یادداشت
از سوسنگرد تا آیسییو، روایت خدمت در میدانهای خطر / پزشکانی که از جان گذشتند
پزشکی، هنر بازگرداندن امید به جان انسانهاست؛ اما گاه این هنر در میدانهایی سختتر از اتاق درمان معنا مییابد؛ آنجا که پزشک و پرستار، از آسایش و امنیت خویش میگذرد تا مرهمی بر زخم مردم باشد. روز پزشک، فرصتی برای روایت ایثار سپیدپوشانی است که راه خدمت را تا شهادت پیمودند.
به گزارش نوید شاهد فارس، روز پزشک در ایران، همواره با یاد و نام «ابوعلی سینا»، دانشمند نامدار و ستون فقرات طب کلاسیک، گره خورده است. اما اگر بنگریم، قدرت نهفته در رشته پزشکی، فراتر از دانشِ کتابهاست؛ این رشته در واقع تبلورِ دمیدنِ قدرت خداوند در کالبد انسان توسط انسانی دیگر است؛ یعنی هنرِ پیوند دادنِ علم به حیات.
سوگند پزشکی، زمانی معنای واقعی و فراتر از کلمات خود را مییابد که با دشواریهای سرنوشتساز روبهرو شود. پزشکان ایران در طول تاریخ معاصر، در سختترین لحظات، مظهر ایستادگی بودهاند؛ از سالهای پرفراز و نشیب دفاع مقدس و جهاد در مناطق محروم گرفته، تا دوران همهگیری ویروس کرونا و جنگهای تحمیلی. آنان با وفاداری به سوگند خود، معنای والای خدمت به انسان را به تصویر کشیدند.
پزشکی در دوران جنگ، تنها یک شغل نبود؛ بلکه یک انتخاب میان «آرامش» و «آزمون» بود. پزشک کسی بود که میتوانست با امنیت در خانه بماند و آیندهای روشن و بیخطر را برای خود و خانوادهاش ترسیم کند، اما با شنیدن آوازهی جنگ در سال ۱۳۵۹، اسلحه و کیف امداد را بر دوش گرفت و راهی جبهه شد. آنان گاه سلاح بر دست گرفتند تا در برابر دشمن قد علم کنند و گاه، با سرعتِ برق، به سوی زخمهای جراحت شتافتند. آنان با گذشت از تعلقات دنیوی، ثابت کردند که مرز میان وظیفه و فداکاری، در کالبد یک پزشکِ مؤمن، رنگ میبازد.
در این میان، نام شماری از عزیزان در تاریخِ این فداکاریها میدرخشد؛ کسانی که در مسیر درمانِ دیگران، جان خود را به عنوان بزرگترین داراییشان تقدیم کردند:
۱. شهید علیاکبر پیرویان؛ دانشمندِ میدان نبرد
علیاکبر پیرویان، زاده ۲۸ دی ماه ۱۳۳۸ در کازرون، از همان سالهای نخستین، نشان داد که علم و عمل چگونه با هم پیوند میخورند. او پس از گذراندن دوران تحصیل با نمرات عالی در نورآباد ممسنی و کازرون، در سال ۱۳۵۷ موفق به اخذ دیپلم شد. تلاش و پشتکار او در کنکور سراسری، راه را برای ورود به یکی از معتبرترین دانشکدههای پزشکی کشور، یعنی دانشگاه تهران، گشود. اما با آغاز جنگ تحمیلی، جایگاه او از کلاسهای درس به سنگرهای جبهه تغییر یافت. وی سرانجام در ۲۸ آبان ماه ۱۳۵۹، در جریان عملیاتی در سوسنگرد، در حالی که در خدمت به مجروحان بود، به درجه شهادت نائل آمد.
۲. سید محمدابراهیم فقیهی؛ پیشگام امدادگری در خوزستان
سید محمدابراهیم فقیهی (متولد ۳ دی ۱۳۲۶، نیریز)، الگوی ایستادگی و فعالیتهای انقلابی بود. او پس از گذراندن دوران خدمت سربازی در ساوه، با ورود به رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، نه تنها به تحصیل، بلکه به مسیر تحول اجتماعی و انقلابی روی آورد. یکی از دلائل ترور دکتر فقیهی تاکید او جهت درمان مجروحان جنگی بود که در یک بازده زمانی منافقین با ایجاد رعب و وحشت در جامعه پزشکی مانع از آن می شدند. او در حالی که به عنوان دستیار تخصصی جراحی استخوان و مفاصل در حال تحصیل بود، در ۱۹ مهرماه ۱۳۶۰، در یک واقعه تروریستی در مقابل درب منزلش در شیراز، در برابر دیدگان پسر دبستانیاش، توسط منافقین کوردل به شهادت رسید.
۳. شهیده مریم رحیمی؛ مادرِ فداکار در میانه طوفان کرونا
شهادت تنها در میدان جنگ نیست؛ شهادت در میانه یک همهگیری مرگبار نیز معنای عمیقی دارد. مریم رحیمی (متولد ۲۰ شهریور ۱۳۷۲، شیراز)، نماد ایستادگی کادر درمان در دوران کرونا بود. او که تحصیلات خود را در مدارس معتبری، چون غنچههای ولایت و سروش سپری کرده بود، با گذشت از رشتههای زمینشناسی و شیمی، از سرِ اشتیاق به حیاتبخشی، مسیر پرستاری را برگزید. او در اوج شیوع ویروس کرونا، در بخش ICU بیمارستان شهید رجایی مشغول به خدمت بود. مریم، با وجود بارداری، از کنار بیمارانی که نفسهایشان در گلو حبس شده بود، نرفت؛ تا اینکه در آبان ماه ۱۳۹۹، در مسیر خدمت به همنوع، جان عزیز خود و نوزاد دلبندش را تقدیم پیشگاه پروردگار کرد و در ۲۱ آبان ۱۳۹۹ به فیض شهادت رسید.
۴. شهید خانمیزرا استواری؛ معلم، ورزشکار و دندانپزشک
در میان کسانی که در دوران دفاع مقدس نقش پررنگ داشتند، چهرههایی، چون خانمیزرا استواری (متولد ۳۰ اردیبهشت ۱۳۳۸، ایل باصری) میدرخشند. او که همزمان با تدریس در آموزش و پرورش، در رشته دندانپزشکی نیز تحصیل میکرد، در جریان عملیات کربلای ۸، در ۲۰ فروردین سال ۱۳۶۶ به شهادت رسید. او تنها یک شهید نبود؛ بلکه میراثی از خدمت برای جامعه گذاشت. وی به عنوان رئیس تربیت بدنی مرودشت، با نگاهی آیندهنگر، زمینها و زیرساختهای ورزشی بسیاری را تهیه کرد که هنوز آثار آن در احیا و ساخت ورزشگاههای این شهرستان مشهود است.
در نهایت، باید دانست که پزشکی در فرهنگ ما، معنایی فراتر از یک حرفه دارد؛ پزشکی یعنی ایستادن در کنار انسان در لحظاتی که روزگار سخت میشود و فاصله میان وظیفه و فداکاری، به صفر میرسد. پزشکانی که در بیمارستانهای صحرایی و در نزدیکترین فاصله به میدان نبرد، به استقبال رنج رفتند، با خون خود، معنای واقعیِ «حیاتبخشی» را بازتعریف کردند.
یادداشت از صدیقه هادیخواه
