر مردم یکدل باشند، اگر وحدت داشته باشند و کنار یکدیگر بایستند، هیچ دیواری نمی‌تواند اراده یک ملت را به اسارت بگیرد.

این نگاه، آزادگی را به مفهوم وحدت پیوند می‌زند. مردم معتقدند یکی از مهم‌ترین عوامل مقاومت در دوران دفاع مقدس و سال‌های اسارت، همدلی و پشتیبانی ملت ایران بوده است.

علی‌اکبر برزگر شهروند دیگری می‌گوید: آزادگان تنها نبودند. پشت سر آنها خانواده‌هایی بودند که سال‌ها چشم‌انتظار ماندند و ملتی بودند که مقاومت آنها را فراموش نکرد. همین همراهی مردم باعث شد روحیه آنها حفظ شود.

از همین رو، امروز نیز مردم بر اهمیت اتحاد و همبستگی تاکید دارند و معتقدند هرجا ملت در کنار یکدیگر قرار بگیرد، فشار‌ها نمی‌تواند به آسانی اراده عمومی را درهم بشکند.

امروز مردم چه درسی از آزادگان گرفته‌اند؟

بهنوش حسینی یکی از جوانان حاضر در گفت‌و‌گو می‌گوید: نسل ما آزادگان را از نزدیک ندیده، اما می‌تواند از آنها درس بگیرد. مهم‌ترین درس‌شان برای ما این است که نباید در برابر ظلم و زورگویی تسلیم شویم.

آثنا باقری شهروند دیگری می‌گوید: آزادگان برای اعتقادشان هزینه دادند. ما هم باید یاد بگیریم اگر به چیزی باور داریم، در شرایط سخت از آن دست نکشیم.

سمانه محمدعلی دیگر بانویی می‌گوید: آزادگی یعنی شجاعت همراه با صبر. یعنی هم مقاومت کنی و هم امیدت را از دست ندهی.

در مجموع، مردم آزادگان را الگوی صبر، امید، استقامت و شجاعت می‌دانند و معتقدند این مفاهیم باید به نسل جدید منتقل شود.

مردم امروز؛ ادامه‌دهندگان یک فرهنگ

امروز مردم در مناسبت‌های مختلف با یادآوری خاطرات دفاع مقدس و آزادگان، تلاش می‌کنند این فرهنگ را زنده نگه دارند.

نجاتعلی چگینی یکی از شهروندان می‌گوید: اگر آزادگان را فقط برای یک روز در تقویم یاد کنیم، بخش مهمی از پیام آنها را از دست داده‌ایم. باید ببینیم در زندگی امروز چگونه می‌توانیم آزادگی را اجرا کنیم.

حدیثه احمدی شهروند دیگری می‌گوید: آزادگی می‌تواند در رفتار اجتماعی ما باشد؛ در دفاع از مظلوم، در کمک به دیگران، در بی‌تفاوت نبودن نسبت به ظلم و در اینکه اجازه ندهیم اختلاف‌ها وحدت جامعه را از بین ببرد.

از نگاه این مردم، فرهنگ آزادگی باید در مدرسه، خانواده، رسانه و جامعه روایت شود تا نسل جدید بداند آزادی و عزت، مفاهیمی انتزاعی نیستند؛ بلکه نتیجه ایثار و مقاومت نسل‌هایی هستند که برای آنها هزینه داده‌اند.

از کودک تا بزرگ؛ همه می‌توانند معنای آزادگی را بفهمند

آزادگی متعلق به یک نسل نیست. کودک نیز می‌تواند معنای آن را بفهمد؛ نوجوان می‌تواند درباره آن سؤال کند؛ جوان می‌تواند مسئولیت خود را در قبال جامعه بشناسد و بزرگسالان می‌توانند خاطرات نسل گذشته را منتقل کنند.

مهرانگیز عبداللهی یک مادر است که در گفت‌و‌گو با ما می‌گوید: وقتی داستان آزادگان را برای بچه‌ها تعریف می‌کنیم، آنها متوجه می‌شوند که شجاعت یعنی نترسیدن از سختی و اینکه انسان برای چیزی که درست می‌داند، مسئولیت‌پذیر باشد.

رضا حمیدی پدری است که می‌گوید: باید بچه‌ها بدانند که آزادی به معنای بی‌مسئولیتی نیست. آزادی یعنی انسان با عزت زندگی کند، حق را بشناسد و در برابر ظلم تسلیم نشود. همین نگاه باعث شده است که بسیاری از خانواده‌ها تلاش کنند فرزندان خود را با خاطرات آزادگان آشنا کنند.

روایت آزادگی از قزوین تا همه ایران

آزادگی تنها روایت یک نقطه از کشور نیست؛ اما قزوین نیز مانند دیگر نقاط ایران، آزادگان سرافراز بسیاری را در خود جای داده است.

سال‌ها پیش، مردانی از همین دیار راهی جبهه‌ها شدند و برخی از آنان سال‌های طولانی اسارت را تجربه کردند. آنان پس از بازگشت، تنها به خانه‌های خود بازنگشتند؛ بلکه خاطره‌ای از مقاومت و ایستادگی را با خود به شهر و دیارشان آوردند.

امروز وقتی نام آزادگان استان قزوین مطرح می‌شود، مردم از مردانی یاد می‌کنند که سال‌ها رنج اسارت را به جان خریدند و با سربلندی به میهن بازگشتند؛ مردانی که آزادگی را نه در کلام، بلکه در زندگی معنا کردند.

معصوم کرمی یکی از شهروندان قزوینی می‌گوید: برای ما آزادگان قزوین بخشی از هویت شهر هستند. وقتی از آنها یاد می‌کنیم، در واقع از مردانی یاد می‌کنیم که برای کشورشان سختی کشیدند و تسلیم نشدند.

۱۷۰ روز تجمعات شبانه؛ روایت مردم از مقاومت

در گفت‌و‌گو با برخی شهروندان حاضر در تجمعات شبانه، آنان حضور خود را ابراز احساسات و موضع‌گیری اجتماعی در برابر تحولات و ظلم‌هایی می‌دانند که در منطقه رخ می‌دهد.

زینب محبتی یکی از شهروندان می‌گوید: وقتی مردم شبانه در کنار هم جمع می‌شوند، یعنی هنوز نسبت به اتفاقات اطرافشان بی‌تفاوت نیستند. این همان روحیه‌ای است که از آزادگان یاد گرفته‌ایم؛ اینکه نسبت به ظلم حساس باشیم.

اسکندر میرزایی شهروند دیگری می‌گوید: آزادگان به ما یاد دادند که اگر قرار است از چیزی دفاع کنیم، باید شجاع باشیم و در سختی هم کنار یکدیگر بمانیم.

به گفته آنان، این حضور برایشان بیش از یک تجمع است؛ فرصتی است برای ابراز همدلی، همبستگی و یادآوری اینکه مردم می‌توانند در کنار یکدیگر، صدای واحدی داشته باشند.

کوتاه نمی‌آییم

محمدمهدی دوستی یکی از شهروندان می‌گوید: آزادگان سال‌ها برای باورهایشان سختی کشیدند. ما هم از آنها یاد گرفته‌ایم که در پای آرمان‌های انقلاب اسلامی و عزت کشورمان کوتاه نیاییم.

امیرحسین رحمانی جوان دیگری تاکید می‌کند: ممکن است شرایط دشوار شود، اما ملتی که تاریخ خودش را می‌شناسد، می‌داند برای استقلال و عزتش چه هزینه‌هایی پرداخت شده است.

مریم صدری بانویی نیز می‌گوید: مقاومت یعنی در شرایط سخت، امید را حفظ کنیم و اجازه ندهیم فشار‌ها ما را از اصولمان جدا کند.

این جملات، در کنار خاطرات آزادگان، تصویری از پیوند میان نسل‌های مختلف ارائه می‌دهد؛ نسلی که در دوران جنگ و اسارت ایستاد و نسلی که امروز می‌خواهد همان روحیه را در شرایط زمان خود ادامه دهد.

آزادگی، درسی که هنوز ادامه دارد 

سالروز ورود آزادگان به میهن اسلامی، تنها یادآور بازگشت تعدادی از اسیران جنگی نیست؛ یادآور بازگشت انسان‌هایی است که سال‌ها در بند بودند، اما اجازه ندادند دل و ایمانشان اسیر شود.

آزادگان اسیر شدند، اما دل‌شان به اسارت نرفت؛ جسم‌شان در بند بود، اما اراده‌شان آزاد ماند. آنان با مقاومت در برابر ظلم و فشار، به ما آموختند که آزادگی یعنی ایستادن وقتی ایستادگی سخت است.

امروز مردم می‌گویند این درس هنوز ادامه دارد. از کوچه‌های قزوین تا همه جای ایران، روایت آزادگی نسل به نسل منتقل می‌شود؛ روایتی که می‌گوید اگر مردم یکدل باشند، اگر وحدت داشته باشند و در کنار یکدیگر بایستند، هیچ دیواری نمی‌تواند اراده یک ملت را به اسارت بگیرد.

کودک، نوجوان، جوان، پدر، مادر و سالمند، هرکدام می‌توانند بخشی از این روایت را با خود همراه کنند. یکی شجاعت  دیگری صبر را، یکی مقاومت را و دیگری اهمیت وحدت و همدلی را می‌آموزد.

آزادگان رفتند، اما آزادگی ماند؛ در خاطره خانواده‌ها، در تاریخ ایران و در قلب مردمی که هنوز می‌گویند در برابر ظلم شجاعانه می‌ایستیم، عزت و استقلال خود را حفظ می‌کنیم و در پای آرمان‌های انقلاب اسلامی کوتاه نمی‌آییم؛ و شاید این بزرگ‌ترین پیام سالروز ورود آزادگان باشد: ممکن است انسان را به اسارت ببرند، اما اگر دلش آزاد باشد، هرگز شکست نخواهد خورد؛ همان‌گونه که آزادگان چنین کردند و امروز ملت ایران نیز می‌خواهد با وحدت، مقاومت، امید و ایستادگی، این میراث را ادامه دهد.