روز شمار شهادت سردار شهيد ناصر ناصري

گزارش کوتاهی از 17 مردادماه 1377، روز اسارت و شهادت تا 27 شهریورماه 1377، روز تشییع پیکر مطهر شهید

کد خبر: ۳۹۲۸۲۷

دوشنبه - ۱۰ آبان ۱۳۹۵ / 1395 10 August

روز شمار حوادث

ـ نیروهای طالبان به محض ورود به شهر مزارشریف، سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در این شهر را اشغال و 11 دیپلمات ایرانی را بازداشت کردند.

ـ کمال خرازی وزیر امور خارجه ایران گفت: «سلامت و امنیت جانی دیپلماتهای خود در مزارشریف را از دولت پاکستان و نیز مسئولان طالبان می‏خواهیم و این را به اسلام‏آباد ابلاغ کرده‏ایم».

ـ افتخار مرشد نماینده‏ی ویژه‏ی پاکستان در امور افغانستان در دیدار با سفیر ایران در پاکستان گفت: «پاکستان از همه تلاشهای خود برای حفظ سلامت اتباع ایران در مزارشریف استفاده خواهد کرد».

ـ عبدالمنان نیازی سخنگوی گروه طالبان گفت: «ساختمان سفارت ایران در مزارشریف به تصرف این گروه درآمده است اما هیچ یک از دیپلماتهای ایرانی در این ساختمان نبودند».

ـ خیرا... وزیر کشور طالبان گفت: «زمانی که ما وارد کنسولگری ایران در مزارشریف شدیم، کسی در آن نبود».

ـ علاءالدین بروجردی نماینده ویژه ایران در امور افغانستان گفت: «طالبان برخلاف مقررات بین‏المللی به زور وارد دفتر نمایندگی ایران شده‏اند. آنان با قوه قریه و تیراندازی وارد کنسولگری شدند و اعضای کنسولی را به زیرزمین انتقال دادند».

ـ عبدالحی مطمئن سخنگوی طالبان گفت: «ادعای بازداشت دیپلماتهای ایرانی کاملاً بی اساس است آنها از شهر فرار کرده‏اند.

ـ مدیران، سردبیردان، خبرگزاری‏های مختلف و سازمان خبرنگاران بدون مرز با انتشار اطلاعیه‏هایی خواستار آزادی فوری محمود صارمی خبرنگار ایرانی شدند.

ـ عبدالمنان نیازی گفت: «هر تبعه خارجی که ما هویتش را به عنوان دیپلمات ثبت نکرده باشیم و بدون اجازه وزارت خارجه طالبان وارد افغانستان شده باشد، دیپلمات تلقی نمی‏شود».

ـ شورای امنیت سازمان ملل متحد با انتشار بیانیه‏ای، نگرانی عمیق خود را از تصرف کنسولگری ایران در مزارشریف توسط طالبان و رفتارهای خشونت‏آمیز با دیپلماتهای ایرانی ابراز داشت.

ـ وزیر خارجه پاکستان، در تماس تلفنی با وزیر خارجه ایران گفت: «دیپلماتهای ایرانی به منطقه بامیان افغانستان منتقل شده‏اند».

ـ هاشمی رفسنجانی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام به گروه طالبان به طور جدی هشدار داد.

ـ طارق الطاف سخنگوی وزارت خارجه پاکستان گفت: «خبر رسیدن دیپلماتهای ایرانی به شهر بامیان افغانستان اشتباه بوده است».

ـ آقای خاتمی ریاست جمهوری ایران گفت: «ما قادر هستیم از حیات و سلامت هموطنان و دیپلماتهایمان دفاع کنیم.»

ـ محسن رضایی فرمانده سابق سپاه پاسداران: «تشنج‏زدایی ایران، تاوان سنگینی خواهد داشت».

ـ آیت‏الله خامنه‏ای رهبر معظم انقلاب اسلامی ضمن هشدار به طالبان گفتند: «ملت، دولت و نیروهای مسلح ایران شیطنت و شرارت را از آمریکا نیز تحمل نکرده و نمی‏کنند چه برسد به گروه طالبان».

ـ عبدالمنان نیازی گفت: «ما از اول هم گفته‏ایم که دیپلماتهای ایرانی در مزارشریف را به گروگان نگرفته‏ایم».

ـ عزالدین عراقی دبیرکل سازمان کنفرانس کشورهای اسلامی با انتشار بیانیه‏ای خواستار آزادی دیپلماتهای ربوده شده ایرانی در افغانستان شد.

ـ وکیل احمد متوکل عضو شورای عالی طالبان گفت: «دیپلماتهای ایرانی یا به بامیان رفته‏اند و یا هنگام درگیری‏ها کشته شده‏اند».

ـ کوفی عنان دبیرکل سازمان ملل متحد، از طولانی شدن اسارت دیپلماتهای ایرانی به دست گروه طالبان عمیقاً ابراز نگرانی کرد.

ـ سیدمحمد خاتمی رئیس جمهوری گفت: «تردیدی نداریم که دیپلماتهای ربوده شده در دست طالبان هستند».

بی‏نظیر بوتو نخست‏وزیر پیشین پاکستان گفت: «نارضایتی ایران برای اسلام‏آباد خطرناک است».

ـ سازمان دیده‏بان حقوق بشر در نامه‏ای به ملامحمد عمر خواستار ملاقات نمایندگان صلیب سرخ جهانی با دیپلماتهای ایرانی در افغانستان شد.

ـ محسن امین‏زاده در دیدار با نخست‏وزیر و وزیرخارجه پاکستان، پیامهای مقامات ایران درباره‏ی دیپلماتهای دربند را به اطلاع آنان رساند.

ـ شورای امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه 1193 ضمن ابراز نگرانی از اشغال کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در مزارشریف به دست طالبان آن را محکوم کرده، خواستار آزادی فوری دیپلماتهای ایرانی شد.

ـ سیدرحیم صفوی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: «طی چند روز آینده سپاه پاسداران بزرگترین مانور نظامی خود را در شمال شرق کشور انجام خواهد داد».

ـ دریادار شمخانی وزیر دفاع گفت: «تلاشهای دیپلماتیک به معنای نادیده گرفتن ضرورتها و منافع امنیتی ما در عرصه چالشهای سیاسی در منطقه نیست».

ـ ملامحمد عمر رهبر گروه طالبان می‏گوید: «ما از سرنوشت دیپلماتهای ایرانی اطلاعی نداریم. ممکن است آنها اشتباهاً کشته شده باشند».

ـ نیروهای ایران مانور نظامی بی‏سابقه‏ی خود را در کنار مرزهای افغانستان آغاز کردند.

ـ کمال خرازی در دیدار با همتای پاکستانی خود گفت: «ادامه‏ی این وضع غیرقابل قبول و توجیه‏ناپذیر است».

ـ نورالله زدران نماینده طالبان در سازمان ملل با ارسال نامه‏ای خواستار میانجی‏گری آن سازمان بین طالبان و جمهوری اسلامی ایران شد.

ـ سازمان عفو بین‏الملل طی گزارشی اعلام کرد: «بر اساس اعلام شاهدان عینی گاردهای طالبان بعد از ورود به سرکنسولگری ایران در مزارشریف یازده ایرانی را کشته‏اند».

ـ وکیل احمد متوکل با دروغ خواندن گزارش عفو بین‏الملل گفت: «چون احتمال مرگ دیپلماتهای ایرانی وجود دارد، طالبان تا یک هفته‏ی دیگر تلاش خواهد کرد تا اجساد آنها را پیدا کرده و تحویل ایران دهد».

ـ سران کشورهای عضو نهضت عدم تعهد در قطعنامه پایانی خود در آفریقای جنوبی اشغال کنسولگری ایران در مزارشریف را محکوم کردند و خواستار آزادی فوری اتباع ایرانی ناپدید شده در افغانستان شدند.

ـ محمد صدیق‏خان کانجو وزیر مشاور در امور خارجی پاکستان گفت: «اسلام‏آباد به هر تلاش دیپلماتیک برای پیش‏گیری از جنگ بین ایران و طالبان دست خواهد زد».

ـ سردار سیدرحیم صفوی گفت: «تمرین‏های نظامی ایران در مرز افغانستان با موفقیت انجام شده و این نیروها در منطقه باقی خواهند ماند».

ـ صدیق‏خان کانجو کشته شدن دیپلماتهای ایرانی را تکذیب کرد و گفت: «گزارشها در این باره بی‏اساس است».

ـ سیدمحمد خاتمی گفت: «ایران به هر طریقی که صلاح بداند برای حفظ حقوق خود عمل خواهد کرد».

ـ طالبان با انتشار بیانیه‏ای اعلام کرد: اجساد نه دیپلمات ایرانی را که ماه گذشته ناپدید شده بودند، کشف کرده است. طالبان می‏گوید: چریکهای متمرد طالبان بدون دریافت دستور، اقدام به این قتل کرده‏اند.

ـ وکیل احمد متوکل گفت: «این افراد در سرکنسولگری از اتاقهای خود بیرون کشیده شده و در زیرزمین سرکنسولگری به شکل مخفیانه به قتل رسیده‏اند».

ـ وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد: «طالبان را مسئول کشته شدن دیپلماتهای خود می‏داند و آنان باید هرچه زودتر اجساد دیپلماتها را تحویل داده و عاملان این جنایت را دستگیر و برای محاکمه و مجازات معرفی کند».

ـ هانس دالگرن رئیس شورای امنیت در تماس تلفنی با آقای خرازی گفت: «اعضای این شورا این حادثه فجیع را که نقض قوانین بین‏المللی است محکوم می‏کند».

ـ ایران تهدید کرده است که گروه طالبان در افغانستان را به خاطر مرگ 9 تن از دیپلماتهایش مجازات کند.

ـ آیت‏الله خامنه‏ای رهبر انقلاب اسلامی ضمن اظهار تأسف و اندوه از شهادت دیپلماتها سه روز عزای عمومی اعلام کردند.

ـ سیدمحمد خاتمی، هاشمی رفسنجانی، هیئت دولت، ناطق نوری، سپاه پاسداران، مجمع تشخیص مصلحت نظام، ارگانها و نهادها و شخصیت‏های کشوری و لشکری، شهادت دیپلماتها را توسط گروهک مزدور طالبان محکوم کردند.

ـ کوفی عنان، اتحادیه اروپا، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، چین، روسیه، ژاپن، ترکیه، قزاقستان، اسپانیا، انگلیس، اتریش، فرانسه، آلمان، ایتالیا، یونان، هند، پاکستان، کانادا، ایرلند، تاجیکستان، عفو بین‏الملل، سازمان ملل متحد و... اقدام غیرانسانی طالبان را محکوم و انزجار خود را از این عمل ضد بشری اعلام کردند.

ـ کمیته بین‏المللی صلیب سرخ اعلام کرد: اجساد دیپلمات‏های ایرانی و یک خبرنگار، تحت نظارت این کمیته را با یک فروند هواپیما به ایران بازگردانده است. از این اجساد در فرودگاه مهرآباد از سوی رئیس جمهور، اعضای دولت، مردم و مقامات بلندپایه ایرانی استقبال شد.

ـ آیت‏الله خامنه‏ای، طی بیانیه‏ای اعلام کردند: «... همه باید بدانند که خطر، بزرگ، فراگیر و نزدیک است و جز با وادارکردن گروه طالبان به انقیاد در برابر منطق، عقل سلیم و رهاکردن کارهای فاجعه‏آفرین و جبران خطاهای گذشته نمی‏توان از آن اجتناب کرد».

ـ به دنبال پیام رهبر انقلاب اسلامی، سپاه پاسداران و ارتش ایران آمادگی خود را برای ضربه زدن به گروه طالبان اعلام کردند.

ـ ملامحمد عمر رهبر طالبان خواستار شروع گفت‏وگو با ایران شد.

ـ مردم تهران پیکرهای مطهر شهدای این کشور را که در سرکنسولگری ایران در مزارشریف به شهادت رسیده بودند تشییع کردند. در این مراسم رهبر انقلاب اسلامی و مقامات عالی‏رتبه‏ی ایرانی به همراه هیئتهای دیپلماتیک خارجی حضور داشتند. این مراسم از جمله باشکوه‏ترین تجمعات مردم تهران بود که با شور و هیجان بسیاری برگزار شد و مردم خشم و نفرت خود را بر ضد گروه طالبان اظهار کردند.

ـ دهها هزار نفر از مردم داغدار بیرجند، قائن و شهرها و روستاهای اطراف در فضایی آکنده از حزن و اندوه در تشییع پیکر مطهر شهید ناصری شرکت ورزیده و او را تا آرامگاه ابدی‏اش مشایعت کردند. این مراسم باشکوه تبدیل به بزرگترین تظاهرات سیاسی مردم منطقه در ابراز انزجار و نفرت نسبت به گروه طالبان گردید.

اوایل ژوئن 1998 (اواسط خرداد 1377) طالبان از عربستان سعودی و پاکستان درخواست کردند تا آنان را در حمله‏ای دیگر برای تسخیر شمال یاری رسانند. ترکی الفیصل، رئیس سازمان اطلاعات عربستان، در اواسط ژوئن (اواخر خرداد) از قندهار دیدار کرد. پس از این دیدار سعودی‏ها چهارصد عراده تویوتای دوکابینت و نیز کمک‏های نقدی در اختیار طالبان قرار دادند.

آی.اس.آی پاکستان یک بودجه‏ی دو میلیارد روپیه‏ای (پنج میلیون دلاری) برای تأمین نیازهای لجستیکی طالبان اختصاص داد. این در حالی بود که مقامات آی.اس.آی مرتب به قندهار سفر می‏کردند تا طالبان را در تدارک حمله‏شان یاری رسانند. در عین حال هزاران داوطلب افغان و پاکستانی از اردوگاه‏های مهاجرین و مدارس پاکستانی به صفوف طالبان پیوستند.

در ماه ژوئیه (تیرماه 1377)، طالبان از هرات به سمت شمال دست به پیشروی زدند. آنان در دوازده ژوئیه پس از تار و مار کردن نیروهای دوستم و تسخیر شهر میمنه، یکصد دستگاه تانک و خودرو به غنیمت گرفته و حدود هشتصد نفر از سربازان ازبک را به اسارت درآوردند که بعدها اکثرشان را قتل عام کردند.

در اول اوت 1998 (ده مرداد 1377)، پس از این که چندتن از فرماندهان دوستم خود را کنار کشیدند، طالبان مقر فرماندهی ازبک‏ها را در شهر شبرغان اشغال نمودند. بدین ترتیب هزار و پانصد نفر از نیروهای سرسخت هزاره که در اطراف شهر مستقر بودند، مورد حمله‏ی غافلگیرانه‏ی طالبان قرار گرفتند. در ساعات اولیه‏ی هشتم اوت 1998 (هفدهم مرداد هفتادوهفت) بود که ناگهان هزاره‏ها خود را در محاصره‏ی طالبان یافتند. مدافعان هزاره تا آخرین گلوله جنگیدند و تنها صد نفر از آنان توانستند جان به سلامت ببرند. حدود ساعت ده قبل از ظهر، نخستین ستون از تویوتاهای طالبان، در حالی که مردم بی‏خبر شهر مشغول فعالیت‏های روزانه‏شان بودند، وارد شهر مزارشریف شد.

طی ساعات بعد آنچه روی داد یک نسل‏کشی وحشیانه بود که طالبان به تلافی شکستهای سال گذشته‏شان به آن دست زدند. یکی از فرماندهان طالبان بعدها اظهار داشت که ملاعمر به ما اجازه داده بود دو ساعت کشتار کنیم ولی ما دو روز مشغول این کار بودیم!

طالبان دیوانه‏وار دست به کشتار زدند. آنان سوار بر تویوتاهایشان در خیابان‏های شهر مزارجولان می‏دادند، به چپ و راست شلیک می‏کردند و هر چیزی را که در حرکت می‏دیدند، می‏کشتند.

آنها به سوی زنان، مردان، مغازه‏داران، گاوداران و کودکان و حتی الاغ‏ها و بزغاله‏ها هم تیراندازی می‏کردند!

علی‏رغم تمام دستورات اسلامی که دفن فوری اجساد را مورد تأکید قرار می‏دهد، جسدهای کشته‏شدگان در خیابان‏ها به حال خود رها شده بود. یک مرد تاجیک که از آن قتل‏عام دهشتناک جان به سلامت برده بود، می‏گوید: «آنان بی‏خبر و ناگهان به سوی هر کسی که می‏دیدند شلیک می‏کردند و هیچ فرقی بین زنان، مردان و کودکان نمی‏گذاشتند. خیابان‏ها مملو از اجساد مردگان شده و خون همه جا را فرا گرفته بود. مردم تا شش روز حق نداشتند اجساد نزدیکان‏شان را دفن کنند. سگ‏ها با خوردن گوشت انسان مست شده و بوی تعفن غیرقابل تحمل گشته بود».

مردم به خانه‏هایشان پناه می‏بردند و سربازان طالبان به دنبال آنها به زور وارد خانه‏ها می‏شدند و اگر معلوم می‏شد که اعضای خانواده هزاره هستند، در دم تمام اهل خانه را قتل‏عام می‏کردند. همان مرد تاجیک می‏گوید: «آنان به هر کس سه گلوله شلیک می‏کردند؛ در سر، سینه و روی دستگاه تناسلی‏اش. بازماندگان مجبور بودند مرده‏هایشان را در باغچه‏ی منازلشان به خاک بسپارند. طالبان به زنان هم هتاکی می‏کردند».

یک بیوه‏ی تاجیک می‏گوید: «وقتی طالبان به زور وارد خانه‏ی ما شدند، شوهر و دو برادرم را به قتل رساندند. به هر کدام سه گلوله شلیک کردند و سپس گلویشان را بریدند و به اصطلاح حلال (ذبح) کردند!»

طالبان پس از یک روز کشتار عمومی آن قدر غیرقابل کنترل شده بودند که هر کسی را می‏خواستند، به قتل می‏رساندند.

من خود شاهد کشته شدن یک جوان تاجیک بودم. طالب قاتل هنوز در محل حاضر و روی نعش جوان ایستاده بود. پدر جوان مقتول در حالی که می‏گریست، گفت: «چرا فرزندم را کشتید؟»

طالبان هزاران نفر از مردم را به زندان‏های مزار انتقال دادند. و هنگامی که این زندان‏ها پر می‏شد، دستگیرشدگان را در کانتینرها جا داده و درهای آنها را قفل می‏کردند تا زندانیان خفه شوند. آنان بعضی از این کانتینرها را به دشت لیلی برده و زندانیان را در آنجا قتل‏عام می‏کردند.

یکی از شاهدان عینی می‏گوید: «من در موقعیتی قرار داشتم که شاهد انتقال کانتینرها به دشت لیلی بودم و تمام حوادث را می‏دیدم. طالبان سه کانتینر را از مزارشریف به سوی شبرغان بردند. هنگامی که در یکی از کانتینرها را باز کردند، تنها سه نفر از زندانیان زنده مانده و حدود سیصد نفر دیگر در داخل آن مرده بودند».

در روزهای بعد هنگامی که مردم شهر در صف‏های طولانی، با پای پیاده از شهر می‏گریختند، طالبان ده‏ها نفر دیگر را در اثر بمباران‏های هوایی به قتل رساندند.

طالبان تصمیم گرفته بودند شمال را تصفیه کنند. ملا نیازی- که دستور قتل نجیب‏الله را صادر کرده بود- به عنوان والی مزارشریف منصوب شد.

هیچ منبع مستقل در مزارشریف و اطراف آن وجود نداشت تا رقم کشته‏شدگان را ثبت کند. بنابراین تخمین دقیق تعداد کشته‏شدگان امکان‏پذیر نبود. سازمان ملل و کمیته‏ی صلیب سرخ جهانی بعدها تخمین زدند پنج تا شش هزار نفر کشته شده‏اند. بعدها روشن شد که در طول مسیر پیشروی طالبان قتل عام‏های مشابهی از مردم تاجیک و ازبک نیز روی داده است. حدس من آن است که ماه‏های ژوئیه و اوت (تیر و مرداد) بین شش تا هشت هزار نفر، به قتل رسیده‏اند. اما این هدف طالبان که می‏خواستند چنان زهرچشمی از مردم بگیرند تا دیگر جرأت مقابله با آنان را به خود ندهند، بی فرجام ماند.

طالبان در مزارشریف یک گروه دیگر را نیز هدف حمله قرار دادند که این امر سیلی از اعتراضات بین‏المللی را برانگیخت و آنان را تا آستانه‏ی جنگ با ایران پیش برد.