از کوچه‌های زنجان تا جاده‌های اربعین؛ شهدا، نخستین زائران کربلا

معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد استان زنجان در گرامیداشت اربعین حسینی می نویسد: هر سال با فرارسیدن اربعین، میلیون‌ها دل راهی کربلا می‌شود؛ اما در میان این سیل عاشقان، جای کسانی همیشه خالی است که پیش از همه به مقصد رسیدند. شهیدان، نخستین زائران واقعی کربلایند؛ مردانی که با عبور از مرزهای خاک، خود را به مکتب حسین(ع) رساندند. در استان زنجان نیز صدها لاله سرخ، با خون خود این حقیقت را برای همیشه در تاریخ ثبت کردند که راه کربلا از گذرگاه ایثار و شهادت می‌گذرد.

کد خبر: ۶۲۶۷۱۶

دوشنبه - ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ / 1405 12 May

به گزارش نوید شاهد زنجان، محمدکاظم سلامت معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید وامور ایثارگران استان زنجان در یادداشت خود با موضوع اربعین حسینی می نویسد؛

هر سال با فرارسیدن اربعین، میلیون‌ها دل راهی کربلا می‌شود؛ اما در میان این سیل عاشقان، جای کسانی همیشه خالی است که پیش از همه به مقصد رسیدند. شهیدان، نخستین زائران واقعی کربلایند؛ مردانی که با عبور از مرزهای خاک، خود را به مکتب حسین(ع) رساندند. در استان زنجان نیز صدها لاله سرخ، با خون خود این حقیقت را برای همیشه در تاریخ ثبت کردند که راه کربلا از گذرگاه ایثار و شهادت می‌گذرد.

کربلا فقط مقصدی بر روی نقشه نیست؛ کربلا یک انتخاب است. انتخاب میان ماندن و رفتن، میان آسایش و مسئولیت، میان سکوت و فریاد. هرکس که در مسیر امام حسین(ع) قدم می‌گذارد، دیر یا زود با این انتخاب روبه‌رو می‌شود. اربعین، یادآور همین انتخاب بزرگ است؛ انتخابی که قرن‌ها پیش یاران سیدالشهدا(ع) انجام دادند و در روزگار ما، شهدا آن را دوباره معنا کردند.

در روزهای اربعین، جاده نجف تا کربلا تصویری کم‌نظیر از همدلی و عشق را به نمایش می‌گذارد. انسان‌هایی از اقوام، زبان‌ها و ملیت‌های مختلف، بی‌آنکه یکدیگر را بشناسند، کنار هم راه می‌روند. هیچ قرارداد مادی میان آنان نیست، اما رشته‌ای از محبت حسینی، دل‌هایشان را به هم پیوند داده است. این صحنه، تنها یک اجتماع انسانی نیست؛ تجلی تمدنی است که محور آن محبت، خدمت و ایثار است.

برای مردم زنجان، اربعین مفهومی آشناست. این استان سال‌هاست با فرهنگ عزاداری، هیئت‌های باشکوه، نذر، اطعام و عشق به اهل‌بیت(ع) شناخته می‌شود. کودکان زنجانی از همان سال‌های نخست زندگی، نام حسین(ع) را از زبان مادران خود می‌شنوند و با پرچم‌های سیاه محرم بزرگ می‌شوند. همین تربیت عاشورایی، نسلی را پرورش داد که وقتی وطن و ارزش‌های دینی به خطر افتاد، بی‌درنگ راهی میدان دفاع شد.

شهدای زنجان فرزندان همین فرهنگ بودند. آنان در خانه‌هایی رشد کردند که عشق به امام حسین(ع) تنها یک احساس نبود، بلکه شیوه زندگی بود. شاید به همین دلیل، هنگامی که زمان امتحان فرا رسید، تردیدی در انتخاب راه نداشتند. آنان به خوبی می‌دانستند که پیروی از حسین(ع)، تنها در گریستن بر مصائب عاشورا خلاصه نمی‌شود؛ بلکه باید در لحظه نیاز، از جان نیز گذشت.

امروز که میلیون‌ها نفر در جاده‌های منتهی به کربلا قدم برمی‌دارند، خوب است لحظه‌ای به این حقیقت بیندیشیم که بسیاری از امنیت‌ها، آرامش‌ها و فرصت‌هایی که در اختیار ماست، میراث همان شهیدانی است که از همه داشته‌های خود گذشتند. آنان اگرچه دیگر در میان ما نیستند، اما حضورشان در همه صحنه‌های عزت این سرزمین احساس می‌شود.

شهید، انسانی است که مرز میان حرف و عمل را از میان برداشته است. بسیاری از ما از عدالت، ایثار و ایمان سخن می‌گوییم، اما شهدا این مفاهیم را زندگی کردند. آنان ثابت کردند که ارزش‌های انسانی زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان حاضر باشد برای آن هزینه بدهد. شاید راز ماندگاری شهدا نیز همین باشد؛ آنان حقیقت را تنها باور نکردند، بلکه برای آن جان دادند.

در استان زنجان، هر کوچه‌ای می‌تواند خاطره یک شهید را در خود داشته باشد. هر مدرسه، هر مسجد و هر محله، داستان جوانی را روایت می‌کند که روزی در همین خیابان‌ها قدم می‌زد و امروز نامش بر تابلوی کوچه یا سنگ مزار گلزار شهدا نقش بسته است. این نام‌ها، صرفاً یادگاری از گذشته نیستند؛ آنان چراغ‌هایی هستند که مسیر آینده را روشن می‌کنند.

اربعین، بهترین فرصت برای بازخوانی همین چراغ‌هاست. وقتی زائری کیلومترها مسیر را با پای پیاده طی می‌کند، در واقع تمرینی برای صبر، استقامت و اخلاص انجام می‌دهد. این سختی، انسان را به یاد مردانی می‌اندازد که سال‌ها پیش، در میدان‌های نبرد، رنج‌هایی به مراتب دشوارتر را تحمل کردند، اما هرگز از آرمان خود دست نکشیدند.

یکی از زیباترین جلوه‌های اربعین، فرهنگ خدمت بی‌منت است. در این روزها، پیر و جوان، زن و مرد، ثروتمند و فقیر، همه تلاش می‌کنند سهمی در خدمت به زائران داشته باشند. این روحیه، شباهت عجیبی به فرهنگ جبهه‌ها دارد؛ همان روزهایی که هیچ‌کس برای نام و نشان کار نمی‌کرد و همه تنها به انجام وظیفه می‌اندیشیدند. شهدا فرزندان همین فرهنگ بودند.

امروز بیش از هر زمان دیگری به بازخوانی سیره شهدا نیاز داریم. جامعه‌ای که الگوهای خود را فراموش کند، ناچار به الگوگیری از فرهنگ‌های بیگانه خواهد شد. شهدا، الگوهای دست‌نیافتنی نبودند؛ آنان جوانانی از همین مردم بودند، با آرزوها، خانواده، شغل و دغدغه‌های معمول. تفاوتشان در این بود که هنگام انتخاب، خدا را بر خویش ترجیح دادند.

نسل جوان اگر با زندگی شهدا آشنا شود، درمی‌یابد که موفقیت تنها در ثروت، شهرت یا موقعیت اجتماعی خلاصه نمی‌شود. موفقیت واقعی، اثرگذاری بر زندگی دیگران و جاودانه شدن در حافظه تاریخ است. شهدا اگرچه عمر کوتاهی داشتند، اما زندگی‌شان آن‌قدر عمیق بود که دهه‌ها پس از رفتنشان، هنوز الهام‌بخش انسان‌هاست.

مادران شهدا نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از این حماسه‌اند. زنانی که اشک ریختند، اما صبر کردند؛ داغ دیدند، اما شکایت نکردند. آنان با تربیت فرزندانی مؤمن و مسئولیت‌پذیر، بزرگ‌ترین سرمایه خود را تقدیم اسلام و ایران کردند. هر بار که در مسیر اربعین مادری را می‌بینیم که دست فرزندش را گرفته و به سوی کربلا می‌برد، می‌توان ردپایی از همان مادران بزرگوار را در این تصویر مشاهده کرد.

اربعین، مدرسه انسان‌سازی است. در این مدرسه، انسان می‌آموزد که چگونه از خودخواهی فاصله بگیرد و به دیگران بیندیشد. وقتی زائر، غذای ساده موکب را با شکرگزاری می‌خورد، وقتی ساعت‌ها پیاده‌روی را تحمل می‌کند و وقتی برای آسایش دیگران از راحتی خود می‌گذرد، در حقیقت در حال تمرین همان ارزش‌هایی است که شهدا در اوج خود به نمایش گذاشتند.

زنجان، با پیشینه مذهبی و انقلابی خود، همواره یکی از پایگاه‌های مهم فرهنگ ایثار بوده است. این فرهنگ باید به نسل‌های آینده منتقل شود؛ نه فقط در قالب کتاب و مراسم، بلکه در رفتار، اخلاق و سبک زندگی. اگر فرزندان ما یاد بگیرند که مسئولیت‌پذیر، صادق، فداکار و خدمتگزار باشند، در واقع راه شهدا را ادامه داده‌اند.

شاید بزرگ‌ترین پیام اربعین این باشد که حقیقت هرگز شکست نمی‌خورد. همان‌گونه که عاشورا با وجود همه سختی‌ها به پیروزی معنوی رسید، خون شهدا نیز هرگز بی‌ثمر نماند. امنیت، عزت و اقتدار امروز ایران، تا حد زیادی مرهون ایثار کسانی است که بی‌هیچ چشم‌داشتی از جان خود گذشتند.

امروز اگر زائران با آرامش به سوی کربلا حرکت می‌کنند، اگر پرچم حسین(ع) در سراسر جهان برافراشته است و اگر نام عاشورا همچنان الهام‌بخش آزادی‌خواهان جهان است، بخشی از این افتخار متعلق به شهیدانی است که با ایثار خود، از این فرهنگ پاسداری کردند. شهدای استان زنجان نیز در این افتخار سهمی بزرگ دارند؛ سهمی که با هیچ معیار مادی قابل اندازه‌گیری نیست.

اربعین، پایان یک سفر نیست؛ آغاز یک مسئولیت است. هر زائری که از کربلا بازمی‌گردد، باید بخشی از اخلاق حسینی را با خود به جامعه بیاورد. همان‌گونه که شهدا پیام عاشورا را در میدان عمل زنده نگه داشتند، امروز نیز ما وظیفه داریم این پیام را در زندگی فردی و اجتماعی خود جاری کنیم.

چه زیباست که در روزهای اربعین، هنگام شنیدن نوای «لبیک یا حسین»، یاد شهدای زنجان نیز در دل‌ها زنده شود؛ مردانی که پیش از آنکه جاده‌های اربعین مملو از زائر شود، راه خود را به سوی کربلای حقیقی پیدا کردند. آنان ثابت کردند که فاصله میان زنجان و کربلا را نمی‌توان با کیلومتر سنجید؛ این فاصله را تنها با ایمان، اخلاص و ایثار می‌توان پیمود.

و شاید حقیقت اربعین همین باشد؛ اینکه انسان از خود عبور کند تا به حسین(ع) برسد. شهدا این راه را پیمودند و امروز، میلیون‌ها زائر در امتداد همان مسیر گام برمی‌دارند. نام شهیدان زنجان، همچون ستارگانی در آسمان این مسیر می‌درخشد و به همه ما یادآوری می‌کند که عاشورا پایان نیافته است؛ عاشورا تا زمانی که انسان‌هایی برای دفاع از حقیقت برخیزند، زنده خواهد ماند.