ارزیابی انتقادی اسناد توسعه ملی بر مبنای دانش مردم‌شناسی

مقاله علمی پژوهشی «ارزیابی انتقادی اسناد توسعه ملی بر مبنای دانش مردم‌شناسی؛ به سوی تمهید مؤلفه‌های الگوی توسعه فرهنگ‌بنیان» به همایش ملی فرهنگ و برنامه هفتم توسعه ارسال شد.

کد خبر: ۵۴۶۱۹۸

شنبه - ۱۰ دی ۱۴۰۱ / 1401 10 October

نوید شاهد:  ارزیابی انتقادی اسناد توسعه ملی بر مبنای دانش مردم‌شناسی؛ به سوی تمهید مؤلفه‌های الگوی توسعه فرهنگ‌بنیان، عنوان مقاله‌ای است که توسط «صابر اکبری خضری» نوشته، به همایش ملی فرهنگ و برنامه هفتم توسعه ارسال و در کتابچه چکیده مقالات این همایش منتشر شده است.

در چکیده این مقاله آمده است: «طی دهه‌های گذشته، «توسعه» و مفاهیم متناظر با آن نظیر پیشرفت، عمران و... در ایران و فضای بین المللی مفاهیمی اساسی و مناقشه برانگیز بوده‌اند. گاهی از عصر حاضر به عنوان عصر توسعه یاد می‌شود و گاهی نیز منتقدان علیه آن موضع می‌گیرند و مفاهیم و رویکردهای  بدیلی پیشنهاد می‌کنند.

آنچه پرُ واضح است اینکه در دل مفاهیم مختلفی چون توسعه، پیشرفت، آبادانی و مفاهیم مشابه، اعتلای جامعه مضمونی محوری است که ، مبتنی بر جهان بینی‌ها و باورها و ارزش‌های متفاوت، مفاهیمی متفاوت را به وجود آورده است. تفاوت این مفاهیم صرفاً زبانی و واژگانی نیست؛ بلکه هر کدام از این نگاه‌ها، که با مفاهیم متفاوت بیان می‌شوند، نوع نگرش و راهبردها و در نتیجه عملکرد و اقدامات متفاوت و گاه متضادی به دنبال خواهند داشت. در ایران نیز، پیش و پس از انقلاب اسلامی، توسعه همواره موضوعی اساسی بوده است و برنامه‌ها و اسناد‌گوناگونی در این زمینه تنظیم شده و اقدامات فراوانی صورت گرفته است. این سیاست‌ها، قانونی‌گذاری‌ها و اقدامات باید از منظر علوم مختلف مورد بررسی قرار گیرند تا آسیب‌های احتمالی آن‌ها مشخص شود و زمینه‌های اصلاحشان فراهم شود.

در زمانۀ ما، این موضوع کم و بیش مورد اجماع اندیشمندان توسعه قرار گرفته است که هر جامعه باید، مبتنی بر جهان‌بینی، نظام‌فرهنگی و ظرفیت‌های جغرافیایی، تاریخی و هویت بومی مدل توسعۀ مخصوص به خود را بنا کند. بحث پیرامون مختصات و چگونگی و روش‌شناسی ایجاد این الگوست. در این نگاه جدید که می‌توان آن را توسعۀ بوم مبنا نام نهاد، توسعه صرفاً به پیشرفت اقتصادی و صنعتی محدود نمی‌شود و شاخص‌های دیگری مثل هویت، امنیت، طبیعت، عدالت، زیبایی‌شناسی و ... را نیز در بر می‌گیرد و بلکه اصل قرار می‌دهد. یکی از دانش‌هایی که به طور چشمگیری می‌تواند در حوزۀ سیاست‌گذاری عمومی و توسعه مورد استفاده قرار گیرد و نقش ایفا کند دانش مردم‌شناسی است؛ به ویژه که امروزه مفاهیمی چون «حکمرانی» یا «حکمروایی»، که بر بازیگران اجتماعی رسمی و غیر رسمی و روابط بین آن‌ها تأکید دارند، جایگزین مفاهیمی چون «دولت» یا «حکومت» شده‌اند. علی‌رغم وجود این ظرفیت بالقوۀ دانش مردم‌شناسی، متأسفانه کمتر به این موضوع پرداخته شده است و همین موضوع نگارنده را ترغیب کرده تا گامی، هرچند کوچک، در این مسیر بردارد.»