سوم خرداد؛ روایت پیروزی اراده ملت بر محاسبات دشمن
آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱، تنها یک پیروزی نظامی نبود؛ نقطهای تاریخی بود که نشان داد ایمان، تدبیر و مقاومت یک ملت میتواند پیچیدهترین معادلات دشمن را برهم بزند. خرمشهر از دل ۵۷۸ روز اشغال آزاد شد و به نمادی ماندگار از ایستادگی تبدیل شد؛ روایتی که سالها بعد در زندگی آزادگان و جانبازانی که رنج جنگ و اسارت را به دوش کشیدند نیز ادامه یافت.
به گزارش نوید شاهد گیلان؛ سوم خرداد در حافظه تاریخی ملت ایران، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ نماد یک تجربه بزرگ و تعیینکننده است؛ تجربهای که نشان داد اراده و مقاومت یک ملت میتواند محاسبات دشمن را برهم بزند. آزادسازی خرمشهر، تنها بازپسگیری یک شهر اشغالشده نبود؛ بلکه به نمادی از ایمان، ایستادگی و پیروزی مقاومت تبدیل شد.
روایت حاج اسماعیل یکتایی نیز بخشی از همین تاریخ مقاومت است؛ روایتی که از میدان نبرد آغاز شد و سالها در اردوگاههای اسارت ادامه پیدا کرد.
او در جریان عملیات والفجر ۱۰ در منطقه حلبچه به اسارت نیروهای بعثی درآمد. جانباز ۷۰ درصد بود، پای خود را از دست داده و در معرض سلاحهای شیمیایی نیز قرار گرفته بود. سالهای اسارت برای او سالهای دشوار دوری از وطن، تحمل جراحت و ایستادگی در برابر شرایط سخت بود.
اما در این میان، اتفاقی تلخ و کمنظیر نیز رخ داد. همرزمانش با تصور اینکه او در جریان عملیات به شهادت رسیده است، لباسهایش را در لنگرود تشییع کردند و برای او در گلزار شهدای لنگرود مزار در نظر گرفتند. مراسم ختم، هفتم، چهلم و سالگردهای متوالی نیز برگزار شد؛ بیآنکه کسی بداند او همچنان زنده است و سالهای اسارت را پشت سر میگذارد.
سرانجام پس از سالها، در ۲۲ شهریور ۱۳۶۹، این آزاده به میهن بازگشت؛ بازگشتی که برای خانواده، همرزمان و مردم، چیزی فراتر از بازگشت یک اسیر جنگی بود. او کسی بود که سالها پیش برایش مراسم شهادت گرفته بودند و اکنون پس از سالها اسارت، دوباره به وطن بازمیگشت؛ تصویری زنده از نسلی که مرز میان شهادت، اسارت و ایستادگی را با زندگی خود معنا کردند.
خاطرات این دوران بعدها در کتاب «رقص روی یک پا» به ثبت رسید؛ اثری در حوزه ادبیات پایداری که بخشی از تجربه سالهای اسارت و مقاومت او را روایت میکند.
اما چرا روایت چنین زندگیهایی در کنار سوم خرداد اهمیت پیدا میکند؟
آزادسازی خرمشهر نشان داد مقاومت در میدان نبرد میتواند نتیجهبخش باشد؛ روایت آزادگان نیز نشان داد مقاومت پس از پایان یک عملیات و حتی در سالهای اسارت، همچنان ادامه دارد. یکی در سنگرهای نبرد ایستاد و دیگری در اردوگاه اسارت؛ اما هر دو بخشی از یک حقیقت مشترک بودند: ایستادگی در برابر دشمن.
خرمشهر پس از ۵۷۸ روز اشغال، در عملیات بیتالمقدس آزاد شد. دشمن با برخورداری از تجهیزات و حمایتهای خارجی، تصور میکرد اشغال این شهر میتواند پایدار بماند؛ اما اراده و مقاومت رزمندگان ایرانی این محاسبات را تغییر داد. امام خمینی(ره) پس از این پیروزی تاریخی فرمودند: «خرمشهر را خدا آزاد کرد.»
سوم خرداد از همین منظر، فقط روز آزادی یک شهر نیست؛ روز یادآوری یک فرهنگ است؛ فرهنگی که در میدان نبرد با آزادسازی خرمشهر جلوه کرد و در سالهای اسارت آزادگان، جانبازی رزمندگان و صبر خانوادههای شهدا ادامه یافت.
روایت حاج اسماعیل یکتایی، روایت یک انسان از میان هزاران انسان است که بخشی از تاریخ مقاومت را با جسم و جان خود زندگی کردند؛ روایتی که نشان میدهد گاهی یک انسان میتواند سالها «شهید» پنداشته شود و سرانجام به عنوان یک «شهید زنده» به خانه بازگردد.
سوم خرداد، فرصتی است برای بازخوانی همین روایتها؛ روایتهایی که یادآوری میکنند خرمشهر فقط یک شهر آزادشده نیست، بلکه نماد اراده ملتی است که در برابر اشغال ایستاد و نشان داد مقاومت، وقتی با ایمان، تدبیر و پایداری همراه شود، میتواند تاریخ را تغییر دهد.
