یادداشت به مناسبت قیام خونین هفده شهریور ۱۳۵۷
جمعه سیاه ۵۷ روزی که گلولهها نتوانستند اراده ملت را متوقف کنند
صبحگاه جمعه، ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ میدان ژاله تهران به صحنهای خونین بدل شد؛ روزی که مردم بیدفاع در مسیر آزادی و استقلال، با گلولههای رژیم پهلوی روبهرو شدند و خون پاکشان، صفحه دیگری از کتاب مبارزه با استبداد را رقم زد. قیام ۱۷ شهریور نه فقط یک واقعه تلخ، که حماسهای ماندگار از ایثار و شهادت است؛ حماسهای که نام میدان ژاله را برای همیشه به «میدان شهدا» تغییر داد و به نقطه عطفی در تاریخ انقلاب اسلامی تبدیل شد.
به گزارش نوید شاهد سمنان، هفده شهریور ۱۳۵۷ یکی از خونینترین روزهای تاریخ معاصر ایران است؛ روزی که در تقویم انقلاب اسلامی با عنوان «جمعه سیاه» ثبت شده است. در این روز، میدان ژاله تهران، به صحنه برخورد خونین میان مردم معترض و نیروهای حکومت پهلوی تبدیل شد و نام این خاندان را برای همیشه با یکی از بزرگترین جنایتهای تاریخ ایران گره زد.
مردم از محلههای مختلف تهران، کارگران، دانشجویان، معلمان، بازاریها و خانوادههایشان با وجود اعلام حکومت نظامی، به سوی میدان ژاله حرکت کردند. بسیاری از آنها عکسهای امام خمینی(ره) را در دست داشتند و شعارهای مرگ بر شاه و استقلال، آزادی سر میدادند. اما در مقابل این جمعیت بیسلاح، سربازان مسلح رژیم صف کشیده بودند. لحظاتی بعد، صدای شلیک گلولهها فضای میدان را پر کرد؛ تیراندازی مستقیم به سوی مردم غیرمسلح، صحنهای از وحشت و مرگ را رقم زد. مردم به هر سو میدویدند و مجروحان بر زمین میافتادند. دهها، صدها و شاید هزاران نفر در این روز به شهادت رسیدند؛ عددی که هرگز به طور دقیق اعلام نشد، چرا که خود رژیم میدانست اعلام حقیقت، یعنی اعتراف به جنایت.
اما در دل این فاجعه، چه چیزی جز ایثار و شهادت میدرخشید؟ مردم بیدفاعی که با آگاهی از خطر، پای در میدان نهادند و با خون خود، پرده از چهره استبداد برداشتند. خون شهدای این روز، پرده از ماهیت سرکوبگرانه رژیم پهلوی برداشت و نشان داد که استبداد، هنگامی که با خواست عمومی ملت مواجه شود، برای حفظ قدرت از هیچ خشونتی فروگذار نخواهد کرد. ۹۲ تن از شهدای این قیام در قطعه ۱۷ گلزار شهدای بهشت زهرا(س) آرام گرفتند؛ مردان و زنانی که با نثار جان خود، راه آزادی را هموار کردند. شهدایی چون بهزاد صداقت، علی جهانبیگی، رضا آسوده و ربابه احمدیان، هریک روایتی از عشق به وطن و ایمان به آزادی هستند.
امام خمینی(ره) یک روز پس از این فاجعه، در پیامی فرمودند: «ای کاش خمینی در میان شما بود و در کنار شما در جبهه دفاع برای خدای تعالی کشته میشد.» ایشان ۱۷ شهریور را در شمار «ایامالله» قرار دادند و بر ضرورت زنده نگهداشتن یاد این حوادث برای نسلهای آینده تأکید کردند. از نگاه ایشان، انقلاب اسلامی حاصل فداکاری مردمی بود که برای رهایی از استبداد، هزینهای سنگین پرداختند.
قیام ۱۷ شهریور، علیرغم خونین بودنش، به نقطه عطفی برای انقلابیون تبدیل شد. این روز، نه فقط یک جنایت، که حماسهای از ایثار بود؛ حماسهای که پیامآور آزادی شد و مسیر انقلاب را برای همیشه تغییر داد. امروز، میدان ژاله با نام میدان شهدا شناخته میشود و یاد شهدای آن، چون چراغی فروزان، مسیر استقلال و آزادی را روشن نگهداشته است. خون آنان در کوچههای تاریخ جاری است و هرساله، در سالگرد این روز، بار دیگر حماسه جاودان ایثار و شهادت را به یاد میآوریم.
انتهای متن/
