خاطراتی منتشر نشده از شهید آیت الله صدوق گلپایگانی

نوید شاهد – شهید آیت الله محمدصادق صدوق گلپایگانی، «مجتهد بی نشان» است؛ عالمی که در مکتب امام خمینی (ره) و آیت الله بروجردی رشد یافت و به مقام اجتهاد رسید. ایشان در چهارم آبان 1340 در سن 37 سالگی پس از تحمل شکنجه های فراوان عمّال طاغوت در زندان قصر، مظلومانه و غریبانه به فیض شهادت نائل آمد. برای آشنایی بیشتر با شهید آیت الله صدوق گلپایگانی خاطراتی منتشر نشده از ایشان به روایت خانواده و نزدیکانش را می خوانید.

کد خبر: ۵۰۲۱۳۳

دوشنبه - ۰۲ فروردين ۱۴۰۰ / 1400 02 January

مهندس محمدعلی هادی؛ داماد شهید:

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی فردی عالم، انقلابی و پیشرو و گرهگشای مردم در دورههای مختلف بود. شهید صدوق در حوزه علمیه درس خوانده و تدریس کرده اما آن چیزی که ایشان را معروف و مشهور کرده چهره خدمت رسانی ایشان بوده است. هر شخصی که گرفتاری داشت به ایشان رجوع می‌کرد و مشکلات را حل می‌کردند. حتی در اختلافات اجتماعی هم کارگشا بودند و در همه زمینه ها حضور مثبتی داشت. فردی خادم و عالم بوده است که همه به ایشان پناه می‌آوردند. اقدامات شهید نشان از این دارد که شهید صدوق درک کرده بود که دنیا در حال تحول و دگرگونی است و به تناسب این دگرگونی، با علم و عمل سعی در تجهیز خود در این مسیر داشته است. شهید صدوق فردی بود که از مبانی علمی خوبی برخوردار بود و با تفسیر صحیح آیات قرآن، شکست پذیربودن شاه را برهمگان اعلام کرد. ایشان میدانست اقدامات و سخنانش علیه ظلم به گوش خیلی‌ها میرسد و تکرار این جملات سبب خواهد شد تا آثار مثبتی به همراه داشته باشد. در ادامه مردم دیدند که رژیم شاه شکستپذیر است و اقدامات شهید صدوق راه انقلاب را هموار می‌کرد و موجب روحیه گرفتن مردم می‌شد. اقدامات شهید صدوق در زمان خود، بسیار ارزشمند بود. شاید امروزه این اقدامات بزرگ به نظر نرسد اما در آن زمان بسیار ارزشمند بود. اقدامات ایشان مثلا بیرون کردن تیمسار بختیار (اولین رئیس ساواک) و یا درگیری و ایستادگی در برابر مامورین شاه و شجاعت ایشان در مسیر مبارزه با ظلم، حاکی از این است که شهید صدوق درصدد بوده تا ابهت رژیم شاه را بشکند و مردم با دیدن اقدامات ایشان روحیه بگیرند. شهید صدوق می‌دانست که رژیم شاه سرنگون خواهد شد اما این را نیز به خوبی می دانست که باید در این مسیر خونهایی ریخته شود تا این خونها موجب سرنگونی شاه گردد.

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی در دستگیری و کمک به مستمندان پیشگام بود و سعی می کرد یا خودش یا افراد خیّر دیگری را برای اقدام کار خیر بسیج کند. در مدتی که ایشان در حوزه علمیه اراک حضور داشت، خدمات و کمکهای زیادی به مردم انجام داد. کسانی که در شهر اراک ایشان را می شناختند اشاره داشتند که شهید صدوق روزها در کسوت یک روحانی و شبها، امدادگری بود که به نیازمندان کمک می‌کرد.

بعد از رحلت آیت الله العظمی بروجردی (ره) مبارزاتش را ادامه داد و به واسطه معرفی جانشین ایشان، حضرت امام خمینی(ره) به مردم در مسجد اعظم قم دستگیر شد. شهید آیت الله صدوق گلپایگانی آگاهانه گام در مبارزه نهاد. اگر ایشان شهید نمی‌شد یاری مؤثر برای حضرت امام خمینی (ره) بود اما شهید صدوق ماموریتش روشنگری برای مردم و هموار کردن مسیر انقلاب بود و این مأموریت را با نثار خونش به پایان رساند و ایثار را به جایی رساند که هیچ اثری از خود به جای نگذاشت و به مجتهد بینشان معروف شد.

سرهنگ محمد اسماعیل علیشاهی، فرمانده اسبق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان گلپایگان:

روستای تیکن (زادگاه شهید) به نسبت جمعیت خود، بیشترین شهدا را دارد. 26 شهید در یک جمعیت 500 نفری! شاید در کل کشور این تعداد شهید وجود نداشته باشد، اما این روستا 3 برابر سهماش شهید داده است که نشان از آگاهی و بصیرت مردم این روستا دارد. شهید آیت الله صدوق گلپایگانی از یک خانواده معتمد، مذهبی و اهل علم این روستا بوده است. تمام خصوصیات خوب در وجود شهید صدوق تجمیع بود. ایشان اکنون میتوانست به عنوان یکی از مراجع تقلید بزرگ باشد، اما برای انقلاب و نهضت حضرت امام خمینی(ره) جانش را تقدیم کرد.

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی از بستگان بنده بودند. همیشه خاطرات شهید را دنبال میکردیم. از مجاهدتهایش، از خدمات اجتماعیاش به مردم، از فعالیت های شجاعانه فرهنگی و مبارزاتی شهید در زمان حکومت ستم شاهی مطالب زیادی شنیده بودیم. از روشنگری شهید و علاقه وافر ایشان به حضرت امام خمینی(ره) مطالب زیادی برایمان نقل شده بود و بعدها حس کنجکاوی در درون ما باعث شد تا در خصوص شهید بزرگوار بیشتر تحقیق و مطالعه کنیم.

ما در قبال شهدا به ویژه شهدای شاخصی همچون آیت الله صدوق گلپایگانی کوتاهی کردیم. باید پیرامون زندگی، آثار و اهداف شهدایمان کتاب بنویسیم. نسل آینده از چه کسی و چگونه باید از شهدا بشنود! خاطرات شهید آیت الله صدوق گلپایگانی را که جزو اولین شهدای نهضت حضرت امام خمینی(ره) بوده است را نباید سینه به سینه منتقل کنیم بلکه باید آثار ارزشمندی درباره این شهدای بزرگ روحانیت نگاشته شود تا چراغ راهی برای آیندگان باشد.

حاج جواد طبرزدی؛ از بستگان شهید:

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی در قم ساکن بود اما به روستای زادگاهش رفت و آمد داشت. ایشان علاوه بر روستای خودشان در مناطق اطراف نیز قابل احترام بود و مردم به ایشان محبت داشته و دوستش داشتند. خاطرم است سخنرانیهایش در مساجد بسیار پرحرارت بود. آن ایام، مردم در ناآگاهی بودند و شهید صدوق سعی داشت مردم را نسبت به حوادث زمان آگاه کند. سخنرانیهای شهید صدوق با دیگر علما تفاوت داشت یعنی علاوه بر خواندن روضه نسبت به مسائل فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و آموزشی صبحت میکرد. ایشان سعی داشت تا در مباحثی که علما کمتر وارد می‌شدند ورود پیدا کرده و مباحث سیاسی را برای مردم بازگو کند. همیشه تاکید داشت که اجازه دهید فرزندانتان ادامه تحصیل دهند و به افرادی که از نظر مالی برایشان این امکان میسر نبود کمک میکرد.

خاطرم است همسر ایشان در منزلشان برنج پخته بودند و آن ایّام برنج در منزل هر کسی نبود و شهید صدوق تأکید داشت که چون بوی برنج در محله پیچیده است مقداری از آن در بین همسایگان پخش شود. همسر شهید صدوق در بشقابهایی برنج میریخت و من در بین همسایگان پخش میکردم. چهره مهربان شهید صدوق را هیچ گاه فراموش نمیکنم.

در سال 1342 در یکی از سفرها که همراه پدرم در حال برگشت از تهران به گلپایگان بودیم، پدرم گفت که در شهر قم توقف کنیم و به دیدار خانواده شهید صدوق برویم. زندگی بسیار سختی داشتند، شهریه شهید صدوق را قطع کرده بودند. همسرشان به وصیت شهید صدوق عمل کرده بود و فرزندانشان در حال تحصیل بودند. همسر شهید بسیار زحمت کشید و با ایثار و فداکاری بسیار توانست فرزندانش را به خوبی تربیت کرده و افراد تحصیل کردهای تحویل جامعه دهد.

حاج احمدرضا سخایی؛ از بزرگان زادگاه شهید:

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی قبل از سخنرانیشان همیشه این شعر را می‌خواندند: "عنقریب است عزیزان که ورق برگردد؛ عالم هستی ما، عالم دیگر گردد". این شعر حرفهای زیادی برای گفتن داشت. شهید صدوق اولین جرقه نهضت امام خمینی را زد و خیلی بیپروا این کار را انجام داد. آن ایام که خیلی از علمای زمان می‌ترسیدند در برابر شاه بایستند اما ایشان آگاهانه مردم را به روشنگری دعوت می‌کرد و در منبرهایش مردم را آگاه می‌کرد و اشاره می‌کرد که شاه زیر سلطه استکبار است و می‌گفت اگر کسی در برابر ظلم شاه سکوت کند خیانت کرده است. با این‌که شاید افرادی در بین مردم بودند که اخبار را به رژیم شاه میرساندند اما ایشان بدون ترس حرف‌هایش را می‌زد.

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی بعد از رحلت آیت الله العظمی بروجردی (ره)، حضرت امام خمینی (ره) را به عنوان مرجعی بزرگ و فردی شجاع و مبارز به مردم معرفی کرد. شهید صدوق به ما می‌گفت که از امام تقلید کنید و بسیاری از مردم به توصیه ایشان عمل کردند. رساله‌های حضرت امام را بین مردم توزیع میکرد. در شهر گلپایگان سخنرانی می‌کرد و به شهرهای دیگر هم رفت و آمد داشت و فعالیت ایشان بعد از رحلت آیت الله بروجردی بسیار زیاد شد. از ارتباط خودش با حضرت امام خمینی (ره) برای ما تعریف می‌کرد و ما شیفته فردی شدیم که اصلاً ندیده بودیم و وقتی حضرت امام را دیدیم و انقلاب پیروز شد گفتیم خدا رحمت کند آیت الله صدوق را که چقدر زیبا برای ما حضرت امام را توصیف کرد و جوانان را شیفته ایشان نمود.

ایشان اگر شهید نمی‌شدند اکنون یکی از بازوان توانمند و قوی برای ولایت فقیه بود و یاری بود برای رهبری. شهید آیت الله صدوق گلپایگانی بسیار مظلوم و یکی از عالی ترین شهدای انقلاب اسلامی بود که نترس بودنش باعث شهادتش شد. البته راهش را آگاهانه انتخاب کرد و می‌دانست گامی که در این مسیر برداشته موجب شهادتش می‌شود ولی عبور از این مسیر خطرناک را لازم می‌دانست ولو به قیمت جانش.

دکتر امیرهادی؛ نوه شهید:

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی با تعداد زیادی از علمای برجسته گلپایگان در ارتباط بود. ما محضر برخی از این علما را درک کردیم و نقل قول‌های زیادی از شهید صدوق برایمان کردند. چیزی که برای ما بسیار افتخار آفرین بود این است که ایشان در ایام خفقان توانسته بود راه خود را پیدا کرده و از یاران حضرت امام خمینی(ره) شود. آنچه علمای گلپایگان برایمان مطرح کردند، صراحت بیان شهید صدوق بود. در هر شرایطی در دفاع از حقوق مردم پیش قدم بود. دوستان ایشان عنوان می‌کردند که ما از ایشان آموختهایم تا در بیان حرف حق نباید ترسی به دل راه داد و در دفاع از حقوق مردم باید شجاعت داشت.

بخشی از مظلومیت این شهید به این جهت است که ایشان از پیشگامان نهضت حضرت امام خمینی (ره) بود. مبارزات آن ایام به طور جدی آغاز نشده بود و بعد از شهادت ایشان چون مزاری نداشتند و رژیم شاه پیکر ایشان را به خانوادهاش تحویل نداده بود به این موضوع پرداخته نشد. بعد از پیروزی انقلاب نیز، کشور متأثر از فضای جنگ و شهدای دفاع مقدس بود و کمتر به شهدای دوران مبارزات رژیم شاه توجه شد.

شهید آیت الله صدوق گلپایگانی در جوانی به درجه‌ اجتهاد رسید که تعجب بسیاری از علمای آن زمان را به همراه داشت. ورود عمیق ایشان به کتاب‌های دینی این تأثیرات را در روحیه ایشان داشت که شاید سه دهه زودتر از سن واقعی خودش به این بلوغ فکری رسیده بود و شجاعتی که داشت باعث می‌شد که وقایع زمان خودش را تحلیل کند و به جامعه منتقل کند.