با عمل، به ما درس ميدادند...

کد خبر: ۳۴۶۰۹۳

سه‌شنبه - ۰۵ ارديبهشت ۱۳۹۱ / 1391 05 February

«ناگفتههايي از زندگي شهيد شاه آبادي» در گفت و شنود شاهد ياران با حاج احمد عرفاتي از ياران شهيد

تقدير ياران، پيروان و ادامهدهندگان راه حضرت رسول(ص) همواره و در همه زمانها اين بوده است كه با سختي، مشقت و تحمل شكنجهها و رنجهاي بي¬شمار، همگان را به سوي حق بخوانند؛ كه رسيدن به حقيقت به جز از اين راه ممكن نيست. شهيد شاه آبادي نيز در همراهي با حضرت امام خميني(ره)، فرزند خلف پيامبر اعظم(ص)، اين رنجها را بارها و بارها از سر گذراند. حاج احمد عرفاتي از ياران شهيد و از اهالي رستم آباد، با تأكيد بر اين موضوع ميگويد: "همان طور كه ميگويند تا به دوران قبل از اسلام برنگردي، نميتواني بفهمي كه پيغمبر(ص) چه كار بزرگي كرده است، واقعاً در مورد آيت الله شهيد شاه آبادي هم قضيه به همين شكل است." آقاي عرفاتي، پدر شهيد حجت الاسلام حسين عرفاتي و نيز همسر مرحومه بتول ولايتي (خواهر مكرمه دكتر علي اكبر ولايتي وزير اسبق امور خارجه و مشاور مقام معظم رهبري) است.
***
انديشيدن به نام و ياد شهيد شاه آبادي، چه چيزهايي را به ذهن شما متبادر مي¬كند؟
در بالابودن مقام و جايگاه شهيد شاه آبادي، همين قدر بايد بگويم كه ايشان پسر همان پدري بود كه حضرت امام(ره) لقب استاد را به معظمٌ له دادند. البته ما مرحوم آيت الله شاه آبادي بزرگ را از روي صحبتهايي كه امام نقل ميكردند و خود شهيد هم از مرحوم پدرشان براي ما مي¬گفتند، شناختيم.
از همان صحبتهايي بگوييد كه شهيد در وصف پدرشان ميگفتند.
مثلاً تعريف ميكردند كه همواره در مسجد جامع بازار تهران و در روز جمعه به منبر ميرفتند و خيلي داغ عليه رژيم رضاخاني صحبت ميكردند و مأموران جرأت نميكردند جلو بيايند. يك روز ديگر نيز با شهيد شاه آبادي در كرج بوديم و در باغي قدم ميزديم و برايم تعريف ميكردند كه: "يك¬بار، مأموري تا آخر منبر پدرم نشست تا ايشان را دستگير كند يا حداقل متعرضش شود اما چون جمعيت زياد بود جرأت نكرد كاري بكند. در ادامه همان مأمور، فكر ميكنم آرام آرام تا خيابان سيروس در تعقيب ابوي آمد اما باز هم جرأت نكرد جلو بيايد. وقتي به منزل نزديك شديم، تا سر كوچۀ ما آمد و بالاخره گفت آقا، بفرماييد برويم كلانتري. و آقا با تشر گفتند بله؟ من؟! اصلاً صحبتهاي ايشان اثر عجيبي داشت و طوري به آن مأمور تشر زدند كه او عقب ـ عقب رفت و ايشان هم به منزل رفتند."
و شهيد شاه آبادي فرزند چنين پدر شجاع و با هيبتي بودند.
و قطعاً اين شخص بايد چنين پسري داشته باشد، يعني همين شهيد عزيزمان آيت الله حاج آقا مهدي شاه آبادي، كه مدتها در همين دهكدۀ انقلاب و رستم آباد در خدمتشان بوديم. قديميها درباره وجه تسميه رستم آباد چيزي ميگفتند كه كمتر كسي ميداند و آن اينكه ريشه اسمش به خاطر «مرحوم حاجي آخوند رستم آبادي» بوده كه در رستم آباد ساكن بود. نكته ديگري كه به فكرم مي¬رسد، اين است كه مرحوم آقاي موسوي كه پيشنماز مسجد صاحب الزمان(عج) بود به من گفت حضرت امام خميني(ره) قبل از سال 4213، به خانۀ ما تشريف آوردند و خواهشي از من كردند و فرمودند كه يك نفر من را براي زيارت سر مزار مرحوم حاجي آخوند رستم آبادي ببرد. و من گفتم چشم؛ حاج آقا مهدي شاه آبادي هستند. بعد، آيت الله حاج آقا مهدي شاه آبادي را فرستادم خدمت مرحوم امام. شهيد حاج آقا مهدي شاه آباي نقل مي-كردند كه در همين ميدان اختياريه، كه الان خيابان داور شده، مقبرهاي بود كه رژيم آن را خراب و آنجا را تبديل به پارك كرد، روي قبر ايشان يك سنگي افتاده بود و يك ايواني داشت و دري. هنگامي كه وارد مقبره شديم، حضرت امام، همان پايين، نعلينهايشان را در آوردند. روي اين خرابهها آجرهاي چهارگوشي بود، از آنجا آمدند در را باز كردند و بالاي سر مزار حاجي آخوند رفتند. آنجا پر از خاك بود اما معظمٌ له با پاي برهنه آمدند و قبر حاج آخوند رستم آبادي را زيارت كردند. ما با نوۀ همين حاج آخوند رستم آبادي كه مرحوم شد، هممحلي بوديم و كارهاي مسجد را انجام ميداديم. ما بعد از فوت نوه حاج آخوند رستم آبادي، خدمت آقاي جماراني رفتيم و گفتيم اينجا امام جماعت نداريم و صحبتي با آقاي طباطبايي و چند نفر ديگر كرديم و قرار بر اين شد كه خدمت آيت الله شاه آبادي برويم. خلاصه رفتيم و از ايشان خواهش كرديم به همين مسجد رستم آباد پايين تشريف بياورند.
نام دهكدة انقلاب را هم نخستين بار است كه مي¬شنويم؛ آنهم از زبان شما...
ايشان بعدها به قدري بر ضد رژيم آشوب¬ به پا كردند كه آنجا به دهكدۀ انقلاب معروف شد. شهيد شاه آبادي صفايي ناب داشتند و به اصطلاح «كشته ـ مردة» جوانها بودند و به آنها اهميت ميدادند. ايشان وقتي ديدند كه دستشويي مسجد مناسب نيست و بخش زنانه و مردانه نيز بايد از هم مجزا شود؛ بنا كردند به خراب كردن آن. عبا و عمامه خود را برمي¬داشتند، با فرغون خاكها را جا به جا مي¬كردند، خودشان پايين ميآوردند و خالي ميكردند. مثل يك كارگر ساده كار ميكردند و وقتي جوانها ميخواستند بار را از دست ايشان بگيرند، ميگفتند: «من هم بايد كار كنم». القصه، زحمتها كشيدند و با دست خود اين مسجد را تجديد بنا كردند. اثر خوبي را ـ هم از نظر بازسازي مسجد و هم از نظر انسانسازي ـ به جا گذاشتند.
داشتيد از رابطه خوب شهيد با جوانها ميگفتيد.
پيوسته در جمع جوانها بودند و با آنها به استخر ميرفتند و شنا ميكردند. يادم است گاهي به سد كرج ميرفتيم و آنجا شنا كرديم. بعد ميگفتند: «برويم درياچه» و بعد در درياچه ميرفتيم تا آنجايي كه كسي نباشد و راحتتر بتوانيم شنا كنيم.
يكي از كارهايي كه شهيد در رستم آباد كردند ايجاد صندوق قرض الحسنه بود. از خاطرات خود در اين باره بگوييد.
از ما پرسيدند كه آيا چنين صندوقي در اينجا داريد و ما گفتيم: نه. و ايشان گفتند: يعني يك صندوق در محله نداريد؟! سپس از بزرگان منطقه براي تأسيس آن دعوت كردند. خلاصه هيأت مؤسسي تشكيل دادند و آقاياني آمدند و بعد هم هيأت مديره را تشكيل دادند و «صندوق ذخيرۀ علوي» را كه هنوز هم بنده عضو هيأت مؤسس آن هستم در مسجد صاحب الزمان(عج) تأسيس كردند. اين صندوق خير و بركات زيادي به همراه داشت. تمام فكر تأسيس آن مربوط به شهيد شاه آبادي بود و اگر راهي هم گشوده شد از جانب ايشان بود و الحمدلله اين صندوق الان هم پا برجاست. اين مسجد همچنين يك بخش فرهنگي دارد كه كارهاي بزرگي در محل انجام داده است.
بخش مهمي از زندگي آيت الله شهيد شاه آبادي، مبارزات ايشان است كه يك مقر آن نيز رستم آباد بوده. از حركات شهيد در محله چه خاطراتي داريد؟
به حدي انقلابي صحبت ميكردند كه گاهي يك عده ميترسيدند و از مسجد بيرون ميرفتند. خيليها هراس داشتند، حتي گاهي برخي از مأموران ساواك به ايشان ميگفتند: آقا، يك مقدار فكر خودتان باشيد. اين حرفها را رها كنيد. مگر مشت و سندان مي¬خواهيد؟! جواب ميدادند: «شما بهتر است برويد و براي خودتان دلسوزي كنيد!» نوارها و اعلاميههاي امام را ميآوردند و ميگفتند اينها حتماً بايد تا صبح پخش شود. ميگفتيم: آقا، ما را ميگيرند و ميزنند. ميگفتند: «يعني چه كه مي¬زنند؟! شما جگر نداريد. يكبار زير پل كريم¬خان، مأمور ساواك به من رسيد و گفت: آشيخ، چه داري؟ گفتم: نوار امام و دادم به دستش! آنوقت شما كه فقط ميخواهيد نوارها را به افراد يا مساجد بدهيد يا اعلاميهها را يواشكي توي خانه-هاي مردم بريزيد مي¬ترسيد؛ شما بزدليد!». در دوران ستمشاهي يك بار كه با همسر مرحومهام ـ خانم بتول ولايتي، همشيرة آقاي دكتر ولايتي ـ براي معالجۀ قلبش به سوئيس رفته بوديم، آنجا يك انجمن اسلامي به ما كتابهايي داد كه در مورد زندان اوين و جنايتهاي اشرف پهلوي و شاه بود. حاج خانم اين كتابها را از اروپا تا مرز بازرگان آورد و ميخواند. وقتي به مرز بازرگان رسيديم، گفتم خانم اينها را نياور، خانمم گفت: مي¬آورم، چون ميخواهم يكي از كتابها را به آقاي شاه آبادي بدهم، من هم قبول كردم. مدتي بعد آقاي شاه آبادي به همراه آقايان فومني و موحدي ساوجي، به منزل ما آمدند. خانمم رفت، ساك سفرمان را آورد و گفت: «از اروپا برايتان سوغاتي آوردم» و كتابها را گذاشت جلوي آقاي شاه آبادي. گفتم: آقا، اين هم خانم ما، ميبينيد چه كار مي¬كند؟ فرمودند: «اين حرفها را به من نگو، من به خاطر همين مبارزات به رستم آباد آمدهام» و تعريف كردند: «چندي پيش، مجلسي زنانه در خيابان اختياريه برقرار و خانمي بر بالاي منبر بوده [خدا رحمتش كند، اين خانم الان در قيد حيات نيست] كه وقتي مسألهاي سياسي را از ايشان پرسيده¬اند، گفته: اين را از من نپرسيد. همان¬جا، خانم شما ـ يعني همسر مرحومة من و خواهر دكتر ولايتي ـ ايستاده و گفته اين حرفها چيست؟! شما بر منبر امام زمان(عج) نشستهاي و بايد درباره اين مسائل صحبت كني، بايد نام حضرت آيت الله العظمي امام خميني را هم بر منبر ذكر كني. شما مي¬ترسي، آن وقت بر منبر امام زمان(عج) نشستهاي...» در ادامه، خانمم گفت كه شخص ديگري هم از من دفاع كرد كه نامش خانم تاجيك بود و ما هر دو، اين مجلس را ترك كرديم و ديگر هم پاي منبر او نرفتيم. حالا نميدانم اين اطلاعات را چه كسي به استحضار آقاي شاه آبادي رسانده بود؛ اما همان روز و همان جا فرمودند من چنين شاگرداني ميخواهم تا به اين شكل بايستند و مبارزه كنند. و در مورد كتابها هم گفتند اگر شاهرگم را هم بزنند نميگويم كه اين ها را از كجا گرفتم و اگر شما را گرفتند و به هر شكل شكنجه كردند نيز نگوييد كتابها را به چه كسي داديد. و كتابها را بُردند و در سراسر ايران تكثير كردند و مبارزه را ادامه ¬داديم تا اينكه ما را هم به مقر ساواك بردند!
نوارهاي صحبت حضرت امام از كجا به دست آقاي شاه آبادي ميرسيد كه بعداً آنها را تكثير مي-كردند؟
درست نميدانستيم نوارها را از كجا ميآوردند. فقط ميدانستيم كه از مخفيگاهي ميآوردند و به ما مي-دادند و ميگفتند شما پخش كنيد.
نميدانستيد رابطها چه كساني هستند؟
خير، خود آقا نوارها را به ما مي¬دادند، حالا اينكه از چه كسي مي¬گرفتند؛ هنوز نميدانم. ايشان آنها را به ما مي¬دادند، تا اينكه ساواك ما را خواست و من را به خيابان خليلي در يك ساختمان سنگي برد، آنجا خيلي به آقاي شاه آبادي توهين كردند و خيلي از دست ايشان ناراحت بودند. وقتي قرار بود كه از زندان آزاد شوند، ما خدمت آن بزرگوار رفتيم و گفتيم آقا، حالا كه شما تشريف مي¬آوريد؛ ميخواهيم يك راهپيمايي راه بيندازيم. آن زمان حالتي شبيه حكومت نظامي حاكم بود. ايشان گفتند: اگر يك راهپيمايي داغ برپا مي¬كنيد، من به جمع شما مي¬آيم، وگرنه من به محراب ميروم و نماز ميخوانم. ما نيز قبول كرديم؛ آمديم بالا و رفتيم به مسجد خيابان حكمت. آن شب با وجود حكومت نظامي، در همه مساجد شميرانات اعلام كرديم و گفتيم كه ساعت چهار صبح از آقاي شاه آبادي در خيابان استقبال مي-كنيم. گفتند: حكومت نظامي است، گفتيم ما هم در صف اتوبوس ميايستيم! و حاج آقا را آورديم، از ماشين پياده كرديم و از ميدان اختياريه تا دهكدۀ انقلاب، جمعيت زيادي جمع شده بود كه با ميوه و شيريني از آنها پذيرايي كرديم. به رضا قصاب هم گفته بوديم گوسفندي آورد و آن را جلوي پاي آقا سربريد. منظره عجيبي بود، جمعيتي از زن و مرد آمده بودند. ما آمديم نزديك آن درخت چنار بزرگِ جلوي تكيه، و پا ميكوبيديم و شعار «مرگ بر شاه» را مي¬گفتيم، ديديم گارديها آمدند. خلاصه رفتيم توي مسجد و به محض اينكه وارد مسجد شديم، يك سروان گاردي بود به اسم وثوق كه گفت هر كسي مسجد را بهانه قرار داده زودتر بايد بيايد بيرون و اگر نه اين كار را مي¬كنم، آن كار را مي¬كنم؛ و شروع كرد به تهديد كردن. حاج آقا بلندگو را گرفتند و با حرفهايشان حسابي او را تحقير و خوار كردند...
از بيرحمي اين فرد، داستانهاي زيادي نقل ميكنند.
وثوق براي خودش يك پا جلاد بود و از جمله كارهايي كه كرد، يكي اين بود كه در تجريش پسر جواني را كه «مرگ بر شاه» گفته بود كشته و بعد به خانه رفته و به نامزدش گفته بود: اين هشتمين نفري است كه كشتهام! البته عاقبت مردم اين جاني را گرفتند و به سزاي اعمالش رساندند. يعني نامزد وثوق حالش منقلب ميشود و به بهانۀ ميوه گرفتن به بيرون ميرود و از سبزيفروشي به كميتۀ جماران زنگ ميزند و مي-گويد كه وثوق توي خانه است. مأمورين ميآيند و وثوق را ميگيرند و ميبرند و يك مأمور را هم مي-فرستند به دنبال شهيد شاه آبادي. آيت الله شاه آبادي رفته و ديده بودند كه وثوق را در كميته به درخت چنار بسته¬اند، گفته بودند بازش كنيد. او در داخل دفتر به كشتن هشت نفر جلوي چشم من و شهيد شاه آبادي اعتراف كرد؛ خيلي راحت؛ مثل اينكه مرغ را سربريده! وثوق را به اوين بردند. آنجا هم خيلي راحت گفت كه هر هشت نفر را خودم كشتهام و بالاخره او را به سزاي عملش رساندند.
داشتيد قضاياي شب استقبال را ميگفتيد.
آقا ـ شهيد شاه آبادي ـ ميگفتند من بايد نمازم را تحت هر شرايطي بخوانم. به فاصلة هر يك متر، وثوق به همراه گارديها در محله ايستاده بودند و دستشان هم روي ماشه بود. آنها با بلندگو مردم را تهديد ميكردند و ميگفتند كه از خانههايتان بيرون نياييد كه پاي تيراندازي و كشت و كشتار در ميان است. از روي بام مسجد گرفته تا محيط بيرون، همه جا، گارديها حضور داشتند. يكدفعه شنيدم: "تا دلتان بخواهد اينجا گاردي ريخته"، اين بود كه نمازم را سلام دادم؛ يكي زد به شانهام و گفت: "تو را دم در ميخواهند"، آمدم دم در و ديدم سروان عباسي، مأمور ساواك در كلانتري است. او به من گفت: "اين چه بساطي است كه راه انداخته¬ايد؟" گفتم مگر چه كار كرده¬ام؛ آمدهام نماز بخوانم. گفت: همين؟! گفتم: بله! پسرم محسن همانجا مرا ديد، برگشت و رفت به مادرش گفت: "بابا را گرفتهاند." گارديها من را به سينۀ ديوار گذاشتند و دو تا از اين سرنيزهها را روي شكمم قرار دادند. اگر اشتباه نكنم آن موقع رئيس كلانتري، سرهنگ وفا بود. او آمد و گفت: "چرا حاجي عرفاتي را گرفته¬ايد؟" گفتند: "رهبر تظاهرات بوده." گفت: "ببريدش كلانتري." من را به كلانتري بردند، افسر نگهبان گفت: "چه كار كرده¬اي؟" گفتم نماز مي-خواندم كه گفتند بيا كلانتري و من هم آمدم. آن¬¬جا به صورتي بود كه در يك كيلومتري كلانتري، بشكه گذاشته بودند، چراغ رمزدار تعبيه كرده بود و از يك طرف ديگر، ماشينها را ميفرستادند و ما را هم دم در پياده نكردند، بلكه تا پلهها آوردندمان. مدتي كه گذشت، شهيد شاه آبادي را هم آوردند.
يعني هنوز چند ساعت از آزادي ايشان نگذشته، دوباره پيش مأموران در حال بازجويي بودند؟!
بله، آقا به من گفتند: "چرا شما را آورده¬اند؟..." و با من حرف ¬زدند. افسر نگهبان به ايشان گفت: "اسم¬تان؟" حاج آقا جوابي ندادند، دوباره پرسيد، باز هم چيزي نگفتند. راديوي روي ميز افسر روشن بود و داشت موزيك پخش ميكرد. او از آقا پرسيد: "چرا اسمت را نمي¬گويي؟" گفتند: "چون ميخواهم تنفرم را نسبت به پليس اعلام كنم." وقتي افسر ديد كه جلوي ما سرافكنده شده، به من گفت: "آقا، برو بيرون". من رفتم آن طرف، آنجا يك استواري بود كه گفت: "چرا آمدهاي اين¬جا؟" گفتم: افسرتان گفته بيايم اينجا. بعد، عباسي آمد و گفت: "اين چه بساطي است راه انداخته¬اي؟ رئيس از تو دلخور است." و مرا برد به اتاق رئيس و دوباره گفت: " اين چه اوضاع و احوالي است راه انداخته¬اي؟ برو بيرون! " ما را بردند جايي كه يك هالي داشت و در واقع اتاق معاون بود. شهيد شاه آبادي بلند شدند و گفتند: "تو شاه پرستي! تو سگ پرستي! تو كه به انحراف كشيده شدهاي! من مسؤول تو هم هستم!"
اينها را به رئيس كلانتري مي¬گفتند؟!
بله، در حالي كه حتي وثوق هم در آن كلانتري بود. اينكه ميگويم وثوق؛ چون وثوق را هيچكس درست نمي¬شناسد؛ زمان رضا قلدر ـ پهلوي اول ـ ميگفتند يك نوچهاش وثوق است. از فريادي كه آقا زدند، چند تا از گارديها آمدند و گفتند: "اين چه كار كرده؟" گفت: "اين رهبر تظاهرات بوده" يك فحش بدي هم داد و ما نيز هيچ كاري نميتوانستيم بكنيم. يكمرتبه ديديم درِ اتاق را زدند به هم و در بسته شد، آقا گفتند: "جوابت را داد!" سپس عباسي آمد داخل و گفت: "ببين چه بساطي راه انداختهاي. آمريكا از آن طرف، روسيه از اين طرف، شما كه چيزي سرتان نميشود تا ببينيد چه بساطي راه انداخته¬ايد؟! ما مثل گردويي زير تانك ميمانيم..." و ما هم چيزي نگفتيم. خدا رحمتش كند، يك سرواني بود به نام هاشمي كه آمد داخل و گفت: "حاج آقا، من چه كار كنم؟ من آمدهام تا در اين لباس به شما خدمت كنم اما در مقابل شما قرارم دادهاند!" دوستان مبارز، از قبل به من گفته بودند كه وقتي به اداره ساواك رفتيد يك كلمه هم حرف نزنيد. مخصوصاً دوستي به نام آقاي ميرمكي كه حقوق خوانده بود تأكيد ميكرد و مي-گفت: "هيچ حرفي از دهانتان در نيايد، اگر بگوييد الف، بيست و نه حروف ديگر را هم از زبان شما بيرون ميكشند." ما هم آنجا واقعاً نميدانستيم كه آن فرد راست ميگويد يا نه! اما خيلي ناراحت بود، داخل كلانتري قدم ميزد و ميگفت: "چرا آقاي شاه آبادي را گرفته¬اند؟ چرا ايشان را اينجا آورده¬اند؟ چرا با اين مرد خدا به اين شكل برخورد مي¬كنند؟" خلاصه خيلي ناراحت بود و ناراحتياش را به من ابراز ميكرد و ميگفت: "ما چه كار كنيم؟ من ميدانم اين آقا چه ميگويند. من متوجهم كه انقلابيون چه ميگويند..."
چه واكنشي نشان داديد؟
راستش ما ميترسيديم حرفي بزنيم، و فقط گوش ميداديم. البته يك روز فهميديم ايشان كه سروان هاشمي بود و بعداً تيمسار هم شد، آدم خوبي بسيار است و سرانجام نيز در جبهه به شهادت رسيد. برادر من مسؤول همان صندوقي بود كه آقاي شاه آبادي افتتاح كرده بودند. برادرم يك عكس كوچك از حضرت امام خميني(ره) بالاي سرش زده بود و ميگفت اين فرد قبل از پيروزي انقلاب مي¬آمده، پوتينش را در مي¬آورده، داخل مسجد ميشده و نماز ميخوانده. خلاصه ميگفت آقاي هاشمي حركاتي ميكرد كه ما تعجب ميكرديم و ميگفتيم مگر ميشود كه شخصي در گارد باشد و به اين شكل باشد؟ و برادرم گفت: "والله ما شك داريم به اين¬كه، شايد، ميآيد اينجا تا با ما رفيق شود و ازمان حرف بكشد؛ با اينكه ظاهراً در كارش اخلاص دارد و با ماست." كه بعدها همانطور كه عرض كردم، آقاي هاشمي به جبهه رفت و شهيد شد و مزار ايشان اكنون در بهشت زهرا(س) است.
روح همه شهدا شاد. آن شب، سرانجام چه بر سرتان آمد؟
آن شب تا حدود ساعت دوازده، ما در كلانتري بوديم تا اينكه رئيس كلانتري به ما گفت شما برويد! و ما را با ماشين كلانتري تا ميدان اختياريه آوردند، يك ماشين گشت هم پشت سرمان بود. من تعجب كردم كه چرا اين ماشين پشت سر ماست؛ آيا ما را اسكورت مي¬كند؟ و براي من يك معما بود! در ميدان اختياريه به شهيد شاه آبادي گفتم بياييد خانۀ ما، گفتند: "نه، ميروم خانۀ خودمان" گفتم حكومت نظامي است! و به آنهايي كه ما را آورده بودند گفتم يك مجوزي به ما بدهيد كه گفتند: "نه، اگر گرفتند¬تان، بگوييد ما را از كلانتري فلان گرفتند، آن وقت آزادتان ميكنند." ما هم آمديم به ميدان اختياريه، همان جا كه از ماشين آنها پياده شده بوديم، سوار ماشين ديگري شديم. به آقا گفتم خواهش ميكنم شيشه را پايين بدهيد تا اگر فرمان ايست دادند متوجه شويم. داشتيم از ميدان اختياريه ميآمديم به سمت پاسداران كه مركز تسليحات بود و بعد پايين ميآمديم كه گارد بود و اينها را رد كرديم و آمديم داخل خود تسليحات تهران كه در هفده شهريور قرار داشت تا آنكه آمديم خانه. آقا ماشين را متوقف كردند و ما به خانۀ آقا آمديم. بعد از پيروزي انقلاب هم وقتي آقا كلانتري را افتتاح كردند، سروان آمد خدمت ايشان و گفت: "حاجي، دستت را ميبوسم." آقا گفتند: "حالا بايد به اين نظام خدمت كني. همۀ وقايع ديروز را بريز دور، و امروز به اين نظام خدمت كن." عباسي ما را بوسيد و گفت: "از من راضي هستيد؟" گفتم نارضايتياي از شما ندارم، برو به مردم خدمت كن.
همان شب ـ هنگام افتتاح كلانتري ـ ما ميخواستيم برويم، كه سرهنگ وفا گفت: " آقاي شاه آبادي و آقاي عرفاتي تشريف داشته باشند." و آن طور كه عباسي تعريف مي¬كرد، ميگفت: "آن شب كه شما را به كلانتري آورده بودند، وثوق ميگفت اينها را در زمان حكومت نظامي بفرست بروند تا بعدش من از پشت با گلوله آنها را بزنم و من ميگفتم آقاي شاه آبادي سرشناس هستند؛ آقاي عرفاتي را همۀ جماران و شميران مي-شناسند اصلاً آقاي شاه آبادي را تمام تهران و تمام ايران ميشناسند. اگر شما اين دو تا را بزنيد دردي دوا نمي¬شود، بلكه تمام محله را به آشوب ميكشيد..." و ميگفت: "چون او سرهنگ بود و من سروان، حرفم را گوش نميداد و وقتي ديدم كه با او به توافق نمي¬رسم، يك ماشين پشت سر شما فرستادم تا شما را از كلانتري رد كند و به در خانهتان برساند و حداقل شر اين آشوب از سر من يكي كنده شود." به اين شكل بود وضعيت آقا، كه همان طور كه ميگويند تا به دوران قبل از اسلام برنگردي نميفهمي كه پيغمبر(ص) چه كار بزرگي كرده است؛ واقعاً در مورد آيت الله شهيد شاه آبادي هم، كه من از نزديك ايشان را مي¬ديدم، قضيه به همين شكل است.
در مورد زنداني شدنهاي مكرر شهيد شاه آبادي و شكنجههاي ايشان و اينكه در چه سالهايي زنداني بودند چه اطلاعاتي داريد؟
در خصوص اين بخش مهم از زندگي شهيد بايد بگويم كه آقا كمتر در خانه بودند، دائماً يا در زندان بودند يا در بانه تبعيد بودند.
علت اينكه آقاي شاه آبادي به بانه تبعيد شدند چه بود؟
اصولاً ساواك به خاطر آيت الله شاه آبادي بسيج شده بود، چون تمام منبرهاي ايشان بار سياسي ـ مذهبي داشت و در زمينة جنايتهاي دربار به مردم آگاهي ميدادند و حقيقتاً حرفهاي امام را كه در اعلاميهها و نوارها ميفرمودند مو به مو پياده ميكردند. يعني شهيد از آنهايي بودند كه به اصطلاح عاشق امام بودند؛ آن هم با جان و دل. بالطبع، چنين كسي دائماً يا بايد در زندان باشد يا در تبعيد؛ چون ساواكيها مرتباً به خانه ايشان ميريختند. همسر مكرمه شهيد تعريف ميكردند كه مأموران ساواك بالشت-ها را تكه تكه ميكردند تا اعلاميه پيدا كنند و بچۀ كوچكشان آقا مجيد را چنان با پوتين زده بودند كه از جا بلند شده و پرت شده بود به آن طرف و تا يك مدت حالت ضعف داشت. آن وقت تصور كنيد حاج خانم چهها كشيده است؟ نميتوان گفت شهيد شاه آبادي چه وقت تبعيد بودند و چه وقت آزاد. ايشان يا در تبعيد بودند يا در زندان؛ اصلاً ساواك شميران از دست كارهاي ايشان به ستوه آمده بود.
هيچگاه شهيد از شكنجههايشان براي شما تعريف ميكردند كه در زندان، ساواكيها چه برخوردهايي با ايشان داشتند¬؟
بله، به من مقداري از آنها را مي¬گفتند، مثلاً يكي از شكنجههايي كه ديده بودند، اين بود كه ايشان را در جايي ثابت نگه داشته بودند و آب را به صورت قطره ـ قطره و به مدت طولاني روي سرشان ريخته بودند و به خاطر همين قضيه، آقا مقداري آسيب ديده بودند. البته ايشان آدمي نبودند كه بخواهند از شكنجههايي كه ديده¬اند، صحبت كنند ولي گاهي ميان صحبتهايشان به آن اشاره مي كردند، ميگفتند وقتي مأموران رژيم مرا شكنجه مي¬كردند، خودشان خسته ميشدند و به هيچ نتيجهاي نميرسيدند اما زماني دل من را ميشكستند كه آقاي موحدي ساوجي(ره) را جلوي ديدگانم شكنجه ميكردند. اگر آقاي شاه آبادي را ميديديد شايد 40 كيلوگرم بيشتر وزن نداشتند ولي بسيار پُردل و به اصطلاح جگردار بودند. خودشان زير شكنجه طاقت ميآوردند اما ميگفتند آقاي ساوجي را كه جلوي من شكنجه مي¬كردند، نميتوانستم طاقت بياورم. حتي در مورد اينكه فرزندشان حاج آقا سعيد را گرفته بودند، از ايشان جوياي احوال شدم، گفتند الحمدلله، گفتم حاج خانم چطورند؟ گفتند طاقت حاج خانم يك مقدار كم است و بيتابي مي¬كنند؛ چون به هر حال مادرند. خلاصه ايشان راضي بودند و خوششان آمده بود؛ از اينكه پسرشان مبارز شده و توانايي دارد كه بايستد و مقاومت كند. افتخار ميكردند كه پسرشان را گرفتهاند و به زندان بردهاند.
بخش مهمي از زندگي شهيد شاه آبادي را فعاليتهاي فرهنگي ايشان تشكيل ميداد. از دانستههاي خود در خصوص اين قسمت از زندگي و شخصيت شهيد بگوييد.
حاج آقا توجهشان به جوانها بسيار بود؛ همينطور به خانمها. ايشان براي بانوان به يك شكل، كلاس تفسير گذاشته بودند و براي آقايان به شكل ديگري تفسير قرآن ميگفتند. ميتوان گفت يك علت اين-كه دهكدۀ انقلاب از همه جاهاي ديگر شميران، شهيدان بيشتري تقديم انقلاب و نظام كرد، به خاطر زحماتي بود كه شهيد آيت الله شاه آبادي كشيدند؛ ايشان واقعاً شيفتۀ اين جوانها بودند. شهيد حسين عرفاتي ـ پسرم ـ يا شهيداني چون طباطبايي، خاني و لطيفي همگي شاگردان شهيد آيت الله شاه آبادي بودند و آقا با همه طوري رابطه داشتند كه مشوق آنها محسوب ميشدند و از ديدن خوبي¬هاي-شان لذت ميبرد. يادم است يك روز كه شهيد حسين خدمت حضرت امام رفت و امام، عبا و عمامه بر سرش گذاشتند و آمد، ما به پسرمان گفتيم خدا رحمت كند شهيد شاه آبادي را، اگر ايشان شما را در اين لباس ميديدند لذت ميبردند و واقعاً لذت ايشان، ديدن همين چيزها بود. واقعاً فدايي بودند، فدايي نظام، مردم، اسلام و قرآن بودن. به نظرم بايد كساني مثل علما بنشينند و دربارۀ شهيد آيت الله شاه آبادي كتاب بنويسند و خاطره بگويند. امثال من در مقامي نيستيم كه بخواهيم در موردشان صحبت اساسي بكنيم، فقط ميتوانيم اشاراتي به خاطرات يا برداشتهايمان از شخصيت ايشان بكنيم. ان شاء الله كه خدا اين شهدا را با اربابشان امام حسين(ع) محشور كنند.
نكته جالب اين است كه آقاي شاه آبادي تا اين حد خود را به تك تك افراد جامعه و محله نزديك مي-كرده ـ و جز اين نيز از روحانيت اصيل و واقعي انتظاري نيست ـ نكته ديگر و مهمتر اين است كه افراد نيز ايشان را مي¬پذيرفتند؛ يعني معظمٌ له مقبوليت بالايي داشته؛ چه به عنوان يك روحاني؛ چه به عنوان نماينده پايتخت؛ در دو دورهاي كه در انتخابات مجلس شوراي اسلامي شركت كرد.
يك نكته همان وجه نزديكياي است كه به ما اين امكان را ميداد تا به ايشان نزديكتر شويم، ديگر اينكه شهيد شاه آبادي عالمي به تمام معنا بود و حرفشان براي همه ما سند محسوب مي¬شد، چون ما واقعاً قبول-شان داشتيم. حتي زماني كه خواستگار براي دختر يكي از ما مي¬آمد، با آقا مشورت ميكرديم. آن زمان حاج آقا رئيس كميته بودند و من معاون ايشان بودم. گفتم وضع كسب و كارم را چه كار كنم؟ گفتند: «نمايشگاهت را بفروش و برو پنير، شير، نوشابه¬، ماست، يا يك چنين چيزي توليد كن و به اين نظام خدمت كن و بقيۀ عمرت را هم كار توليدي انجام بده»، ما نيز نمايشگاه را ششصد هزار تومان فروختيم كه الان، به چندين برابر اين قيمت، آنجا را ميخرند و بعد، همان طور كه ايشان گفتند، وارد كار توليدي شديم.
ما يك واحد كرايه ظروف هم داشتيم. يك روز ايشان آمدند انبارمان را ديدند و متوجه شدند تعداد زيادي صندلي، چراغ¬ رنگارنگ، ديگ، ظروف چيني¬ قديمي به همراه كلي ظروف سفالي داريم و گفتند: "چرا اينهمه ظرف را بلااستفاده اينجا گذاشتيد؟" هنوز انقلاب پيروز نشده بود، من گفتم آقا، الان موقع بگير ـ بگير است، ما نميتوانيم كار كنيم. گفتند: "اين چه حرفي است؟ اينها را بايد به كار بيندازي." گفتم: هركاري شما بفرماييد ميكنيم. آن زمان آقاي فومني در ميدان خراسان يك يتيمخانه داشتند كه متعلق به پدرشان بود، حاج آقا همۀ آن صندليها و چراغها و سماورها و چينيها را و خلاصه هر چه قاشق و چنگال و ظروف بود جارو كشيدند و به آنجا بردند و گفتند: "حالا اگر خواستي ببيني چه كساني توي آن ظروف غذا مي¬خورند، يك روز برو آنجا و ببين!" كه يك روز با خودشان به آنجا رفتيم و ديدم كه ايشان در يتيمخانه به بچهها رسيدگي و محبتهاي زيادي ميكردند. واقعاً عليوار زندگي مي¬كردند؛ در خوراك، پوشاك و... حتي ماشيني كه سوار ميشدند ـ و همان اتومبيل فولكس معروفشان بود ـ چون وضع ما خيلي خوب بود ولي آقاي شاه آبادي اصلاً سوار ماشينهاي مدل بالا نميشدند. ايشان به معناي واقعي ايثارگر بودند، مثلاً در مسجد نشسته بوديم و شخصي ميآمد از آقا بيست تومان مي¬خواست، كه به صورت وجه دستي به او مي-دادند. وقتي با همراهان بودند، مثل يك معلم، مثل يك استاد بودند و چون تقواي بالايي داشتند، نيازي به حرف زدن نبود و همان نشست و برخاست با ايشان براي¬ ما درس بود و با عمل، به ما درس ميدادند.
زماني كه حاج محمد آقا مسجد را ساخت، يك شب ما را به منزلش دعوت كرد كه معتمدين محل هم آن-جا بودند، شهيد آيت الله شاه آبادي و حاج آقاي ساوجي را هم دعوت كرد و به پسرش اكبر گفت : «آن دسته چك من را مي¬آوري، يك خانه اينجا ميسازي براي آقاي شاه آبادي، چون سختشان است هر روز از مسجد رستم آباد به تهران بروند و بيايند و براي حاج آقاي ساوجي هم همين كار را ميكني.» شهيد شاه آبادي گفتند: «دست چك را توي جيبت بگذار و برگرد رستم آباد و ببين چه كسي خانه ندارد براي او خانه بساز. نه آقاي ساوجي خانه مي¬خواهد؛ نه من.» حتي زماني كه انقلاب پيروز شد هم من به شهيد گفتم در يكي از خانههاي مصادرهاي سكونت كنيد تا اينقدر در رفت و آمد بين تهران و شميران نباشيد، و ايشان چنان دادي سر من زدند و گفتند: «تو كه با من رفت و آمد خانوادگي داري و تو كه 20 ـ 30 سال است با من رفيقي، چرا اين حرف را مي¬زني؟ در اين خانهها زندگي كنم؟ توي همين خانه¬ هم هرآنچه دارم، از سرم زياد است.»
يك بار كه قرار بود با آقا به جمكران برويم، مرحوم آقاي ساوجي را هم كه پيشنماز مسجد محمديه بودند سوار كرديم و خانمم به همراه فرزند شهيدمان حسين نيز با ما بودند. آن زمان، مسير قم اتوباني نبود و در سرازيري افتاده بودم و شهيد شاه آبادي هم سرشان را روي پاي مرحوم ساوجي گذاشته بودند و گفتند اين شعر را كه ميخواهم برايتان بخوانم شعر مولا علي(ع) است كه 100 بيت است و حالا من هر چه به خاطر دارم ميخوانم. خلاصه، با سوز و گداز شروع به خواندن كردند و وقتي رسيدند به آنجايي كه فرق مبارك مولا علي(ع) دو نيم مي¬شود؛ ديگر نتوانستند ادامه دهند ـ خدا بيامرزد ـ حاج آقاي ساوجي به محاسن شهيد آيت الله شاه آبادي دست كشيد و گفت: «اميدوارم اين ريش تو با خون گلويت خضاب شود.» و حاج آقا شاه آبادي گفتند: «ان شاء الله در ركاب حضرت مهدي(عج) و براي رضاي خدا» ـ اين دعا را كه شامل لفظ «در ركاب حضرت مهدي» بود ايشان قبل از انقلاب هم ميگفتند ـ كه اين را از ته دل ميگفتند و رفتنشان به همان شكلي شد كه دلشان مي¬خواست، يعني دعايشان مستجاب شد و محاسنشان به خون گلويشان خضاب شد.
معمولاً هر كس كه در وادي اينگونه مسائل قدم بر مي¬دارد، مخالفيني هم دارد. دوست داريم بدانيم نحوۀ برخورد شهيد شاه آبادي با چنين مشكلاتي كه به وجود ميآمد و سد راهشان مي¬شد، چگونه بود؟
حاج آقا بيشتر هدايتكننده بودند. ايشان شخصيتي بودند كه جزء شخصيتهاي انگشتشمار محسوب مي¬شوند؛ آدمي خاص و استثنايي بودند. به جرأت ميتوانم بگويم در اين محله، به غير از يك خانواده كه مردش جزو افراد ساواك بود، همه اهالي، پشتيبان آقا بودند. فقط كافي بود آقا جلو بايستند؛ بقيه پشت سر ايشان بودند. شهيد شاه آبادي مثل حضرت امام(ره) شجاع بودند و كاري نداشتند به اينكه مثلاً يك تفنگ به دست جلوشان بيايد، گاردي بيايد، تانك بيايد، توپ بيايد؛ همواره با قدرت، نشاط، شادابي و جذابيت برخورد ميكردند و نه از سر ضعف و استيصال. آيت الله شهيد شاه آبادي ـ با جاذبۀ نگاهي كه داشتند ـ كسي نبود كه جلوي ايشان بايستد، همه پشت سر و فدايي آقا بودند؛ به خاطر حُسن خُلق ايشان؛ حرفهايشان اثر عجيبي ميگذاشت. وقتي حاج آقا نبودند، جوانها داخل دِه قدم ميزدند. حاج آقا كه آمدند، باور كنيد مثل يك تظاهرات جمع ميشدند و ميرفتند توي مسجد مي¬نشستند، يعني جاذبه-اي براي مسجد درست كرده بودند. مثلاً وقتي به فلان پسري كه نوجوان است ميگويم برو مسجد، مي-گويد پيشنماز اين¬ مسجد من را دوست ندارد. البته همه روحانيون عزيزند و نمونۀ اسلام، كه لباس پيغمبر اكرم(ص) را پوشيده¬اند، درست است كه هر يك خيلي محسنات دارند اما كامل نيستند. شهيد آيت الله شاه آبادي انسان كاملي بودند. پشت سرشان تهمت ميزدند. اوايل انقلاب، بازار تهمتها خيلي داغ بود كه ديگر شهيد بهشتي هم خسته شده بودند يا اينكه مثلاً برخي دوستان اطراف شهيد بهشتي، تهمتها را باور ميكردند و ميرفتند خدمت حضرت امام. منظورم اين است كه شهيد شاه آبادي ذرهاي ناراحت نميشدند كه بگويند چرا مردم اين حرفها را مي¬زنند؟ با اخلاق و سعۀ صدرشان، بر همان اساس كه خداوند به پيغمبرش فرمود براي مردم انجام بدهيد، همان را شهيد شاه آبادي انجام مي¬دادند؛ يعني قدم زدن در راه اولياء و انبياء(ع). در تمام كارهايشان نشاط و شادابي بارز بود. از ساواك كه ميآمدند به آنها كمال قاطعيت را نشان ميدادند. همانطور كه حضرت امام در سخنراني بهشت زهرا(س) فرمودند من توي دهن اين دولت مي¬زنم؛ شهيد آيت الله شاه آبادي مي ¬گفتند كه من جواب سلامشان را نمي¬دهم، يعني به همين محكمي و قاطعيت. باور كنيد ساواك و كلانتري از آقا مي¬ترسيدند، اگر همان موقع يا بعدش ميآمدند منزل ما، انگار نه انگار كه طوري شده و اسير و در حال شكنجه بوده¬اند، فقط ميخنديدند. وقتي ميآمدند پيش ما، سبك و آرام بودند، مثل اينكه كنار دريا نشستهاند. شما در ساحل دريا چه آرامشي داريد؟ پيش حاج آقا كه مينشستي انگار كنار دريا بودي، آرامشي كه ايشان داشتند به ما انتقال پيدا ميكرد.
در مورد برگزاري نماز جماعت، شنيدهايم در باغي كه داشتيد حاج آقا ميآمدند و نماز جماعت اقامه مي¬كردند؟
ملك كرج را كه فروختيم، نزديك اوشان جايي را گرفتيم، آقا ميآمدند دعاي كميل ميخواندند و نماز جماعت برپا ميكردند كه حاجيه خانم هم با بچهها تشريف ميآوردند. اين زمين اول مال يك شخص ارمني بود و وقتي ميگفتند شهيد شاه آبادي ميخواهند بيايند آن¬جا، همه با دل و جان مي¬آمدند، به خصوص روز عيد سعيد فطر كه آقا بيشتر جوانهاي رستم آباد را جمع مي¬كردند، ميرفتند باغ، ناهار ميخوردند و آنجا بودند. تمام كارهايشان الگو بود. در خودم نميبينم كه بخواهم از آقا تعريف كنم. ايشان راهپيماييها را با اصرار از مساجد شروع ميكردند.
در راهپيماييها شما هم حضور داشتيد؟
آقا محور اصلي بودند. هميشه يك سخنراني داشتند، به اين شكل كه ابتدا داخل مسجد پشت بلندگو سخنراني مي¬كردند، آن وقت جلو راه مي¬افتادند، ما پشت سر ايشان مي¬رفتيم؛ به حضور خانمها نيز خيلي اهميت ميدادند.
توصيههايشان چه بود؟ تكيه كلامها و محور اصلي صحبتهايشان در سخنرانيها چه چيزهايي بود تا مثلاً بخواهند توجه افراد را نسبت به يكسري مسائل بالا ببرند؟ ميگوييد مرد عمل، گفتارشان چگونه بود تا ما دريابيم به چه صورتي «مرد عمل» بوده¬اند؟
قبل از انقلاب، با اعمال¬شان، با صحبت كردنشان توصيه داشتند كه از رژيم نترسيد، شما كار خودتان را بكنيد، شعاري كه ما ميدهيم شما همان شعار را بدهيد و بعد هم بر مسأله حجاب خيلي تكيه داشتند و در مورد حرام و حلال و اسراف نيز. همچنين به بچهها و خانمها خيلي احترام ميگذاشتند. هرگاه كه مي-خواستند سفرهاي در مسجد پهن كنند، ميگفتند اول خانمها را غذا بدهيد. در رژيم سابق همه ميترسيدند حرف بزنند ولي وقتي كه ايشان اين طوري بودند، ما ديگر هيچ ترسي از رژيم نداشتيم.
از انتخاباتي كه خودشان به عنوان نمايندۀ مجلس اول برگزيده شدند چيزي يادتان است؟ اصلاً ديدگاهشان نسبت به اين موضع چگونه بود؟ تبليغاتشان چگونه بود؟ نيازي به تبليغات داشتند؟ بالطبع، مردم به ايشان رأي ميدادند و به پيشنهاد ديگران كانديدا ¬شده بودند. شما يكي از افرادي بوديد كه به ايشان رأي داديد و اين ارادت را داريد و ميگوييد اينها رهبران انقلاب بودند، البته رهبر بزرگ حضرت امام بودند اما همۀ اينها نيز در جمع خودشان يك رهبر محسوب ميشدند و مردم را هدايت ميكردند. به طور قطع و يقين، شما به عنوان فردي كه ميخواستيد به شهيد شاه آبادي رأي بدهيد تا در مجلس نمايندۀ شما باشند، بدرخشند و خدمت بكنند، آن موقع به اينكه حاج آقا به مقام يا به پُستي برسند، فكر نكرديد. در اين باره با توجه به شرايط آن زمان صحبت كنيد.
در خصوص چيزهايي كه ما براي انتخاب شدن ميبينيم و هزينههايي كه كانديداها متقبل مي¬شوند، همواره براي من سؤال هست. اصولاً كساني كه ميخواهند خدمت كنند به اسلام و مردم و كشور اسلامي، اگر الگويشان شهيد شاه آبادي و امثال ايشان باشد، نبايد در رفتار و عكس العملهايشان اينچنين باشند. حاج آقا را اطرفيان انتخاب كردند و خودشان را با سمت نمايندگي، وقف مردم كرده بودند. ديدگاه ايشان براي نمايندگي با ديدگاههاي ديگران متفاوت بود. مسؤوليتي كه ميخواستند متقبل بشوند، همان چيزي بود كه شنيدم آقاي قرائتي گفتند كه وقتي ميخواستم نماينده بشوم، پدرم گفتند كه من راضي نيستم شما نماينده بشويد، چون شما ابتدا بايد قسم بخوريد كه ميخواهيد احكام قرآن را پياده بكنيد، چرا كه چند ميليون آدم به شما رأي ميدهند و شما مسؤول ميشويد. الان هر كسي ميگويد ميخواهم خدمت كنم ولي اينها بيشتر تبليغي است براي اينكه به جايي برسند يا پستي بگيرند. چنين افكاري براي حاج آقا مفهوم نداشت، خود حاج آقا حتي يك پوستر هم به عنوان تبليغ جايي نزدند. مردم عاشق ايشان بودند، من به خاطر اينكه حاج آقا را دوست داشتم، رفتم پاي صندوق رأي تا اگر كاري از دستم برميآيد انجام دهم كه امثال شهيد شاه آبادي بتوانند به مجلس بروند و به مردم خدمت كنند. خود حاج آقا پاك بودند از همه چيزهاي دنيا، مقام و تعلقي نداشتند كه با اين سن و شرايط به شهادت رسيدند. از دست دادن ايشان خيلي تأسفبار و ناراحتكننده است اما صلاح خداوند بود و ايشان وقف و فدايي اسلام بودند.
خاطرهاي بگويم كه پاسدارشان ميگفتند وقتي با شهيد شاه آبادي در كميته كار مي¬كرديم، حاج آقا تا شب كار ميكردند و چون ساعت همراهشان نبود، از همراهشان پرسيدند ساعت چند است؟ گفتند حدود ده، گفتند ما نبايد زودتر ازساعت يازده ـ يازده و نيم برگرديم، دوباره برگشتند محل كارشان تا كارهاي مردم را راه بياندازند؛ ايشان با اين ديدگاه نماينده شدند. براي حاج آقا پُست و مقام معني و مفهومي نداشت، همين طوري كه پيشواي ايشان حضرت علي بن ابي¬طالب(ع) ميديدند كه براي محقق ساختن احكام اسلامي بايد حكومت اسلامي برپا شود و در مسند اين حكومت اسلامي كساني باشند كه با اين احكام آشنا باشند. ايشان نيز فقط به عنوان يك كسي كه بخواهد خدمت بكند، نماينده شدند نه به عنوان اينكه صاحب يك مقام، پُست و مسؤوليتي باشند. از هيچكدام از امكاناتشان هم استفاده نميكردند.
ساعتهايي كه همراهشان بوديد و سفر مي¬رفتيد، موقع بازگشت چقدر برايتان تأثيرپذير بودند؟
ايشان را شاگرد امير مومنان علي(ع) ديدم. مصداق تمام احاديثي را كه در كتابهاي ديني از اهل بيت(ع) شنيده و خوانده بوديم، در شهيد آيت الله شاه آبادي ميديديم. امثال ايشان در جامعه كم هستند. در كتب ديني، هرچه حديث و روايت مي¬خواندم، همانها را در شهيد شاه آبادي مي¬ديدم؛ در رفتار و صبرشان. وقتي ميديدم كه در كتاب نوشته شده پيغمبر(ص) براي مسجد رفتن و نماز جماعت سفارش كرده¬اند، جايي كه حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ كه به حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي-فرمايند چرا نماز صبح نيامديد؟ ميفرمايند كه نماز شبشان طول كشيد و نتوانستند نماز صبح بيايند و سفارش ميكنند نماز شب را ـ حتي اگر شده كوتاه ـ بخوانيد تا نماز صبح جماعت را بتوانيد بياييد؛ نماز جماعتي كه اينقدر عظمت دارد.
رفتار شهيد آيت الله شاه آبادي را با خانواده و تأكيدشان بر حجاب و عفاف را مي¬ديديم؛ وقتي كه دختري حجاب داشت، با يك دنيا تشويق به او درس مي¬دادند؛ يعني تو در تمام زندگي ميتواني پا به جامعه بگذاري ولي در قالبي كه حجابت كامل باشد. كسي را متواضعتر و عالمتر از ايشان نديدم؛ همه چيز در ايشان جمع بود؛ تمام مطالب ديني و احكام¬مان؛ مثل خطي كه در سنگ و قلب ما حك ميشد.
از حس و حالتان در نمازهايي كه پشت سر ايشان خوانده بوديد بگوييد.
بهترين نماز جماعتهاي من بعد از اقامه پشت سر مبارك حضرت آيت الله خامنهاي ـ حفظه الله تعالي ـ با آيت الله شهيد شاه آبادي بود. لحن، سجده و قنوت ايشان هنوز بعد از چندين سال در گوشم زنگ ميزند. بعد از شهيد شاه آبادي ديگر چنان لحني را نشنيدم. هر ساله شبهاي قدر و ماه مبارك رمضان كلافه مي¬شوم، شهيد آيت الله شاه آبادي ما را بد عادت كردند! آن قرآن سرگرفتنهاي شب قدر، برنامۀ احيائي كه ايشان داشتند، هر جا ميروم اقناع نمي¬شوم، آرامشي را كه ايشان به من دادند، جاي ديگري نميتوانم به دست بياورم.
واقعاً توانايي اينكه بخواهم آن احساسات را بيان كنم ندارم. در راز و نيازشان و نيز در زندگي، خود را فدايي اسلام و مردم ميدانستند و خودشان را وقف اين دو ميكردند. ايشان وجودشان صاف بود و نور ائمۀ اطهار(ع) را به مردم انعكاس ميدادند. نميخواهم بگويم آيت الله شهيد شاه آبادي در چه سطحي بودند ولي براي ما يك فرستادۀ الهي، نعمت و نوري بودند كه در ارتباط با آن شهيد سعيد آرامش ميگرفتيم و هر زمان كه مي¬خواستيم، ميتوانستيم با ايشان ارتباط برقرار كنيم و اين بزرگترين حُسن بود. هرگاه ميگفتيم شما را كِي ميتوانيم ببينيم، براي ايشان ساعت، شب و روز مهم نبود. آن چيزي كه در درون و باطنشان بود و بر لفظ و زبانشان جاري مي¬شد، ما را منقلب ميكرد.
و مسألۀ مهم ديگري كه وجود داشت، اينكه ايشان به حضرت امام بسيار علاقهمند بودند و هميشه دعاي معروف زمان معظمٌ له را كه مردم به صورت شعار سر مي¬دادند، واقعاً از ته قلب ميگفتند: «خدايا خدايا تا انقلاب مهدي(عج) خميني را نگهدار». ياد همه آن بزرگوران به خير.
نكته پاياني؟
دوست دارم اين مصاحبه را با نقل يك خاطره تمام كنم. شبي با آيت الله شهيد شاه آبادي تا ساعت دوازده شب در خانه بيدار بوديم كه يكباره خوابم گرفت، گفتم آقا، لطفاً اين تلفن را از پريز بكشيد. آقاي شاه آبادي ¬گفتند: «نه، اگر يك نفر جايي گرفتار باشد و من خوابيده باشم، جواب خدا را نميتوانم بدهم.» و از ما خواهش كردند: «شما بخوابيد.» و بعد براي ما تشك و پتو آوردند. من هي چشم باز ميكردم تا ببينم صبح شده يا نه، ميديدم تلفنشان با اصفهان و جاهاي ديگر تمام شده و در گوشة اتاق دارند نماز مي-خوانند. ايشان از شب تا صبح نماز شب مي¬خواندند؛ اصلاً خواب به چشمشان نميآمد. اگر مثلاً ميگفتند آن طرف گنبد كاووس، فلان اتفاق افتاده، آقا به آنجا مي¬رفتند، ما هم نگهبان يا پاسدار برايشان فرستاديم. ميگفتند: «اين¬ها¬ كي هستند كه همراه من مي¬فرستيد؟ بنده خداها را رهايشان كنيد، هيچ كس با من كاري ندارد.»