«من که از حضرت زینب(س) بالاتر نیستم…» این جمله، کلیدِ روایتِ قدم‌خیر رضاخانی، مادر شهیدان «یوسف و مسعود شجاعی» است؛ مادری که در اوج مصیبتِ از دست دادنِ دو پسر، ایمانش را به تکیه‌گاهِ صبرِ زینبی گره زد. در آستانهٔ سالروز شهادت حضرت ام‌البنین(س)، روایت او، تصویری زنده از همان مکتبِ فداکاری است؛ مکتبی که در آن، مادرانِ امروز، وارثانِ صبرِ دیروزند.

همسر و فرزند شهید بسیجی «عبدالباقی افشارپور» ـ مدیر و مسئولی که نمازش را در خط‌مقدم جبهه خواند و در حین نماز به شهادت رسید ـ برای اولین بار خاطراتی شنیدنی از این شهید بزرگوار روایت می‌کنند.

مادر شهید محمودی‌منش با یادآوری وصیت پسرش می‌گوید: "همیشه می‌گفت تمام این خون‌هایی که ریخته شده، فقط به حرمت همین چادر مشکی بود که بر سر ما ماند." امیر که محافظ نماینده مجلس بود، هفت روز مانده به عروسی‌اش در سانحه هوایی به شهادت رسید.

مادر شهید "شهرام طهماسبی‌پور" از فرزندش می‌گوید؛ از نوجوانی که در راهپیمایی‌های انقلاب عکس امام را بالا می‌برد، از روزی که به بهانه نماز جمعه از خانه بیرون زد و دیگر برنگشت، و از آرزوی شهیدش برای مفقودالاثر ماندن پیکرش که می‌گفت: "دوست دارم قبرم مانند قبر حضرت زهرا(س) ناشناس باشد".

هنوز هم ماه رمضان که می‌شود، نان لواش و پنیر و چای شیرین را می‌بیند و یاد نوجوانی می‌افتد که در گوشه‌ای از خانه نشسته بود و می‌گفت: "اگر بمباران هم بشود، من با همین سحری می‌گیرم." این آخرین خاطره مادر از فریدون محمدی، دانش‌آموز شانزده‌ساله‌ای است که در عملیات کربلای پنج به شهادت رسید.

پدر شهید محمدتقی ابراهیمی، دانش‌آموز ۱۶ ساله کرجی، با چشمانی اشک‌بار روایت می‌کند: «وقتی پیکر پسرم را پس از ۱۷ سال پیدا کردند، دست‌هایش هنوز با سیم بسته بود... همان دست‌هایی که روزی کتاب‌های مدرسه را ورق می‌زد و برای امامش در راهپیمایی‌ها فریاد می‌زد.»

«ما قرار بود بزنیم به خط و عراقی‌ها را مشغول کنیم تا بچه‌ها از آن طرف، خرمشهر را پس بگیرند.» جانباز محمدعلی محمدی، از روزهایی می‌گوید که با سه نان لواش و دو کنسرو به کردستان رفت، اما تقدیر، او را به یکی از فداییان عملیات بیت‌المقدس تبدیل کرد. روایتی از راهپیمایی ۲۲ کیلومتری در شن‌های روان، گم شدن در خط دشمن، و مجروحیتی که هر دو دستش را درگیر کرد، اما اراده‌اش را برای ادامه خدمت، این‌بار با دوربین عکاسی، نشکست.

برای پانزده سال، تنها نشانه از رضا، همان پوتین جبهه‌اش بود که بر جای مانده بود. مادر هر صبح به در چشم می‌دوخت، و پدر پوتین را می‌بوسید. اینک پدر شهید روایت می‌کند از روزی که پیکر پسرش، پس از یک و نیم دهه انتظار، به آغوش خانواده بازگشت؛ وداعی که این بار با خاکسپاری به دستان پدر کامل شد.

شهروز یکه‌روستا، جانباز ۵۰ درصد، که پس از مجروحیت شدید در حلبچه ۴۸ ساعت در میان شهدا بود، با وجود عوارض جراحت، از ایثار خود خوشحال است. او در پایان مصاحبه، دغدغه اصلی خود را حل مشکل بیکاری جوانان تحصیلکرده کشور عنوان کرد و نامگذاری معابر به نام شهدا را یادگاری برای آگاهی نسل آینده از رشادت‌های گذشته دانست.

همسر شهید سرهنگ "علی راضی" که در حمله به فوریت‌های پلیس ۱۱۰ تهران بزرگ به شهادت رسید، با روایت داستان زندگی و ایثار همسرش، گفت: او از احتمال حمله اطلاع داشت، اما با این وجود از مسئولیت خود عقب نکشید و تا لحظه آخر بر سر پستش ایستاد.