به قلم دکتر محمد علی فقیه:

«الگوی تضمین پیامد» با نگاهی به ریسک و مفهوم توکل

«الگوی تضمین پیامد» با تلفیق نظریه‌های مدیریت ریسک، دیدگاه سیستمی و مفهوم عمیق «توکل» در اندیشه اسلامی، پاسخی نوین به پذیرش خطرات و آرامش در فرآیند تصمیم‌گیری را ارائه می‌کند؛ این الگو بر پایه ایمان، صداقت، شجاعت، مشورت، تلاش و توکل استوار است.

کد خبر: ۶۱۹۸۷۷

شنبه - ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ / 1405 26 February

فراگرد تصمیم‌گیری از دیدگاه جورج هوبر شامل مراحل پیچیده و طولانی، از فعالیت‌های مربوط به شناسائی و تشخیص ماهیت مسئله تا بررسی و یافتن راه‌حل‌های بدیل و نهایتاً انتخاب یکی از بدیل‌ها است؛ و از منظر کریتنر، تصمیم‌گیری همواره کاری دشوار بوده و با محدودیت‌هایی سر و کار داشته است ولی امروزه به دلیل شتاب فزاینده تغییرات و افزایش پیچیدگی محیط، تصمیم‌گیری مستلزم انطباق با تغییرات سریع محیط و مواجهه با مسائل چالشی از قبیل عدم اطمینان فزاینده و دام‌های ادراکی و رفتاری در تصمیم‌گیری است.

انتخاب هرگزینه تصمیم‌گیری با درصدی از احتمال عدم موفقیت همراه است و نحوه تصمیم‌گیری مدیران به درجه عدم اطمینان محیطی (ریسک پذیری) بستگی دارد.

بطور کلی حالت ذهنی‌ای که واژه عدم اطمینان ایجاد می‌کند، نتیجه عدم دانش کافی مشخص در مورد حوادث آینده است.

هیچ مدیری برای حذف عدم اطمینان محیطی تلاش نمی‌کند زیرا اینکار غیرممکن است، بلکه مدیران تلاش می‌کنند بیاموزند چگونه در یک دامنه قابل قبول از عدم اطمینان (احتمال تحمل ضرر درآینده) کار کنند.

در چنین شرایطی صاحب نظران، پیروی از نظریه احتمالات را توصیه کردند تا بتوانند از این طریق جلوی زیان بیشتر در آینده را گرفته و به سود مطلوب‌تری دست پیدا کنند.

امروزه مدیریت ریسک از مهمترین خصیصه‌های سازمان‌های موفق به شمار می‌آید و در سازمان‌هایی که فرهنگ "اجتناب از عدم اطمینان" ضعیف و استقبال از عدم اطمینان قوی است، ریسک کردن برای افراد آن راحت‌تر است و در این سازمانها، احساس امنیت نسبی وجود دارد.

از طرفی بر اساس دیدگاه سیستمی، جهان هستی یک کل جامع ویک سیستم بزرگ است که همه اجزای آن اعم از عناصرمادی و غیر مادی، با هم در ارتباط متقابل بوده و در جهت هدف متعالی هستی در حرکتند و بر این پایه، بررسی هر پدیده‌ای در مجموعه سیستم، نیازمند شناخت همه عوامل تاثیر گذار در آنست.

ولی مشکل اینجاست که انسان عصر مدرن، تنها بخشی از عناصر سیستم یعنی عناصر مادی را در محاسبات خود لحاظ می‌کند و از بخش دیگر و چه بسا مهمتر یعنی عناصر غیرمادی غفلت می‌کند. نتایج تحقیق معروف ایموتو ژاپنی در مورد تاثیر عوامل متافیزیکی بر روی ترکیب مولکولی آب، تا حدودی مسیر پذیرش وجود عینی عوامل متافیزیکی در سیستم کائنات را هموار کرد.

اندیشمند معاصر استاد مرتضی مطهری معتقد است، ایمان پیوندی است دوستانه میان انسان و جهان و نوعی هماهنگی میان انسان و آرمان‌های کلی جهان است و عناصری علاوه بر عناصر محسوس در ساختمان جهان ارائه می‌دهد و جهان خشک و سرد مادی را به جهانی جاندار و ذی‌شعور و آگاه تبدیل می‌کند.

مطالعه منابع معتبر از جمله آراء استاد مطهری نشان می‌دهد، معنای توکل واگذار کردن کامل کار به دیگری (همچون توکیل) نیست، بلکه انسان مسئولیت کار را خود به عهده می‌گیرد و سپس به قدرت الهی اتکاء می‌کند؛ بنابراین مفهوم "توکل" با توسل به تفکر سیستمی، پاسخ کاملی به شرایط عدم اطمینان ارائه می‌دهد.

روشن است طبق سنت الهی، زمانی که فرد دارای هدفی موافق با فطرت واستاندارد‌های سیستم (آفرینش) باشد و در راه رسیدن به آن هدف صادقانه تلاش بیشینه کند، خداوند مواهب هم افزایی سیستمی را نصیب او می‌کند و آیه شریفه " من یتق الله یجعل له مخرجا و یرزقه من حیث لا یحتسب " مصداق عینی پیدا می‌کند.

در واقع با اتکاء به اشراف و اقتدار مدیر ابرسیستم جهان و با رعایت اجزای این مدل، کسب نتایج و دستاورد‌های هدفگذاری شده تضمین می‌شود و نگرانی از مخاطره در آینده غیر قابل پیش بینی (ریسک پذیری)، جای خود را به آرامش دستیابی حداکثری به اهداف آینده با استعانت ازمنبع قدرت (توکل به خدا) خواهد داد.

شرط کارآمدی این مدل ایمان به خدا، فارغ از تفاوت‌های جغرافیایی، دینی، مسلکی و فرهنگی است.

الگوی ۶ بندی تضمین پیام (outcome assurance model):

۱. هدف مثبت:
(انتخاب هدف خوب، اثربخش وهماهنگ با سیستم آفرینش)

۲. صداقت:
(اراده پاک و صادقانه برای اجرای برنامه‌ها و فعالیتها)

۳. شجاعت:
(شجاعت توام با عزت برای تصمیم گیری‌های بزرگ و مخاطره‌آمیز)

۴. مشورت:
(مطالعه و مشورت کافی قبل ازتصمیم گیری)

۵. تلاش:
(کوشش جدی در حداکثر توان برای دستیابی به هدف)

۶. توکل به خدا:
(واگذاری پیامد تصمیم به خداوند به ویژه در شرایط ابهام)

علاقه‌مندان برای خواندن متن کامل مقاله به این لینک مراجعه نمایند.

انتهای پیام/