گفت‌و گو به مناسبت سالروز ارتحال معمار انقلاب اسلامی

مرادی‌نیا: در معرفی شخصیت امام خمینی(ه) به نسل‌های جدید کوتاهی کرده‌ایم

محمد‌جواد مرادی‌نیا، پژوهشگر حوزه تاریخ معتقد است که مسئولان فرهنگی و آموزشی در معرفی واقع گرایانه شخصیت امام خمینی به نسل‌های جدید کوتاهی کرده‌اند.

کد خبر: ۴۰۳۸۳۲

شنبه - ۱۳ خرداد ۱۳۹۶ / 1396 13 March

محمد‌جواد مرادی‌نیا در گفت‌و گو با نوید شاهد در باره دلیل پرداختن به موضوع امام خمینی(ره) در آثارش توضیح داد: 12 ساله بودم که انقلاب اسلامی به وقوع پیوست. آن زمان، در شهر «خمین» زندگی می‌کردم و این شهر از دو سال پیش از وقوع انقلاب اسلامی، یعنی از سال 1355 شاهد وقایع انقلابی بود. از سوی دیگر، به دلیل سابقه خانوادگی و فعالیت‌های سیاسی پدرم که مدتی زندانی سیاسی آن دوران بود، نام «امام خمینی» دائما در خانه ما مطرح می‌شد و این موجب آشنایی اولیه من با نام و اندیشه ایشان گردید.
نویسنده «منزل به منزل با خمینی» با بیان این‌که مشاهده قدرت عجیب و تاثیرگذاری عمیق امام بر قلب تمام قشرهای جامعه، من را مجذوب شخصیت ایشان کرد، گفت: از همان موقع این پرسش برایم پیش آمد که امام خمینی کیست و چرا و چگونه از چنین قدرت روحی برخوردار شده است؟ در تمام دوران نوجوانی و جوانی در پی یافتن دلیل این امر و البته پاسخ‌های مستند و عمیق‌تر برای پرسش خود بودم. برای یافتن پاسخ باید ابتدا محیط زندگی ایشان و شرایط تربیت خانوادگی‌شان را می‌کاویدم. از این رو، دست به کار شدم و مطالعات و بررسی‌های روشمند خود را آغاز کردم. با توجه به این‌که دوران کودکی تا جوانی مهم‌ترین فصل شکل‌گیری شخصیت هر انسانی است؛ پس بخش زیادی از تحقیقات من به این مقطع حساس زندگی امام اختصاص یافت.

وی با اشاره به این‌که شرایط خانوادگی و نیز شخصیت افرادی که امام خمینی با آن‌ها در دوران کودکی و نوجوانی معاشرت داشتند، تاثیرات مهمی بر شکل‌گیری شخصیت ایشان داشته، افزود: امام خمینی در کودکی پدر و در نوجوانی مادر و عمه‌اش را از دست داده بود و من در پی کشف چگونگی طی شدن مسیر زندگی ایشان پس از تحمل این مصائب بودم. این بررسی ها که بسیار دشوار بود، با اتکا به اسنادی معدود و نیز تاریخ شفاهی صورت گرفت و نتیجه‌اش در کتابهایی مانند «سطر اول»، «خاندان امام خمینی به روایت اسناد» و «منزل به منزل با خمینی» منعکس شد.

مرادی‌نیا در پاسخ به این پرسش که چرا شخصیت امام خمینی تا اندازه زیادی برای افراد جامعه ناشناخته مانده است؟ توضیح داد: دلیل اصلی این مساله کم‌کاری‌های دست‌اندرکاران فرهنگ و صاحبان اندیشه است. البته جامعه ما هم دچار سیاست‌زدگی شده و مسایل و مشکلات روز هم به نوعی بر شخصیت امام خمینی سایه انداخته است به طوری که نسل‌های دو دهه اخیر کشور اطلاعات درستی درباره شخصیت ایشان ندارند.

وی در بیان راهکار‌هایی که با بهره از آن‌ها می‌توان شخصیت معمار انقلاب اسلامی را به جامعه معرفی کرد، گفت:  نظام آموزشی ما در دوره‌های دبستان، دبیرستان و نظام آموزش عالی می‌توانند چهره امام خمینی را آن گونه که بوده، بدون اغراق ، به جامعه معرفی کنند که متاسفانه از این نکته غافل مانده‌ایم و گمان کردیم فقط با آوردن تصویر امام در ابتدای کتاب‌های درسی، مسئولیت خود را در شناساندن ایشان به نسل‌های بعدی انجام داده‌ایم.

به گفته این پژوهشگر تاریخ، با برنامه‌ریزی صحیح آموزشی این امکان وجود داشت که در قالب‌های داستانی، پژوهشی و تاریخی و در لا به لای کتاب‌های ادبیات، معارف و تاریخ، ابعاد مختلف شخصیت امام خمینی را به دانش‌آموزان معرفی کنیم. آشنایی با بخش فلسفی ،عرفانی و ادبی اندیشه‌های ایشان مغفول مانده است و فقط چهره‌ای ناموزون از شخصیت رهبر کبیر انقلاب در کتاب‌های درسی ارائه شده است.

وی با اشاره به درس «وصیت‌نامه حضرت امام‌خمینی(ه)» که در واحد‌های دانشگاهی ارایه شده است، ادامه داد: این نوع برخورد و آشنایی با شخصیت ایشان، بدترین نوع معرفی است. باید پرسید استادان این درس خودشان تا چه میزان امام را شناخته‌اند و با عمق اندیشه‌های ایشان آشنا هستند؟ و همچنین باید پرسید در خلال این دو دهه‌ای که این درس را صدها هزار دانشجو خوانده و اصطلاحا «پاس» کرده‌اند چه شناختی از امام پیدا کرده‌اند و نتیجه این همه صرف وقت و هزینه چه بوده است؟

مرادی‌نیا  گفت: رسانه ملی که فراگیری وسیعی دارد، در مقطعی چند ساله، به جای معرفی همه جانبه و کامل شخصیت و اندیشه‌های امام فقط به برخی جنبه‌هایی که خود علاقه داشت تمرکز کرد. این کار، به نوعی دلزدگی در میان بخش‌هایی از جامعه دامن زد که اصلاح آن نزد افکار عمومی بسیار دشوار است.

وی با بیان این‌که امروز عملکرد مسئولان، بیش از هر چیز دیگر می‌تواند بر قضاوت و داوری مردم نسبت به شخصیت امام تاثیرگذار باشد افزود: شاید بخش‌هایی از جامعه عملکرد مسوولان امروز کشور را به پای بنیان‌گذار نظام جمهوری اسلامی ایران بنویسند که هر چند این انتساب درستی نیست اما به هر حال چنین داوری وجود دارد و مسئولان بایستی به این موضوع توجه داشته باشند.

دکترمحمدجواد مرادی ‌نیا در سال 1345 درخمین متولد شد و تاسال 1363 ساکن این شهر بود. درسال 1367 وپس از اخذ مدرک کارشناسی تاریخ از دانشگاه اصفهان به تهران آمد. مرادی‌نیا تحصیلات خود را تا پایان مقطع دکترای تخصصی تاریخ ایران معاصر ادامه داد. وی سردبیری روزنامه کاروکارگر، ریاست مرکزتحقیقات ایرانگردی وجهانگردی، سردبیری مجله تخصصی اجتماعی شکوفه، عضویت درشورای نویسندگان روزنامه جمهوری اسلامی (ازسال 67 تا 69)، مسئولیت گروه تاریخ موسسه نشر آثار امام، مدیرکلی امورکتاب و کتاب‌خوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دبیری اجرایی کتاب سال جمهوری ا سلامی (سال 1384) و مدیریت بخش ناشران داخلی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران (1383) را نیزدرکارنامه خود دارد.

خاطرات آیت‌الله پسندیده، خمین در انقلاب، خمین درگذرتاریخ، روزنامه خاطرات سید محمدکمره‌ای، بوسه بردار ،سطر اول (پژوهشی مستند در تبار و رجال خاندان امام خمینی)، منزل به منزل با خمینی، یادنامه حجت الاسلام شیخ علی اصغراحمدی خمینی، کمیته مجازات و خاطرات عمادالکتاب ، 41مجلس و خاندان امام خمینی به روایت اسناد از جمله آثار منتشر شده دکتر محمد جواد مرادی نیا است.