تاريخ شفاهي قيام هفده شهريور57

به گزارش نويد شاهد،انقلاب اسلامي ايران از نادرترين پديده هايي بود كه قطعيت تئوري هاي رايج انقلاب را متزلزل ساخت . گسترش فرهنگ سياسي تشيع و ترويج اسلام سياسي و حكومت اسلامي ، زمينه ي حضور روحانيت و نيروهاي مذهبي را بيش از گذشته فراهم ساخت .
اگرچه گذر از اسلام سنتي به اسلام مدرن ، بدون تنش ميسر نبود ؛ ليكن توانست مذهب را به عنوان راهنماي مبارزه وارد ميدان سياست سازد .
بعد از رحلت آيت الله بروجردي و تثبيت مرجعيت امام خميني ، جريان مبارزه يا مخالفت با لايحه ي انجمن هاي ايالتي و ولايتي از سوي ايشان آغاز و به دستگيري امام و كشتار مردم در قيام 15 خرداد سال 1342 منجر شد . به طور كلي روند مبارزه در ايران با پتانسيل هاي موجود ، از سرعت يكساني برخوردار نبوده است .
بعد از واقعه ي 15 خرداد 42 رژيم توانست با كمك دستگاه هاي امنيتي و اطلاعاتي خود كه پس از كودتاي 28 مرداد 1332 وارد عرصه ي امنيتي رژيم شده بود ، اوضاع را مهار كند . در اين دوره كه بيش از يك دهه به طول انجاميد ؛ نيروهاي غيرمذهبي مخالف به انزوا كشيده شدند و نيروهاي مذهبي و جوان توانستند وارد ميدان شوند .
با آغاز قيام 19 دي مردم قم در سال 1356 كه به دنبال شهادت فرزند ارشد امام خميني و درج مقاله ي توهين آميزي در روزنامه ي اطلاعات عليه رهبر انقلاب صورت گرفت ؛ تعداد زيادي از مردم كشته شدند و روند مبارزه وارد مرحله ي جديدي شد . با برپايي مراسم چهلم شهداي قم در تبريز و به دنبال آن چهلم شهداي 29 بهمن تبريز در شهرهاي ديگر ، اين تراژدي كشتار به صورت زنجيروار تكرار شد تا به واقعه ي خونين روز جمعه هفدهم شهريور 1357 انجاميد .
اين رويداد كه به دنبال برقراري حكومت نظامي و اعلام آن در تهران و يازده شهر مهم كشور رخ داد ؛ موجب رويارويي شديد مردم با رژيم شد و عمق اين فاجعه و كشتار وسيع مردم در تهران در محافل داخلي و خارجي بازتاب گسترده اي يافت .
اين رويداد در عرصه ي داخلي ، ضمن ايجاد تشنج و سردرگمي در نيروهاي رژيم و گسترش دامنه ي مبارزه در بسياري از شهرهاي دور افتاده ، مديريت بحران سياسي كشور را دچار تزلزل و سستي كرد ، به گونه اي كه در زمستان همان سال ، شاه براي كنترل بحران ناچار به ترك كشور شد .
به دنبال واقعه ي هفده شهريور كه به عنوان يكي از پديده هاي شتاب زاي انقلاب به شمار مي رود ؛ موج گسترده اي از اعتصابات سراسري ، بدنه ي اقتصادي رژيم را با خطر جدي مواجه ساخت . از سوي ديگر ، اين قيام نشان داد كه نيروي بالقوه انقلابي در حال آزاد شدن است و موقعيت جديد و خطرناكي براي رژيم به وجود آمد .
كشتار مردم در روز هفدهم شهريور به دستور فرماندار نظامي تهران به قدري باور نكردني بود كه جرايد و اصحاب خارجي را نيز متحير ساخت و نتوانستند از كنار اين قضيه بي تفاوت بگذرند .
بي رحمي و سبعيت رژيم در اين رويداد به اندازه اي بود كه هنوز شاهدان اين واقعه حادثه ي آن روز را خوب به ياد دارند .
تعداد زياد كشته شدگان و زخمي ها در ميدان ژاله ( شهداي فعلي ) و جاري شدن خون از جوي هاي اطراف خيابان ، ايثار و فداكاري مردم در كمك به مجروحين و خارج كردن شهدا از ميدان درگيري ، صف هاي طولاني اهداي خون در بيمارستان هاي تهران و صداي گلوله و بوي باروت از مواردي هستند كه امروز رنگ مايه اي از تاريخ انقلاب و كشور ما به شمار مي آيند . اين كتاب شرح جريان قيام خونين هفدهم شهريور 1357 را با اتكا به تاريخ شفاهي و مصاحبه با بازماندگان آن به عهده دارد.
كتاب تاريخ شفاهي قيام هفده شهريور 1357 توسط مركز اسناد انقلاب اسلامي در تيراژهزار جلد و به قيمت دو هزار تومان در دي ماه سال 1386 به چاپ رسيده است.
انتهاي پيام/ز