یادداشت:

نوید افق‌های تازه در ادبیات ایثار و شهادت

دکتر یعقوب سلیمانی معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران

کد خبر: ۶۰۴۸۲۷

شنبه - ۲۴ آبان ۱۴۰۴ / 1404 24 August

ادبیات ایثار و شهادت که اکنون در هفته کتاب و بزرگداشت آن با شعار محوری؛ «بخوانیم برای ایران» قرار داریم، آینه تمام نمای روح جمعی و هویت ملی این مردم و نمایشگر ارزش‌ها و فضیلت‌های معنوی و معرفت و حکمتی است که در بستر هویت ملی و معنوی ایرانیان شکل گرفته است.

ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در گونه‌های مختلف «ادبیات پایداری» یکی از ابعاد تجلی فرهنگ و آرمان و اندیشه برآمده از انقلاب اسلامی و دفاع مقدس است. ادبیاتی متعهد و ارزشمند که نمادی از آرمان و اراده جمعی این ملت مسلمان و انقلابی است. هفته کتاب، کتابخوانی و کتابدار، فرصتی است برای اندیشیدن به افق‌های جدید در ادبیات ایثار و شهادت که مشخصه تاریخی و هویت بخش جمهوری اسلامی است. عنصری که در گذر زمان وحوادث گوناگون اجتماعی، بخش مهمی از گنجینه فرهنگ و ادبیات و خاطره جمعی این سرزمین را شکل داده است.

نخستین ویژگی این ادبیات، که به ادبیات پایداری نیز شناخته می‌شود آن است که هرگز در گذشته ادبی این سرزمین، سابقه نداشته و از متن یک باور و بینش اصیل برآمده و مبتنی بر دیدگاه‌های والای امامین انقلاب رشد و نمو یافته است. این ادبیات، متفاوت از همه گونه‌های ادبی و حتی ژانر ادبیات جنگ دنیا، یک پدیده متفاوت است و به تعبیر حضرت امام (ره) شاید تنها در برهه‌ای از صدر اسلام بتوان نظایر این صحنه‌های خلق شده در میان رزمندگان ما را سراغ گرفت. مردان این جنگ، تربیت شدگان مکتبی بودند که شهادت را در امتداد بینش ناب شیعی و اهل بیت (ع)، عزت و کرامت می‌شمردند و منطق مقتدایش این بود: «مکتبی که شهادت دارد، اسارت ندارد.» و تکوین این ادبیات هم همچون تربیت این نسل عارف و پاکباخته، به تعبیر مقام معظم رهبری (مدظله العالی): «فتح الفتوح امام (ره)» بود.

دومین امتیاز ادبیات ایثار و شهادت، سخنگویان و نمایندگانش هستند که از نسل انقلاب و جنگ تحمیلی بوده و تجربه روحی و عواطف خود را زنده و مستقیم بیان و روایت می‌نمایند. این نسل هم مثل همین سنت شعری و ادبی، از منبعی به عظمت فرهنگ انقلاب و مکتب شهادت طلبی ارتزاق نموده و از این حیث نیز شبیه شاعران و ادیبان هیچ دوره پیش از خود نیستند.

سومین ویژگی این ادبیات، تازگی آن در شکل بیان و در ارائه محتوا می‌باشد. همانگونه که هیچ الگوی اولیه برای اقتباس و الهام شاعران و نویسندگان این «گونه ادبی» تا آن زمان دراختیار نبود، شکل گیری یک گفتمان ادبی برآمده از متن باور‌های معنوی و عرفانی منبعث از تحول مردم در جریان انقلاب، و ابداع فرم‌ها و منظر‌های زبانی و زیبایی شناسانه هم که متناسب با آن محتوا و معرفت باشد، نوآوری در نگاه و در بیان می‌طلبید و این کار بزرگ شاعران و نویسندگان انقلاب و دفاع مقدس بود که همت کردند و با الهام از میراث اسلامی و شیعی و نگرش انقلابی و حماسی یک سنت جدید و متعلق به زمانه خود را آفریدند.

در هفته کتاب، کتابخوانی و کتابدار که امسال تجربه تاریخی دفاع مقدس و مقتدر ۱۲ روزه را همراه خود دارد، از مقام شاعران، هنرمندان و نویسندگان متعهدی که هنر خود را در خدمت شهدای اقتدار، شهدای موشکی و دانشمندان شهید به کار بردند و در مکتب عشق قلم زدند، ارج نهاده و معتقدیم اتحاد مقدس و پیروزی جدید ایران اسلامی در عرصه ملی و بین المللی سرفصلی نوین و افق‌های تازه از حماسه و ایثار را در عرصه فرهنگ و ادبیات در پی دارد و با جوشش خلاقیت و ذوق و هنرمندان ماندگار می‌شود.

بنیاد شهید وامور ایثارگران نیز در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران با شعار «بخوانیم برای ایران -بخوانیم برای ایثار»، حفظ پیوستگی در روایت ادبیات پایداری و ایثار و شهادت را ضرورتی اجتناب ناپذیر تلقی می‌نماید. کتابخوانی برای ایران و برای ایثار یعنی مشارکت درساختن افق‌های معنایی و اخلاقی برای نسل‌های آینده با زبان تازه و زیبا که در آن، مضامین بلند ایثار و فداکاری، راویت می‌شوند.

اینک وظیفه همه سیاستگذاران و مسئولان فرهنگی کشور است که با بستر سازی، همدلی و هم افزایی فضا را برای خلق رویداد‌های مختلف ادبی و فرهنگی و حضور و نقش آفرینی اهالی فرهنگ و ادب در اقصی نقاط کشور مهیا کنند تا نسل جدیدی از نویسندگان و پژوهشگران و شاعران انقلابی و جوان به جامعه ادبی کشور معرفی و آثار ارزشمند و ماندگار فرهنگی جدیدی خلق شوند. «ان‌شاء الله»

دکتر یعقوب سلیمانی معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید وامور ایثارگران