پایه گذار جنبش جهاد ضد صهیونیستی فلسطین: شهید عزالدین قسام؛

بانگی برای بیداری، دستی برای دادخواهی

خانه اش را که تنها دارایی او در این دنیا بود، فروخت و با پولش بیست و چهار قبضه تفنگ خرید. او اولین کسی بود که بانگ برآورد: اینان برای نابودی ملت فلسطین و تشکیل دولت یهودی، منتظر فرصتند. جمعیت جوانان فلسطین و اولین هسته مقاومت و جهاد را در سرزمین معراج، پایه گذاشت و همه عمر در تعقیب و گریز گذراند. و سرانجام اولین شهید راه آزادی قدس شد. شهیدی که تبار همه جریانهای جهادی تا امروز و تا حماس، به او می رسد. در حقیقت، نام‌ تمام شهیدان طریق القدس در این یک قرن، قسام است...

کد خبر: ۶۰۶۰۵۲

شنبه - ۰۸ آذر ۱۴۰۴ / 1404 08 September

به گزارش نوید شاهد، سی آذرماه هرسال یادآور یکی از نامهای اسطوره ای و نمادهای جاودان تاریخ مقاومت جهان اسلام و منطقه است. شیخ شهید عزالدین قسام نامی است که یک قرن، خاطره محاهدت و فداکاری بزرگش، الهام بخش همه مجاهدان و قهرمانان نجات قدس و آرمان آزادی فلسطین بوده است تا همین امروز. او سردودمان همه مبارزانی است که با قیام و مقاومت حق طلبانه در برابر رژیم‌ اشغالگر، تروریست و ضد بشری صهیونیستی، راه و آرمان و اندیشه مقاومت را آیین رهایی تاریخ ساختند. از شیخ راغب حرب تا اسماعیل هنیه و از مصطفی مازح و علی منیف اشمر تا اسماعیل هنیه و یحیی السنوار و از شیخ احمد یاسین و عبدالعزیز رنتیسی تا سید حسن نصرالله و هاشم صفی الدین و فواد شکر و.... نسب و تبار همه شهیدان مقاومت به شیخ شهید می رسد؛ به قسام قدس شریف....

مردی که یک تنه، رودرروی دو قدرت استعماری ایستاد

شیخ عزالدین قسام (۱۸۷۱- ۱۹۳۵ م) فرزند عبدالقادر بن مصطفی قسام، از عالمان، خطبای مذهبی و رهبران ضد استعماری، ضد صهیونیستی و بنیانگذار اولین سازمان جهاد مسلحانه در فلسطین در قرون ۱۳ و ۱۴ هجری قمری، (۱۹ و ۲۰ میلادی) در سال ۱۸۷۱ در روستایی کوهستانی نزدیک شهر لاذقیه سوریه به دنیا آمد و در همانجا بزرگ شد. قسام در مکتب خانه روستا خواندن، نوشتن و تلاوت قرآن را آموخت و در این زمینه از تمامی هم سن و سالان خود برتر بود. پس از مدتی به دانشگاه الازهر مصر رفت و در جلسات درس شیخ محمد عبده شرکت کرد.
شیخ عزالدین القسام به حزب استقلال عربی وابسته بود و در دوران تحصیل در الازهر مصر، به شدت تحت تأثیر تعالیم شیخ محمد عبده قرار گرفت و در مصر به جنبش ملی مخالف بریتانیا پیوست. همزمان با تدریس با گروه‌های مبارزاتی نیز در تماس بود. او ابتدا به گروه عمر بیطار پیوست و سپس در شمال سوریه، همراه با شیخ صالح علی علیه نیرو‌های فرانسوی جنگید. پس از بازگشت از مصر فعالیت سیاسی را از منظر ادغام تربیت دینی با اهداف ملی آغاز و نخستین تظاهرات در حمایت از مقاومت مردم لیبی در برابر اشغالگری ایتالیا را رهبری کرد. شیخ قسام همچنین از انقلاب «جبل صهیون» به رهبری «عمر البیطار» حمایت کرد و نیرو‌های فرانسوی حکم غیابی اعدام وی را صادر کردند. پس از شکست این انقلاب در سال ۱۹۲۱ به همراه برخی از رفقای خود به فلسطین بازگشت و مسجد استقلال در محله قدیمی حیفا را به عنوان مقر خود برگزید.

معلم کودکان، امام جماعت روستا، محبوب مردم

قسام به کودکان روستای جبله خواندن، نوشتن، حفظ قرآن کریم و علوم حدیث آموخت و در مسجد المنصوری واقع در مرکز این روستا، نماز جمعه به پا می داشت. مردم همگی شیفته خطبه ها و نحوه تدریس و تعلیم او شده بودند. طولی نکشید که شهرت و آوازه شیخ قسام در مناطق مجاور منتشر شد. وی مفاهیم اسلام را با درک عمیق و گسترده خود، به مردم تبلیغ می کرد و این گونه طرفداران بسیاری به دست آورد و در میان مردم مقام و منزلت ویژه ای پیدا کرد.

پایه گذاری اولین هسته مقاومت در تاریخ فلسطین

قسام از همین مکان دعوت به مبارزه با استعمار انگلیس را پس از پیوستن به جمعیت جوانان مسلمان آغاز کرد و در سال ۱۹۲۶ رئیس این جمعیت شد. او با درک خاص خود از دین، این معرفت و آرمان دینی را الگوی مبارزه با سه قدرت استعماری: فرانسه، ایتالیا، انگلستان و عامل و مولود نامشروع آن در منطقه یعنی رژیم جعلی اسرائیل کرد. . او دریافته بود که اسلام دین عزت، اقتدار، آزادگی و جهاد است و با همین بینش و باور بود که راه مبارزه و مقاومت آموخت. جوانان مسلمان را پرورش داد و آنان را از قید و بند انحراف و خودباختگی ناشی از اوضاع دشوار اقتصادی و سیاسی آن زمان آزاد و به کار و تلاش برای حمایت از میهن دعوت کرد. او با رهبران شهرهای مختلف فلسطین در تماس بود و از این راه توانست عده زیادی از جوانان را به سازمان جهادی خود جذب کند.

جنبشی به وسعت معنای جهاد

عملیات مبارزان قسامی تنها به حمله به شهرک های اشغالی صهیونیست ها خلاصه نمی شد و همانطور که استاد امیل الغوری در کتاب خود با عنوان "فلسطین در گذر شصت سال" مطرح کرده است، این عملیات ها همچنین شامل تعقیب و شکنجه کسانی می شد که علیه ملت و مصالح آن خیانت می کردند نظیر همکاری با رژیم صهیونیستی، جاسوسی برای سازمان اطلاعات انگلیس یا فروش اراضی به یهودیان و دلالی برای آنان. مبارزه با گشتی های ارتش و پلیس، بستن راه ها و حمله به قرارگاه های ارتش و مراکز پلیس، حمله به نگهبانان شهرک های یهودی نشین و بمب گذاری، از دیگر اقدامات مبارزان قسامی شمار می آمد. هنگامی که عملیات های قسام بسان روحی تازه در کالبد فلسطینیان دمیده شد و آنان را به تکاپو واداشت، دولت انگلیس اعلام کرد که هر کس درباره مجریان این عملیات اطلاعاتی ارائه دهد، پاداش خوبی دریافت خواهد کرد. این عملیات در واقع در دل و جان یهودیان رعب و وحشت افکنده بود. یهودیان نخستین باری بود که می دیدند علیه شان عملیات های نظامی صورت می گیرد. دولت انگلیسی و یهود از ترس این عملیات ها جاسوس های خود را در مناطق مختلف مستقر کردند و با کمترین شک نسبت به کسی، او را بازداشت می کردند. بدین ترتیب تحرکات و فعالیت های گروه قسام با مشکلات متعددی مواجه گردید. پلیس انگلیس توانست درباره نیرو و تجهیزات نظامی و مکان عملیات این گروه اطلاعاتی جمع آوری کند.

نماد مقاومت اسلامی، عربی، رهبر مجاهدان فلسطینی

شیخ عزالدین القسام نقش زیادی در ترغیب فلسطینیان به مبارزه علیه استعمار و سپس اشغالگری اسرائیل ایفا کرد تا اینکه به یکی از چهره‌های برجسته و نماد مقاومت عربی و اسلامی تبدیل شد. فلسطینیان از او به عنوان «رهبر مجاهدین» یاد می‌کنند. پس از موج مهاجرت یهودیان به فلسطین و بالا گرفتن روند حوادث در سال ۱۹۳۵، شیخ قسام پس از انتقال به جنین همه اعراب را به اتحاد برای مبارزه با گسترش سیاست‌های توسعه طلبانه اسرائیل فراخواند و هسته‌های مخفی تشکیل داده و به جمع آوری کمک‌های مالی از مردم برای خرید اسلحه روی آورد.

تسلیم نشد تا اولین شهید قدس باشد...

دکتر مصطفی کبها پژوهشگر فلسطینی در خصوص نحوه به شهادت رسیدن شیخ قسام می گوید: «نیروهای قسام در روز دوم یا سوم نوامبر سال ۱۹۳۵ از حیفا خارج شدند و به طرف کوه های کرمل در نزدیک روستاهای حیفا و جنین رفتند.» وی می افزاید که گروهی متشکل از ۱۴ مبارز به دو یگان تقسیم شدند. یگان نخست تحت فرماندهی قسام و یگان دیگر تحت فرماندهی شیخ فرحان سعدی معاون قسام قرار داشت. اوضاع بر وفق مراد شیخ قسام پیش نرفت، روزی یکی از هواداران شیخ به یک دستگاه خودروی گشتی انگلیس تیراندازی و بدین ترتیب عملیات نیروهای شیخ پیش از انجام نخستین مرحله نقشه لو رفت، به عبارت دیگر زمان نبرد مسلحانه را تسریع بخشید. سپس نیروهای پلیس انگلیس مبارزان قسام را در جنگل های "شیخ زید" واقع در نزدیکی "یعبد" دستگیر کردند. این پژوهشگر فلسطینی همچنین تصریح کرده که با لو رفتن مخفیگاه گروه قسام و رسیدن نیروهای پلیس به آن، عده ای مزدور عرب از شیخ و طرفدارانش خواستند تا تسلیم شوند، اما شیخ هرگز تسلیم نشد و از یاران خود خواست تا افتخار شهادت را بر خواری ترجیح دهند و چنین نیز شد.

پیکری که تا پنج کیلومتر بر دوش ملتش به بدرقه رفت...

شهادت قسام بازتاب وسیعی در میان فلسطینیان داشت و آثار آن در مشایعت باشکوه پیکر پاک این شهید در حیفا کاملا نمایان بود. پیکرهای پاک شهید قسام، شهید یوسف عبدالله زیباری و سعید عطیه المصری (از یاران نزدیک قسام) مسافت پنج کیلومتر بر دوش فلسطینیان حمل شدند و در خلال آن تشییع کنندگان بدون توجه به تیراندازی نیروهای پلیس و نظامیان انگلیسی، با آنان درگیر و بر اثر این درگیری عده ای شهید یا زخمی شدند. سرانجام پیکر پاک مجاهد خستگی ناپذیر و شهیدالقدس عزالدین قسام و یارانش در روستای الشیخ در نزدیکی شهر اشغالی یافا به خاک سپرده شد.

چه چیزهایی نام قسام را اسم رمز و کلیدواژه مقاومت کرد؟

چند حقیقت مهم در مرور حیات سیاسی و فکری این بنیانگذار حرکت جهادی مردم فلسطین، قابل تامل و ذکر است:
اول- شیخ شهید قسام، زمانی پرچم قیام در برابر صهیونیست‌ها را برافراشت که هنوز رژیم غاصب صهیونیستی اعلام موجودیت نکرده بود و دولت صهیونیستی هم رسمیت و استقرار نیافته بود. او با هوش و تیزبینی خاص خود، خیلی زودتر از دیگران دریافت که راه ایستادن در برابر غصب و تاراج قبله اول مسلمین، فقط و فقط مقاومت است و بس. عزالدین قسام در تاریخ مقاومت فلسطین، ترجمان قیام و پایداری است، الگوی ایستادن در برابر باطل و جان بر سر آرمان گذاشتن.
دوم- نکته بعدی که او را از دیگر رهبران تاریخ معاصر فلسطین متمایز می‌کند، غلبه روح اسلامی در قیام او بر ظواهر و شعارها و آرمان‌های قومی و نژادی و عربی است.
قسام مسئله قدس را یک مسئله اسلامی می‌دانست و آن را قضیه‌ای ملی یا عربی تلقی نمی‌کرد و این همان کابوس بزرگ صهیونیست‌هاست؛ کابوسی که امروز عینیت یافته و در موج بیداری جهانی و نفرت و خشم فزاینده و فراگیر ملت‌های دنیا و در شراره های قهر و انتقام ملت مظلوم فلسطین که همه هستی و حیثیت خود را تهدیدی برای موجودیت صهیونیسم جنایتکار می بیند، آینده و افقی جز نابودی

و جنگ و زیستن در سایه بحران و ناامنی، پیش روی خود نمی بیند.
سوم- قسام، اصل و موجودیت صهیونیسم را در همان آغاز، به چالش گرفت و هدف خود را نفی آن شمرد و از بیراهه مذاکره و سازش و گفتگوی بیحاصل که مستلزم پذیرش پیشفرض اولیه ای بنام دولت صهیونیستی و مبتنی بر تمکین به اصل اشغال یک سرزمین و غصب حق حیات یک ملت است، راه نپیمود. او از همان آغاز، راه را تنها مقاومت و جهاد و ایستادگی برای نابودی این دشمن و اصل تجاوز و اشغالگری یک نظام‌ متکی بر غصب و غارت اعلام کرد.
چهارم- و مهمترین نکته که امروز حقانیت آن بیش از همیشه به ملت فلسطین و جامعه اسلامی و همه جهانیان آشکار شده، این است که جز با تکیه بر سلاح و اراده یک ملت نمی توان جلوی یک قدرت نامشروع جعلی متکی بر سیاست‌های کلان نظام سلطه جهانی ایستاد. همان که سید شهید مفاومت، دبیرکل جاوید حزب الله لبنان شهید سیدحسن نصرالله گفت: انه لجهاد، نصر او استشهاد...

نام تمام شهیدان قدس، قسام است...

راه پیروزی بر دشمن صهیونی، یکی است و آن هم جهاد است و چه پیروزی و چه شهادت، هردو پیروزی این راه است. امروز این حقیقت را که قسام شهید، اولین منادی آن بود و سپس خیل شهیدان مقاومت از شیخ یاسین و عبدالعزیز رنتیسی و فتحی شقاقی تا یحیی سنوار و اسماعیل هنیه و...  با خون خود پیام آور آن بودند، در این ماه‌ها و روزها شاهدیم که چگونه مقاومت جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت با پیشتازی حزب الله و حماس و جهاد اسلامی، ثمر بخشید و ماشین جنگی این رژیم تا بن دندان‌ مسلح و جهنمی، در باتلاق مرگ افکنده و آینده آن را در معرض مخاطره قرار داده است. و این حاصل خون آن شیخ شهید جهاد است. شهیدی که تبار همه شهیدان مقاومت به او می رسد. نام تمام شهیدان طریق القدس، قسام است.