ویژه نامه شهید آیت الله علی قدوسی "ذبیح عدالت"

نگاهي به حيات ظاهري شهيد علي قدوسي

شهيد قدوسي مردي متواضع و متين و پركار و خليق بود و در عين حال در كارها قاطعيت بسيار داشت و با بي نظمي بسيار مخالف بود و براي اولين بار شروع به امتحان گرفتن از طلاب نمود وي بسيار سعي نمود كه طلاب علاوه بر خواندن دروس اسلامي از دروس جديد مثل رياضيات و طبيعي و زبان خارج كاملاً استفاده نمايند و در تمام سطوح ، دروس كلاسيك دبيرستاني را جزء دروس اسلامي قرار مي داد و همچنين دروس اقتصاد و جامعه شناسي و روانشناسي كه در آن زمان در حوزه معمول نبود جزء برنامه طلاب مدرسه حقاني قرار داد و برنامه هاي مدرسه مذكور با همفكري شهيد مظلوم آيت الله بهشتي و عده اي ديگر از دوستان ايشان انجام مي شد

کد خبر: ۳۹۰۱۳۸

يکشنبه - ۱۴ شهريور ۱۳۹۵ / 1395 14 June

نوید شاهد: آيت الله شهيد علي قدوسي در پنجم رجب سال 1306 خورشيدي در شهرستان نهاوند در يك خانواده روحاني تولد يافت پدر وي مرحوم آيت الله ملا احمد قدوسي بود كه از علماي معروف زمان خود و به علم و تقوي شهرت خاصي داشت و تحصيلات خود را در نجف اشرف گذرانيده بود و پس از آخرين استقاصه از محضر مرحوم آيت الله ميرزا محمد حسين شيرازي و مرحوم آيت الله ميرزا حبيب الله رشتي و مرحوم آيت الله آخوند ملا كاظم خراساني با مقام اجتهاد به نهاوند مراجعت و مرجعيت عام داشتند مرحوم شهيد قدوسي آخرين فرزند اين خانواده بود كه از همان كودكي نبوغ و استعداد وي مشهود بود و دوران تحصيلات ابتدايي و دوران متوسطه را در نهاوند مي گذراند وچون در نهاوند در آن موقع مدارس بالاتري نبود از پدرش مي خواهد كه براي ادامه تحصيلات به ساير شهرستانها برود در آن موقع وضع دبيرستانها چندان رضايت بخش نبود و احتمال انحراف نوجوانها زياد بود با مخالفت پدرش روبرو ميشود و پيشنهاد مي شود كه براي ادامه تحصيل قم آمده به فرا گرفتن دروس اسلامي بپردازد مرحوم شهيد قدوسي به اين پيشنهاد چندان تمايلي نداشت ولي جريان دفعتاً پيش مي آيد كه مرحوم شهيد قدوسي را عوض مي كند و راهي قم مي نمايد خلاصه جريان اين است : يكي از مبلغين كه براي تبليغ به نهاوند آمده بود و مردي مبارز و متدين بود و سالها در زندان رضا خان پدر شاه مخلوع شكنجه و آزار ديده و تازه آزاد شده بود و شناخت چنداني به خانواده آيت الله قدوسي پدر مرحوم شهيد قدوسي نداشت پس از اقامه نماز هر روز منبر مي رود و يك روز در ضمن صحبت اظهار مي دارد ديشب خواب ديدم پيغمبر اكرم (ص) را كه به دست مبارك خود عمامه بر سر پسر كوچك حضرت آقا ( اشاره به پدر مرحوم شهيد قدوسي ) گذاشت اگر چنين پسري ايشان دارد و در مسجد مي باشد او را به من نشان دهيد ، كه از طرف حاضرين در مسجد مرحوم شهيد قدوسي به او معرفي مي گردد و او پس از ختم و پايين آمدن او را بغل كرد و مصافحه مي كند و مي گويد بگو كه مقامي عالي در انتظار توست و مردم مسجد همه به او تبريك مي گويند از آن شب دفعتاً تحول عجيبي در مرحوم شهيد قدوسي پيدا مي شود و بلافاصله از پدرش مي خواهد كه او را براي تحصيل قم بفرستد . مقدمات حركت او به قم فراهم مي شود و در سال 1321 كه مرحوم شهيد قدوسي بيش از پانزده سال نداشت قم آمده و ابتدا مورد توجه مرحوم آيت الله صدر كه يكي از گردانندگان حوزه علميه قم بود و شناختي از پدر مرحوم شهيد قدوسي داشتند قرار مي گيرد ولي چون امكان حجره و محل سكونت طلاب در آن موقع خيلي كم بود در ابتداي دوران تحصيل با سختي و مشكلات زيادي روبرو مي گردد ولي با كوششي خستگي ناپذير به تحصيل مشغول مي شود و دروس مقدماتي را طي چندين سال تمام و وارد درس خارج مي شود . ايشان در امور سياسي نيز كاملاً مداخله داشت و در جريان نهضت دكتر مصدق و فداييان اسلام با نواب صفوي همكاري مي نمود و با او همفكري داشت و همچنين در مخالفت با حزب توده كه در آن موقع اوج گرفته بود فعاليتهاي زيادي داشت بعد از كودتاي 28 مرداد وي به تحصيل خود ادامه مي دهد و درس خارج را در محضر آيت الله بروجردي و امام خميني و ساير علماي حاضر در حوزه فرا مي گيرد و همچنين درس فلسفه و تفسير را نزد علامه طباطبايي ادامه مي دهد و از جمله شاگردان ممتاز استاد علامه بود و از هم حوزه هاي مرحوم شهيد دكتر بهشتي و مطهري مي باشد شهيد قدوسي بعد از سالها تلمذ نزد علامه طباطبايي چنان مورد توجه ايشان قرار گرفت كه استاد او را به دامادي خود پذيرفت . شهيد قدوسي قبل از خرداد 1341 به درجه اجتهاد نائل و از آن سال به بعد همراه ديگر روحانيون متعهد حوزه به مبارزه مي پردازد و از جمله كساني بود كه اعتقاد به تحرك حوزه داشتند و معتقد بود كه از لحاظ حركت اجتماعي و نوع تشكيلات و دروس و مسائل مطرح شده بايد حوزه تحرك جديدي داشته باشد وكلاً در آن زمان نهضتي شروع شده بود كه بتواند هرچه بيشتر حوزه را براي دنياي امروز و رهبري يك جامعه در اين زمان آماده نمايد .

شهيد قدوسي و عده ديگر از روحانيون حوزه مخصوصاً آيت الله منتظري مخفي در فكر تشكيل جمعيتي بودند كه هدف آنها همان تحرك و نهضت و اصلاح هرچه بيشتر حوزه علميه بود و جالب كه در آن زمان حتي روشنفكران مسلمان آشنايي كمي با حركتهاي تشكيلاتي و سازمان مبارزاتي داشتند . اين جمعيت داراي شاخه هاي تشكيلات كاملاً جديد و بي سابقه در بين روحانيون بود و ايشان در اين كار سهم بسزايي داشتند . مدتي بعد و در حدود سال 1344 اين جمعيت توسط ساواك شناسايي شد و تمام روحانيوني كه در آن شركت داشتند از جمله خود شهيد قدوسي دستگير و زنداني شدند بعد از مدتي وي از زندان آزاد گرديد و باز به طور بسيار مخفيانه به كارهاي قبلي خود ادامه مي داد شهيد قدوسي از جمله كساني بود كه اهميت زيادي براي روشنفكران مسلمان قائل بود و ارتباط فكري و تماس زيادي با دانشگاهيان مبارز داشت و نيز برخوردهاي فكري بسياري با بعضي از جواناني كه بعداً جزء موسسين سازمانهاي مبارزه مسلحانه شدند داشت و سعي بسيار در ايجاد ارتباط و تماس ايدئولوژيكي بين اين روشنفكران و روحانيت مبارز نمود و اهداف خود را در مورد اصلاح حوزه علميه دنبال نمود و مديريت مدرسه حقاني را پذيرفت .

شهيد قدوسي مردي متواضع و متين و پركار و خليق بود و در عين حال در كارها قاطعيت بسيار داشت و با بي نظمي بسيار مخالف بود و براي اولين بار شروع به امتحان گرفتن از طلاب نمود وي بسيار سعي نمود كه طلاب علاوه بر خواندن دروس اسلامي از دروس جديد مثل رياضيات و طبيعي و زبان خارج كاملاً استفاده نمايند و در تمام سطوح ، دروس كلاسيك دبيرستاني را جزء دروس اسلامي قرار مي داد و همچنين دروس اقتصاد و جامعه شناسي و روانشناسي كه در آن زمان در حوزه معمول نبود جزء برنامه طلاب مدرسه حقاني قرار داد و برنامه هاي مدرسه مذكور با همفكري شهيد مظلوم آيت الله بهشتي و عده اي ديگر از دوستان ايشان انجام مي شد در طول اين مدت مدرسه حقاني به عنوان مركزي براي مبارزه با رژيم نبود و بسيار از شاگردان وي به زندان افتاده و يا فراري و در تبعيد بودند و ساواك به طور مرتب براي دستگيري مبارزين به اين مدرسه حمله مي نمود و در اين مدت مرحوم شهيد قدوسي كاملاً تحت نظر ساواك و چند بار بازداشت گرديد و گاه و بيگاه به منزل ايشان مي ريختند و مزاحمت ايجاد مي كردند و به تعبير ساواكيها مدرسه حقاني را يك پايگاه مبارزاتي با رژيم مي دانستند ، از جمله برنامه هاي ديگر شهيد قدوسي ايجاد مدرسه طلبگي براي خواهران بود و قبل از ايجاد اين مدرسه تقريباً هيچ گونه محلي براي اين كه خواهران مانند برادران بتوانند دروس اسلامي را فراگيرند وجود نداشت و ايشان براي اين كار مكتب توحيد را ايجاد كردند كه با استقبال بي نظير روبرو شد و بسياري از خواهران كه مايل بودند بتوانند ايدئولوژي اسلامي را فراگيرند به اين محل روي آوردند و بعداز مدتي بسياري ديگر از اين نوع مدارس به وسيله افراد ديگر تأسيس گرديد از جمله درس شهيد قدوسي درس اخلاق ايشان بود كه بسيار جالب و درخور خواستار بسيار داشت و در سالهاي آخر قبل از انقلاب شهيد قدوسي براي ايجاد ارتباط و اتحاد بيشتر طلاب و دانشجويان كلاسهاي مرتبي براي دانشجويان ايجاد كرد كه بسياري از دانشجويان براي يادگيري دروس اسلامي به اين كلاسها آمدند و باعث ايجاد ارتباط بيشتر طلاب و دانشجويان گرديد . بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ابتدا ايشان براي پياده كردن برنامه هايي كه هيئت مدرسين در مورد حوزه و مسائل ديگر داشتند در قم فعاليت داشت و سپس به فرمان رهبر انقلاب مسئوليت دادستاني كل انقلاب را پذيرفت بعد از پذيرفتن اين مسئوليت بسياري از شاگردان ايشان در دادگاههاي انقلاب مسئوليتهاي مختلف را عهده دار شدند و سهم مهمي در گرداندن و نظم دادن دادگاهها داشتند شهيد قدوسي با اين كه مريض و از ناراحتي كبدي فوق العاده زجر ميبرد ولي هيچ گاه از كار كوتاه نيامده و مي توان گفت كار ايشان شبانه روزي بود .

حاصل زندگي شهيد قدوسي شش فرزند بود كه پسر بزرگ ايشان دانشجوي دانشگاه مشهد و از دانشجويان پيرو خط امام بود و فعاليتهاي زياد قبل و بعد از انقلاب داشت و يكبار هم به زندان افتاد ودر روز 17 شهريور 57 در جريان يك درگيري مسلحانه در مشهد زخمي شد ولي موفق به فرار گرديد و بعد از انقلاب از مسئولين انجمن اسلامي دانشگاه مشهد بود و سپس در قسمت تحقيقات دفتر تحكيم وحدت فعاليت مي كرد و بعد از شروع جنگ تحميلي عراق به جبهه رفت و در روز 28 صفر در هويزه با 160 نفر ديگر از همرزمان در محاصره قواي بعثي قرار گرفت و تماماً شهيد مي گردند . شهيد قدوسي در شهادت اين فرزند لايق و ممتاز آنچنان استقامت و بردباري و صبر نمود كه از حد توصيف خارج است سرانجام خود نيز در روز شنبه 14 شهريور 1360 در جريان توطئه يك بمب گذاري در دادستاني شربت شهادت نوشيد جالب اين كه يكي از دوستانش مي گفت كه همواره ايشان نگران بود و گريه مي كرد كه نكند مرا كسالت و مرض از پا درآورد و شهادت نصيبم نشود خداوند منان انشاالله درجات عاليش را متعالي گرداند و به بازماندگانش صبر و استقامات عطا فرمايد .