تولید آهن اسفنجی در دستان فرزند شهید؛ مهندس نابغه‌ای که عاشق هنر است

فرزند شهید نابغه بجنوردی و مخترع دنیا در تولید آهن اسفنجی ابداعات تازه‌ای را رقم زده است.

کد خبر: ۶۱۰۲۳۱

شنبه - ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ / 1404 11 November

به گزارش نوید شاهد خراسان شمالی، نابغه‌ای که عاشق مهندسی نیست، همه هم و غمش هنر و موسیقی و نویسندگی است، اما نبوغ خدا دادی که از پدر عارف شهیدش به ارث برده او را به جوان نخبه و برتر پژوهشی کشور تبدیل کرده است. آهن و موسیقی سنخیتی باهم ندارد. آهن جنس خشن و موسیقی روحیه لطیفی می‌طلبد. اما دکتر «نقدعلی علوی فرد «باغچقی»  فرزند شهید «نقد علی باغچقی» این دو را با هم به خوبی در آمیخت.

دکتر علوی فرد «باغچقی» فرزند شهید هنرمند وعارف و شاخص خراسان شمالی حجت الاسلام «نقدعلی باغچقی» است که ۶ ماه بعد شهادت پدر چشم به دنیا گشود. در سایه حمایت عاطفی مادر و با تکیه بر استعدادش پله‌های ترقی علمی را یکی یکی بالا رفت و تبدیل به صاحب استارتاپ منحصر بفردی در زمینه تولید آهن اسفنجی در دنیا شد. دکتر نقدعلی علوی فرد دانش آموخته مهندسی معدن گرایش اکتشاف در مقطع کارشناسی دانشگاه صنعتی اصفهان و مهندسی مواد گرایش شناسایی در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه فردوسی مشهد و دانشجوی دکترای مدیریت آموزشی و منابع انسانی دانشگاه فردوسی مشهد است. او از آن دسته نخبگانی است که علاوه بر کارآفرینی برای ۱۰۰ نفر در شهر‌های مشهد، بجنورد و اسفراین ایده‌هایی بسیاری هم برای کسب و کار‌های صنعتی دارد. اما نکته جالب اینجاست که همسر او هم هنرمند و تصویرگر کتاب کودک و نوجوان است و در ۲۱ سالگی ازدواج کرد و در ۲۳ سالگی صاحب فرزند شد و اکنون ۳ فرزند دارد.
با دکتر نقدعلی علوی مخترع، ایده پرداز، عضو بنیاد نخبگان کشور، دارنده مدال طلای مسابقات جهانی اختراعات و نوآوری‌های ژنو سوئیس ۲۰۲۵، صاحب۳ شرکت و ۳و احد کارخانه تولیدی دانش بنیان در شهر‌های مشهد، بجنورد و اسفراین در زمینه تولید آهن اسفنجی و. درباره فعالیت‌های علمی وهنری اش گفت‌و‌گو کردیم.

کودکی و نوجوانی تان در کجا و چگونه گذشت؟

متولد سی ام  شهریور سال ۱۳۶۶، در روستای باغچق بجنورد هستم.۶ ماه بعد از شهادت پدرم حجت الاسلام نقدعلی باغچقی به دنیا آمدم و در سایه حمایت مادرم بزرگ شدم. مقطع اول و دوم ابتدایی را در دبستان شهید نقدعلی باغچقی روستای باغچق و سوم تا پنجم ابتدایی را در دبستان شاهد رسول اکرم (ص) بجنورد، مقطع راهنمایی را در مدرسه شاهد امام علی (ع) بجنورد و دبیرستان و پیش دانشگاهی را هم در تیزهوشان شهید بهشتی بجنورد گذراندم.

چرا در رشته مهندسی ادامه تحصیل دادید؟

راستش علاقه من از اول به هنر بود و نویسندگی و موسیقی و پژوهش و…، اما چون در دبیرستان تیزهوشان پذیرفته شدم، باید در رشته‌های ریاضی یا تجربی ادامه تحصیل می‌دادم که رشته ریاضی فیزیک را انتخاب کردم و در دانشگاه هم رشته مهندسی پذیرفته شدم. جالب است بدانید با اینکه دو تا رشته مهندسی تحصیل کردم و استعدادم بیشتر در زمینه ریاضیات و محاسبات و کسب و کارم هم مرتبط با مهندسی است، اما هیچ‌گونه علاقه‌ای به مهندسی نداشته و ندارم.

برای انتخاب رشته تحصیلی مشوقی داشتید؟

من از حمایت پدر بی بهره بودم ومادرم هم سواد کافی نداشت تا بتواند راهنمایی‌ام کند البته حمایت‌ها و زحمات فراوانی برایم کشید تا وقتی یادم می‌آید خودم مشوق خودم بودم و برای تحصیل و درس کسی به من کمکی نکرد و از اول روی پای خودم و بدون حامی و مشوق حرکت کردم. اما بعد از دانشگاه شخصیت پدرشهیدم و موفقیت‌های برادرم دکتر یحیی علوی فرد، تا حد زیادی الگوی من شد. از سال ۸۷ به بعد هم که ازدواج کردم، همسرم زحمات زیادی کشیدند و حامی و مشوقم در هر شرایطی بودند.

با وجود اینکه علاقه‌ای به مهندسی ندارید چرا همچنان در این عرصه فعالیت می‌کنید؟

معتقدم که هر فردی در زمینه‌ای و به مهارتی علاقه دارد و در همان زمینه فعالیت می‌کند. اما رفاه خانواده برای من نسبت به علاقه‌ام در اولویت بوده و هست، حس کردم اگر دنبال علاقه‌ام همان هنر بروم شاید در حق آنها خوادخواهی باشد و قطعاً خانواده‌ام به رفاه کافی نمی‌رسیدند. زیرا هنر و فعالیت‌های هنری در کشور حرفه درآمدزایی نیست.
به همین دلیل مهندسی را ادامه دادم تا از نظر اقتصادی رفاه مطلوب خانواده‌ام را تأمین کنم و بعد از تأمین نیاز‌های خانواده با خیال راحت‌تر دنبال علاقه‌هایم باشم که همین اتفاق هم افتاد و فعالیت در عرصه مهندسی من را از نظر اقتصادی تأمین کرد و بعدش دنبال علاقه‌ام مثل نویسندگی، تصویرگری، خوانندگی، موسیقی، تهیه کنندگی مستند و فعالیت‌های فرهنگی ورزشی دیگر رفتم.

حرفه و فعالیت تا در زمینه ساخت آهن اسفنجی و محصولات وابسته به آهن است. صاحب شرکت دانش بنیانی در این زمینه هستید از کجا فعالیت تان را آغاز کردید؟

آهن اسفنجی یکی از ایده‌ها و طرح‌های کاری‌ام است، اما بطورکلی در زمینه روش‌های جدید تولید آهن اسفنجی فعالیت داریم. در این زمینه ۳ اختراع ملی به ثبت رساندیم و شرکت دانش بنیانی را در سال ۹۵ تأسیس کردم. ابتدا از پارک علم و فناوری خراسان شمالی شروع کردیم و بعدش هم در پارک علم و فناوری مشهد آن را ادامه دادیم. در حال حاضر کارخانه تولیدی اصلی ما در شهرک صنعتی کاویان مشهد فعال هست و ۲ واحد کارخانه دیگر را هم در شهر‌های بجنورد و اسفراین راه اندازی کردیم که در قالب فروش تکنولوژی است.
بطورکلی شرکت ما علاوه بر تولید و فروش آهن اسفنجی، تکنولوژی و دانش فنی فرآیند تولید را هم به صورت مشارکتی به فروش می‌رساند. جالبه که اصل این ایده‌ها برگرفته از پایان نامه مقطع کارشناسی ارشدم در رشته مهندسی مواد دانشگاه فردوسی مشهد بوده است. روش تولیدی ما در ایران و حتی در جهان در زمینه آهن اسفنجی منحصر‌به‌فرد است و نوآوری‌هایی دارد که این فرایند را نسبت به رقبا بسیار اقتصادی‌تر کرده است.

با توجه به رزومه پربار علمی و فرهنگی که دارید آیا تاکنون در دیدار‌ها و یا نمایشگاه‌هایی با حضور مقامات کشوری حضور داشتید؟

از خاطرات به یاد ماندنی‌ام در زمینه کاری‌ام دیدار با آیت الله شهید ابراهیم رئیسی ریاست جمهوری وقت ایران در نمایشگاه شرکت‌های منتخب دانش بنیان خراسان رضوی در مشهد بود که شهید رئیسی به معنای واقعی دو تا از مشکلات بزرگ مارا حل کردند و ما همیشه از ایشان به نیکی یاد خواهیم کرد. دیدار‌هایی با دکتر سورنا ستاری معاون علمی ریاست جمهوری و وزیران صمت و علوم وقت هم داشتم.

آهن اسفنجی از تولیدات منحصر بفرد شما در دنیا هست کاربرد آن چیست و برای چه مصارفی استفاده می‌شود؟

آهن اسفنجی ماده اولیه برای تولید فولاد و چدن هست. بطورکلی فرآیند و زنجیره تولید فولاد به این شکل است که سنگ آهن مگنتیت یا هماتیت از معادن فرآوری می‌شود و به کنسانتره تبدیل و کنسانتره به گندله سنگ آهن تبدیل می‌شود. این بخش مصرف آب خیلی بالایی دارد، در ادامه پخت اولیه گندله‌های سنگ آهن انجام می‌شود و وقتی به استحکام کافی برسند به روش میدرکس بصورت پایه گازی تبدیل به گندله آهن اسفنجی می‌شوند. آهن اسفنجی تولید شده، بعضاً بریکت شده و دوباره در کوره‌ها ذوب شده و تبدیل به فولاد و مقاطع فولادی می‌شود. حالا تفاوت روش ما این است که کنسانتره سازی، کک سازی، گندله سازی و بریکت سازی را حذف کردیم، مصرف آب اصلاً نداریم و از انواع کنسانتره‌ها، اکسید‌های آهن کم عیار، پرعیار و باطله‌های صنایع فولاد شامل پوسته اکسیدی و نرمه گندله‌ها استفاده کردیم. همچنین با استفاده از زغال سنگ حرارتی به جای گاز، آهن اسفنجی تولید کردیم که علاوه بر شکل ظاهری جدید، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد عیار و کیفیت بالاتری داشته و سود فرآیند ما نیز نسبت به رقبا دو برابر شده است.

مصرف بیشتر آهن اسفنجی در کجاست و نیاز صنعت ایران به آهن اسفنجی در سال چه میزانی هست؟

آهن اسفنجی برای تولید فولاد استفاده می‌شود و فولاد هم در صنایع مختلف از جمله ساختمان، خودرو، ماشین آلات، صنایع دفاعی و نظامی و… کاربرد دارد.
تولید سالانه آهن اسفنجی ایران حدود ۳۵ میلیون تن هست که ایران و هند بزرگترین تولیدکنندگان آهن اسفنجی در جهان هستند، از طرفی تولید فولاد ایران حدود ۵۰ میلیون تن هست که کل اسفنج تولید شده در کشور برای تولید فولاد مصرف داخلی دارد و کسری تولید آهن اسفنجی را معمولاً با قراضه‌های بازیافتی آهن پر می‌کنند.
آهن اسفنجی محصول استراتژی و همیشه مورد نیاز بازارهشت و هرچقدر هم تولیدش بالا باشد باز هم در بازار داخلی و حتی خارجی تقاضا دارد.

با تولید آهن اسفنجی و کسب وکار منحصر بفردی که دارید برای چند نفر کارآفرینی کردید؟

تقریباً در هر ۳ واحد تولیدی که در شهر‌های بجنورد، اسفراین و مشهد راه اندازی کردیم، برای ۱۰۰ نفر اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کرده و خواهیم کرد.

چندین سال مخترع، نخبه و پژوهشگر جوان کشور شناخته شدید. در دو استان با ظرفیت‌های مختلفی کارکردید مهم‌ترین چالش برای نخبگان درعرصه کسب وکار‌های نوآورانه در استان‌های خراسان شمالی و رضوی چه هست؟ راهکار شما به عنوان میدان دار نخبگان استان‌های خراسان چه هست؟

راستش بحث مفصلی هست، اما تجربه‌های منفی و چالش‌هایی که خودم دارم، بیشتر ناشی از قول‌هایی بود که توسط مسئولین به ما داده شد و عملی نشد. از روزی که ما تصمیم گرفتیم به توان خودمان تکیه کنیم و از هیچ ارگان و سازمان و مسئولی کمکی دریافت نکنیم موفق شدیم. خراسان شمالی استان محرومی هست متأسفانه همین باعث شده خیلی از نخبگان شاخص استان به استان‌های دیگر مهاجرت کنند.
حمایت‌های آن‌چنانی متأسفانه نیست، قول‌های بی پشتوانه، مانع تراشی‌ها و بروکراسی‌های اداری خسته کننده و بعضاً قوانین بیشتر دست و پاگیر، تقسیم اشتباهی بودجه بین نهادها، به عنوان مثال نبود مشوق‌های معنوی و مالی کافی بزرگترین چالش برای نخبگان است. در مقایسه با برخی ورزشکاران تبعیض بسیاری در کشور وجود دارد. مثلاً دروازه بانی که سواد کمی دارد و فقط دروازه بان یک دروازه است و چه گل بخورد و چه مهار کند قرارداد‌های میلیاردی دارد و پاداش‌های میلیاردی و امتیاز ماشین‌های وارداتی و … درصورتی که این دروازه بان هیچ خروجی مثبتی برای کشور و مردمش ندارد. اما شما یک کارآفرین و نخبه را تصور کنید که با ایده نوآورانه‌اش اشتغالزایی ایجاد می‌کند و باری از روی دوش دولت برمیدارد و قطعاً نسبت به یک دروازه بان خیلی برای مردم و کشورش مفید است. اما به جای حمایت‌های میلیاردی و شکوفا شدن صنعت و تولید کشور و ریشه کن شدن بیکاری و…با ایجاد موانع و جریمه‌های میلیاردی و قوانین بی منطق جلوی کارش گرفته می‌شود. تازه وامی یا تسهیلاتی هم بخواهیم بگیریم بروکراسی و شرایط سخت و وثیقه‌ها و آورده‌های سنگین برای مان طاقت فرسا هست، اما همان دروازه بان برای یک فصل ۸۰ میلیارد تومان دریافتی دارد و برایش اصلاً مهم نیست که چند تا گل را بتواند مهار کند.
من به شخصه با همان ۸۰ میلیارد تومان دروازه بان معروف می‌توانم ۶۰ شغل جدید ایجاد کنم. ورزشکاران و سلبریتی‌های که فقط ورزش کردند، شهرت و ثروت بدست آوردند و برای یک مدال المپیک ۱۸ میلیاردتومان پاداش می‌گیرند. چرا نباید نخبگان ما هم پاداش میلیاردی دریافت کنند؟ چرا این همه نخبه با ضریب هوشی بالا داریم که از کشور رفته‌اند؟ امثال من کشورمان را دوست داریم و دوست داریم مثل پدرمان دین مان را به کشورمان ادا کنیم، اما در برخی شرایط پشیمان می‌شویم و گاهی دلسرد، اما مام وطن بزرگ‌تر از اینهاست که بخواهم به آن پشت کنیم.

خودتان هم ورزشکار هستید و درچه زمینه‌ای فعالیت ورزشی دارید؟

از ابتدای دهه ۸۰، در ورزش‌های رزمی مثل کنگ فو، ووشو و فول کنتاکت زیر نظر استادان رحیم و عظیم حمیدی نسب (باغچقی) و استاد ولی حصاری تا مدارج مشکی دان یک و دو رفتم و حتی مدال استانی و منطقه‌ای گرفتم و به عضویت فدراسیون ورزش‌های رزمی کشور هم در آمدم. بعد‌ها در کشتی، فوتبال و پرورش اندام فعالیت کردم که دوره‌هایی راهم آموزش دیدم. در حال حاضر بصورت حرفه‌ای پرورش اندام کار می‌کنم و به عنوان مؤسس و اسپانسر، باشگاه فرهنگی ورزشی باغچق را هم در بجنورد تأسیس کردیم که در لیگ یک و دو استان خراسان شمالی قهرمان شدیم و دو دوره در سوپر لیگ استان فعال هستیم و جوانان زیادی را از باغچق به این تیم فوتبال جذب کردیم که خیلی با استعداد هستند.
اما با وجود آنکه ورزشکار هستم معتقدم باید از کار آفرینان و نخبگان هم بخوبی و بیشتر حمایت شود.

عناوین بسیاری در رزومه تان دارید به برخی از آنها اشاره می‌کنید؟

تألیف و انتشار بیش از ۲۰ مقاله ملی، بین المللی و isi و چاپ در ژورنال‌های معتبر ملی و جهانی در کشور‌های آمریکا و هلند، دارنده بیش از ۱۵ اختراع و ایده هستم.۶ کتاب علمی، پژوهشی، فرهنگی و هنری تألیف کردم و ۴ کتاب هم در دست تألیف دام. بیش از ۱۰ کتاب را در ایران، ترکیه و عراق با روشی جدید و ثبت شده در ایران تصویر گری کردم.
داور مقالات علمی، فرهنگی، مدرس، تهیه کننده مستند، خواننده پاپ با نام هنری عالین و اجرای ۲ قطعه و پخش اختصاصی از رادیو جوان، بنیان گذاری جشنواره ایده‌های برتر عالین در دانشگاه فردوسی مشهد، برگزاری کارگاه‌های از ایده تا صنعت، ناظر جشنواره منطقه‌ای خوارزمی عضو بنیاد نخبگان، عضو جهانی فدراسیون مخترعان سوئیس و...
حدود ۹۰ رتبه و لوح تقدیر در جشنواره‌ها و رویداد‌های استانی، ملی، بین المللی و جهانی" کسب کردم.
مهندس و پژوهشگر، نخبه ومخترع برتر استان، ایده پردازو طراح برتر استان و کشور، دارای، پایان نامه برتر کشور، نخبه برتر استان و کشور، مخترع برتر استان، چند سال جوان برتر استان، فناور برتر استان و کشور، استارتاپ برتر استان و کشور، دو سال کارآفرین برتر استان و کشور، شهروند ارزشمند ۲ استان خراسان شمالی و رضوی، مدال نقره پژوهشگران کشور، دارنده مدال طلای مسابقات جهانی اختراعات ژنو سوئیس ۲۰۲۵ و…را کسب کردم.
کدام عنوان برای شما شیرین‌تر بود؟
چهار دوره برگزیده استانی و فینالیست جشنواره ملی فن آفرینی شیخ بهایی شدم که خاطره انگیزترین مقامم در همین جشنواره، کسب رتبه اول کشور در سال ۹۴ بود که وزیر وقت علوم ۲۰ سکه تمام بهار آزادی به من هدیه داد که خیلی برایم شیرین و ارزشمند بود البته راهیابی به مسابقات جهانی فنلاند هم بود که متأسفانه با بدقولی مسئولین اعزام نشدیم.

کمی درباره عضویت تان در فدارسیون جهانی مخترعان بگویید؟

فدراسیون جهانی مخترعین که مقر آن در کشور سوئیس هست.
INV مخفف INVENTOR به معنی مخترع هست.
عنوان INV به طور رسمی از طرف فدراسیون جهانی به من اعطا شده که می‌توانم در اول اسمم ازش استفاده کنم.
مثلاً به جای عناوین "مهندس" یا "دکتر" در نامه‌های رسمی بین المللی می‌توان گفت: INV. Naghdali Alavifard و کد عضویت مخترع جهانی دارم که برای همه کشور‌هایی دنیا مورد تایید است.

از آثارتان که اجرا کردید و از عناوین و ترانه‌ها برایمان بگویید؟

قطعاتی که تاکنون اجرا کردم. دو قطعه هستند به نام‌های "می‌ترسم" و "پدر" که هر دو در سبک پاپ اجرا شده و با تیم حرفه‌ای کار کردیم که اجراهایشان در حال حاضر بسیار در فضای مجازی شنیده می‌شود. بیشتر کار‌های این دو قطعه اعم از شعر، ملودی، میکس، مستر و … که در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ اجرا شدند، زحمات یکی از دوستان عزیزم، فربد کریمی با نام هنری فِدی هست که در حال حاضر از خواننده‌های بسیار معروف در دنیای پاپ هستند. قطعه می‌ترسم در پلتفورم رادیو جوان پخش سراسری شد و استقبال خوبی شد، اما خودم قطعه پدر را بیشتر دوست داشتم، زیرا که با عمق احساسم در مورد پدرم خواندم. قطعه پدر تیتراژ پایانی مستند گلیل شد که انشاله بزودی پخش سراسری خواهد شد. گویا آهنگ پدر در فضای مجازی و در شهر‌های مذهبی مثل قم بازخورد خوبی داشته است. از ۱۴۰۱ به دلیل مشغله کاری وقت نشد تا قطعات بیشتری اجرا کنم، اما حتماً طی یکی دو سال پیش رو قطعات دیگری را به زبان فارسی در سبک پاپ و حتی به زبان کردی و بیشتر از غزل‌های عاشقانه کُردی استاد یحیی علوی فرد اجرا خواهم کرد.

از نقش همسرتان به عنوان مشوق اصلی فعالیت‌هایتان گفتید. همسر درچه حیطه‌ای فعالیت می‌کنند؟

همسرم، آمنه شکوهیان تیتکانلو بانوی هنرمند تیتکانلویی متولد مشهد است. وی از دانشجویان زبان روسی دانشگاه فردوسی مشهد بوده و در زمینه هنر‌های تجسمی از جمله عروسک سازی و تصویرگری فعال است و روشی نوین در تصویرگری کتاب معرفی کرده است که در آن از کاراکتر‌های عروسکی با طراحی خودش بهره می‌برد که این روش تاییدیه نوآوری در ایران را اخذ کرده است. با همکاری یکدیگر شرکتی فرهنگی هنری را تأسیس کردیم و همچنین همسرم با تألیف کتابی با نام "کتاب زنده" و همچنین با ارائه مقاله‌ای این روش نوین تصویرگری را به جامعه هنری کشور معرفی کرد و چندین کتاب هم در زمینه آموزش گام به گام عروسک سازی در دست تألیف دارد. گفتنی است همسرم با ایده‌ی نوین و طرح کسب و کار تصویرگری ۳ بعدی کتاب و همچنین با عروسک‌هایش موفق شده است در بیش از ۱۰ جشنواره استانی و کشوری کسب افتخار کند. از جمله رتبه‌های دوم و سوم استان‌های خراسان شمالی و رضوی و رتبه اول کشور در یازدهمین جشنواره ملی فن آفرینی شیخ بهایی که توسط وزیرمحترم علوم، ریاست بنیاد ملی نخبگان و معاونت علمی ریاست جمهوری و همچنین میراث فرهنگی کشور مورد تقدیر قرار گرفته است. از این بانوی هنرمند خراسانی تاکنون ۹ کتاب تصویرگر در ایران و ۲ کتاب نیز در انتشاراتی‌هایی از جمله "موری زاروک" و "هیوا" در ترکیه به چاپ رسیده است. خانم شکوهیان که عضو نخبگان جوان مشهد هستند و برخی از عروسک‌های شأن در موزه ملی ایران به نمایش گذاشته شده است.

چند فرزند دارید و فرزندتان در چه حیطه‌ای فعالیت می‌کنند؟

۳ فرزند دارم، آقا سیروان متولد ۱۳۸۹ ودر کلاس نهم تحصیل می‌کند و از ممتازین تحصیلی و ایده پرداز است. روژان خانم متولد ۱۳۹۶ کلاس دوم ابتدایی ومهژین خانم هم ۳ ساله است.

انتهای پیام/