به مناسبت ماه محرم منتشر شد:
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در جشنواره ملی ایثار:
دانشگاه پساجنگ باید به کانون تولید اقتدار علمی و تربیت انسان مسئول تبدیل شود / گذار از مقالهمحوری به اثرمحوری ضروری است
دکتر بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، با اشاره به تحولات اخیر و تجربه جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، بر ضرورت بازتعریف مأموریت دانشگاهها در دوران «پساجنگ» و حرکت به سمت «جهش دوم علمی» تأکید کرد.
به گزارش نوید شاهد، دکتر بیژن رنجبر در دهمین جشنواره آموزشی تحصیلی جایزه ملی ایثار که روز دوشنبه ۲۵ خرداد ماه ۱۴۰۵ با حضور جمعی از مسئولان، نخبگان و برگزیدگان جامعه ایثارگری در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این جشنواره و مسئولان بنیاد شهید و امور ایثارگران، اظهار داشت: امروز در این محفل ارزشمند، فرصتی فراهم شده است تا درباره نسبت دانشگاه، فرهنگ ایثار و آینده علمی کشور سخن گفته شود؛ نسبتی که به باور من، در شرایط حساس کنونی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به جنگ تحمیلی اخیر، تصریح کرد: این جنگ، صرفنظر از ابعاد نظامی و امنیتی آن، یک حقیقت مهم را دوباره آشکار کرد؛ و آن این است که در لحظات خطیر تاریخ، سرنوشت ملتها تنها با سلاح، تجهیزات و منابع مادی تعیین نمیشود، بلکه این تواناییهای انسانی، ظرفیتهای اجتماعی و ایمان و هویت ملی است که مسیر آینده را رقم میزند.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در این تجربه سخت نشان داد که حتی در شرایط فشار اقتصادی، عملیات روانی گسترده، تهدیدات امنیتی و جنگ شناختی تمامعیار، دچار فروپاشی اجتماعی نمیشود؛ بلکه مردم با حضور آگاهانه و مسئولانه در میدان، از هویت، ایمان و ایران اسلامی دفاع میکنند. این پدیده، صرفاً یک واکنش احساسی یا مقطعی نیست، بلکه جلوهای از یک سرمایه راهبردی عمیق در جامعه ایرانی است.
دکتر رنجبر با بیان اینکه یکی از مهمترین سرمایههای جمهوری اسلامی، میدانداری مردم در بزنگاههای تاریخی است، خاطرنشان کرد: مهمترین سرمایه ما آنجاست که جامعه از حالت تماشاگری خارج میشود و به کنشگری مسئولانه وارد میشود؛ یعنی جایی که هر فرد، مسئله کشور را مسئله خود بداند و خود را موظف به مشارکت در حل آن بداند. این همان فرهنگی است که در دفاع مقدس ظهور و بروز پیدا کرد و در بحرانهای مختلف اجتماعی نیز خود را نشان داد. در جنگ اخیر نیز همین روحیه بار دیگر به صحنه آمد و نشان داد که ملت ایران اهل انفعال نیست.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با طرح این پرسش که «مهمترین نهادِ تولیدکننده سرمایه انسانی آینده کدام است؟» گفت: پاسخ روشن است؛ نهاد تعلیم و تربیت، بهویژه مدرسه و دانشگاه. اگر میدانداری و حضور مردمی مهمترین سرمایه راهبردی ماست، وظیفه نهادهای آموزشی آن است که انسانهای مسئول، خلاق و مسئلهحلکن تربیت کنند.
وی ادامه داد: تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس نشان داده است که جنگ صرفاً ویرانگر نیست، بلکه میتواند به تکانهای هوشیارکننده برای آغاز یک حرکت تازه تبدیل شود. همانگونه که دفاع مقدس هشتساله، علیرغم همه هزینههای سنگینش، نقطه آغاز خودباوری علمی و فناوری در ایران شد، امروز نیز جنگ اخیر میتواند زمینهساز بازتعریف مأموریتهای دانشگاه و آغاز جهشی جدید در حوزه علم و فناوری باشد.
دکتر رنجبر با تأکید بر لزوم تحول در ساختار آموزش عالی اظهار داشت: امروز دیگر زمان آن گذشته است که دانشگاه صرفاً بر تولید مقاله و افزایش کمّی خروجیها تکیه کند. دانشگاه آینده باید «اثرمحور» باشد، نه فقط «مقالهمحور». آموزشهای انتزاعی باید جای خود را به آموزش و پژوهش مسئلهمحور و مأموریتمحور بدهد و الگوی تربیت نیز باید از حافظهمحوری به سمت تربیت کنشگران حل مسئله تغییر کند.
وی خاطرنشان کرد: اگر میخواهیم از دل این تحولات، «جهش دوم علمی» ایران شکل بگیرد، باید در سطح حکمرانی علم و فناوری نیز بازنگری اساسی انجام شود. ساختارهای قدیمی، پاسخگوی نیازهای جدید کشور نیستند و دانشگاه باید خود را برای ایفای نقش در شرایط جدید بازآفرینی کند.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر اینکه صرفِ توسعه فناوری و ساختارهای جدید برای پیشرفت کافی نیست، گفت: فناوری لازم است، سرمایه لازم است، ساختارهای نو هم لازم است، اما همه اینها ابزارند؛ و ابزار بدون روح، صرفاً نمایشی بیش نیست. آنچه به دانشگاه معنا میبخشد، روحِ مأموریتمحور، تعهد اجتماعی و فرهنگ ایثار است.
وی با استناد به نگاه امام شهید، سه مأموریت اصلی دانشگاه را «تولید علم»، «تربیت عالم» و «جهتدهی به علم و عالم» دانست و تصریح کرد: دانشگاهِ پساجنگ باید این سه مأموریت را بهطور جدی دنبال کند. اگر علم در خدمت انسانِ مسئول و جامعه متعهد قرار نگیرد، نمیتواند منجر به اقتدار پایدار شود.
دکتر رنجبر فرهنگ ایثار و شهادت را روح اصلی دانشگاه پس از جنگ تو صیف کرد و گفت: جهاد در منطق امیرالمؤمنین(ع) صرفاً یک عمل نظامی نیست، بلکه یک منطق اجتماعی است؛ منطقی که انسان را از مدار منفعت شخصی خارج و وارد مدار مسئولیت اجتماعی میکند. از این منظر، نسبت دانشگاه و فرهنگ ایثار، نسبتی بنیادین و سازنده است.
وی افزود: دانشگاه بدون فرهنگ ایثار، نمیتواند انسانهای میداندار تربیت کند؛ و ایران بدون دانشگاهِ اثرمحور و متعهد، نمیتواند به قدرت علمی و فناورانهای تبدیل شود که زمینهساز تمدن نوین اسلامی باشد. از این رو، مأموریت مشترک دانشگاه و بنیاد شهید صرفاً حفظ یاد شهدا نیست، بلکه تبدیل مکتب شهدا به الگوی زیست نسل جدید است.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در جمعبندی سخنان خود تصریح کرد: جنگ امروز، تنها در میدان نبرد نظامی جریان ندارد، بلکه در عرصههای علمی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و فناورانه نیز ادامه دارد و برای مقابله با آن، باید با روحیهای ایثارگرانه و مسئولانه وارد میدان شد. جشنواره ملی ایثار، جلوهای از پیوند دو سرمایه بزرگ کشور، یعنی «سرمایه ایثار» و «سرمایه علم و دانش» است؛ دو سرمایهای که آینده ایران در نقطه تلاقی آنها ساخته خواهد شد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در پایان گفت: اگر بخواهیم مأموریت دانشگاه را در دوران پساجنگ در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم: تبدیل سرمایه ایثار به سرمایه پیشرفت. دانشگاه پساجنگ باید سه تبدیل بزرگ را محقق کند؛ نخست تبدیل حافظه شهادت به مسئولیت اجتماعی، دوم تبدیل مسئولیت اجتماعی به کنشگری علمی، و سوم تبدیل کنشگری علمی به اقتدار ملی. این همان مسیری است که میتواند جهش دوم ایران را رقم بزند.
انتهای پیام/
