هر كدام از برخوردهايش پيامي در بر داشت...

کد خبر: ۳۴۶۰۷۹

سه‌شنبه - ۰۵ ارديبهشت ۱۳۹۱ / 1391 05 February

شهيد شاه آبادي و مبارزات «در گفت و شنود شاهد ياران با محسن كنگرلو از ياران شهيد»

روحاني نستوهي چون آيت الله شهيد مهدي شاه آبادي در هدايت صحيح و جلوگيري از انحراف نيروهاي مؤمن و معتقد، نقش بارزي ايفا ميكرد و نيز تلاشهايي بعضاً موفق در جذب نيروهاي به اصطلاح روشنفكر، الحادي، ماركسيست و غيرديني به سمت نهضت تحت رهبري حضرت امام داشت. محسن كنگرلو از ياران شهيد در اين گفت و شنود ضمن شكافتن اين نقش، وجوه بارز ديگري از زندگي و شخصيت آن شهيد عزيز را تبيين كرده است.

***
ميدانيم مسير جذب نيروهاي مذهبي به سمت روحانيون مبارز حداقل به دو صورت بوده است. برخي افراد از ابتدا توسط علما و بيشتر تحت تأثير فعاليتهاي حضرت امام و ياران ايشان به مبارزه گرايش پيدا ميكردند و برخي هم در طول مسير به مبارزين مذهبي ميپيوستند يا مبارزه-شان رنگ مذهبي به خود ميگرفت. شما از كدام دسته بوديد؟
من از همان ايام طفوليت توسط روحاني منطقهمان مرحوم آيت الله محمدتقي عبد شيرازي(ره) در كلاس درس قرآن، با جهاد و مبارزه آشنا شدم. ما در ادامه مسير، بيشتر نگران انحراف بوديم و توسل به روحانيت ـ و در رأس همه آنها حضرت امام خميني ـ را بهترين وسيله براي جلوگيري از انحراف ميدانستيم. خيلي از نيروهاي انقلابي، مثل بنده، با هدف سرنگوني نظام شاهنشاهي فعاليت ميكردند و به علت اينكه ما بيشتر زمان خودمان را در خانههاي تيمي ميگذرانديم و با بسياري از انقلابيون و روحانيون و بسياري از گروههايي كه بعداً خيلي از آنها منحرف شدند آشنايي داشتيم، هميشه اين نگراني در من وجود داشت كه يك وقت خداي ناكرده ما هم منحرف نشويم. طبيعتاً خيلي از گروههاي آن زمان كه به اصطلاح افكار روشنفكري داشتند، به سلسلة جليلة روحانيت چندان خوشبين نبودند و دوستان ما به ويژه در زندانهاي رژيم ستمشاهي به اين گروهها برميخوردند. ولي ما بيشتر به فكر آن بوديم و تلاش ميكرديم كه دنبالهرو مكتب حضرت امير مؤمنان علي(ع) و راه امام خميني(ره) باشيم و بر همين اساس ميكوشيديم به آن عده از روحانيوني كه در خط مبارزه تحت رهبري حضرت امام قرار داشتند، نزديك شويم و با راهنمايي-هاي آنان از خطر انحراف مصون بمانيم. ما به ملاقات اكثر علمايي كه تبعيد بودند مي¬رفتيم، نظير آقايان حجتي كرماني، حاج شيخ محمد يزدي، شهيد دستغيب و مرحوم آقاي احمدي كه از سادات اصفهاني و امام جمعة شهرضا بود. همچنين حضرت آيت الله خامنهاي آن زمان در ايرانشهر تبعيد بودند و من يكي از اقوام را به آنجا فرستادم تا عكسي از معظمٌ له بگيرد. اين عكسها را مي¬انداختيم، چاپ ميكرديم و با ذكر اينكه اين بزرگواران در كجا تبعيد هستند، به همراه جديدترين اعلاميههاي حضرت امام خميني(ره) در ميان مردم منتشر ميكرديم. چون مردم نمي-دانستند كه اين عزيزان در تبعيد يا زندان هستند و يك كار مهم ما افشاي جنايات رژيم بود، اين رويه را در پيش گرفته بوديم. يادم است يك بار در شهر سردشت به ديدار مرحوم آيت الله رباني شيرازي رفتيم. از ايشان پرسيديم تكليف ما كه مدام نميتوانيم در امر مبارزه با حضرت امام، صلاح و مصلحت كنيم چيست؟ آقاي رباني شيرازي(ره) بر شهيد بهشتي صحه گذاشتند و گفتند از ايشان كسب تكليف كنيد.
با شهيد شاه آبادي چگونه آشنا شديد؟
با حضرت آيت الله شهيد حاج آقا مهدي شاه آبادي از طريق آقايان فومني و جعفريان آشنا شديم. حجت الاسلام مصطفي فومني عالم مبارز و زنداني كشيدهاي بود كه در ضمن، روحاني هيأت ورامينيهاي مقيم مركز موسوم به متوسلين به چهارده معصوم(ع) هم بود. من به نوعي مسؤول اين هيأت بودم و رضا جعفريان نيز از اقوام بنده و دوست مشترك ما بود. ما ابتدا «سازمان آزادي-بخش اسلام» و بعد «گروه فجر اسلام» را تشكيل داديم. آقايان فومني و جعفريان رابطهشان با علماي مبارزي مثل شهيد دكتر بهشتي و شهيد شاه آبادي خيلي خوب بود. خوشبختانه ما با همان روحيه مبارزاتي، رفقاي زيادي پيدا كرديم ـ از جمله در ميان علماي اعلام ـ و من شهيد بهشتي را اولين بار از طريق دوستان در منزلشان ديدم.
و شهيد شاه آبادي را در كجا؟
رضا جعفريان هميشه از آيت الله حاج آقا مهدي شاه آبادي تعريف ميكرد و از خوبيهاي فراوان ايشان مي¬گفت، اينكه ايشان بسيار خاكي و خودماني و بيتكلف هستند. من هم علاقهمند شدم تا آن بزرگوار را ببينم. به جعفريان گفتم: حالا كه شما اينقدر از حاج آقا تعريف مي¬كنيد، بگوييد فردا صبح ساعت 4 به ميدان شوش تشريف بياورند. اين را مخصوصاً گفتم وگرنه ابتدا بايد ما خدمت آقاي شاه آبادي ميرسيديم. در خصوص همه علما نيز بدان روش معمول اقدام كرده بوديم، راه درستش هم اين بود كه در مسجدشان دوزانو مينشستيم و حرفمان را مطرح ميكرديم اما راستش با هدف مبارزاتياي كه ما در پيش داشتيم، به دنبال يك روحاني مبارز و به اصطلاح «پاكار» ميگشتيم. اينگونه بود كه جرأت طرح چنين خواستهاي را پيدا كردم. القصه، ساعت 4 صبح فردا رفتم ميدان شوش و ايشان بدون حتي يك دقيقه تأخير آمدند، بدون اينكه قبلاً مرا ديده باشند، آن هم در جايي مثل ميدان شوش! متوجه شدم كه ايشان همان گمشده ما هستند. زماني كه من با شهيد شاه آبادي برخورد كردم، يك روحاني با سواد و عاشق و خوش برخورد را ديدم كه آنچه ميخواستيم و به دنبالش بوديم در وجود ايشان بود. ما به سرعت رفيق شديم و ارتباط زيادي با هم داشتيم و خيلي از مسائل را با آن بزرگوار در ميان ميگذاشتيم و به ما كمك فكري و مالي ميكردند و ما واقعاً از همه نظر از ايشان بهره ميبرديم.
از آن پس با دو روحاني بزرگ و دو يار حضرت امام از نزديك مرتبط بوديم: شهيدان بهشتي و شاه آبادي. ما از دكتر بهشتي در مسائل كلان مبارزاتي كسب تكليف و راهنمايي مي¬كرديم، اما با آيت الله شاه آبادي با توجه به روحياتشان خيلي راحتتر و خودمانيتر بوديم.
خوب است براي آشنايي با سيرة شهيد، موارد و خاطراتي را در همين زمينه بيان كنيد تا بهتر با روحيات و شخصيت آن بزرگوار آشنا شويم.
واقعاً ما از خيلي از برخوردهايي كه آقاي شاه آبادي داشتند، پيام دريافت ميكرديم و همين برخوردها باعث شد كه بحمدالله مانند خيلي از گروههاي ديگر منحرف نشويم و مصون بمانيم. مثلاً ما از ايشان سؤال ميكرديم كه مگر اصحاب پيامبر(ص) در جيب يكديگر دست نمي-كردند و هر چه احتياج داشتند برنمي¬داشتند؟ ميگفتند بله، و ما هم ميگفتيم كه ميخواهيم دست كنيم در جيب شما و اين گفته ايشان واقعاً شعار نبود. من يك روزي پول نداشتم و آمده بودم منزل حاج آقا و دست كردم در جيب ايشان و مقدار پولي را كه نياز داشتم برداشت كردم. يعني آن برخورد صميمي آقاي شاه آبادي و اينكه معظمٌ له اهل عمل بود و شعار نميداد به من اجازه و جرأت چنين كاري را ميداد. علت اينكه خيلي از گروهها كلاً با روحانيت اختلاف داشتند، بيشتر بر سر همين برخوردها بود و سر اين بود كه برخي از آقايان حرفي را كه مي-گويند به آن عمل نميكنند و ايشان عامل به همان حرفهايي بودند كه ميگفتند. بعد از انقلاب همه ديديم گروههايي كه دست به عمليات تروريستي ميزدند ـ مثل گروه فرقان ـ در بازجويي-هاي¬شان گفتند كه فلان روحاني كه ما از شاگردانش بوديم، اين طوري بوده، يعني حرفي ميزده و بدان عمل نميكرده و به همين دليل ما منحرف شديم. برخلاف چنان روحانيوني شهيد شاه آبادي با همه شوخي و بحث ميكردند و خيليها را با اين ارتباطها و اخلاقشان جذب مي¬كردند، تا كمتر كسي دچار مشكلات انحرافي شود. اين تفاوت عالمي است كه به صورت باز با مسائل برخورد ميكند با ديگراني كه خيلي از درها را هم به روي خود و هم به روي مردم ميبندند.
خط دهيهاي شهيد شاه آبادي در امر مبارزه چگونه بود؟ آيا مواردي را هم به خاطر داريد؟
يك بار آقاي شاه آبادي براي اولين بار آمده بودند منزل ما، من آخر شب به خانه رسيدم و همسرم خبر داد كه آقاي شاه آبادي گفتهاند حتماً با من تماس بگيريد. همان شب به سرعت خدمت حاج آقا رسيدم. بعضي وقتها اسم من را به نام همان شخصيتي كه نقشش را در نمايش سربداران بازي كرده بودم صدا ميكردند ـ تئاتر سربداران محصول سال 1356 بود ـ حاج آقا به من گفتند ميخواهم فردا تهران را به هم بريزيد. گفتم چه شده؟ گفتند فردا «كورت والدهايم» دبير كل سازمان ملل متحد مي-خواهد به تهران بيايد. اين رفت و آمدها تماماً صوري است و شاه ميخواهد بگويد در ايران هيچ خبري نيست، همه چيز در امن و امان است، ما نه زندان داريم و نه شكنجه¬گر؛ ما نيز ميخواهيم تهران را به هم بريزيم. اينها را به همين سادگي و با بگو و بخند گفتند! گفتم الان ساعت 12 شب است، تا فردا چگونه ميتوانم يكچنين كاري بكنم؟ گفتند شما اگر بخواهيد ميتوانيد. سپس قدري صحبت كرديم و يك مقدار هم شوخي چاشني حرفهايمان كرديم و كلي فكر كرديم كه چه كار بايد بكنيم. آن موقع ياد گرفته بوديم از حركات حضرت امام خميني(ره) پيروي كنيم كه هميشه ميگذاشتند ميوه كاملاً ميرسيد و بعد با يك تلنگر كوچك آن را از درخت برميگرفتند. ما هم ديديم شرايط آنقدر آماده است كه ميتوانيم يك اطلاعيه صادر كنيم و بازار تهران را ببنديم. به علاوه، همان نيمه شب، با شهيد بهشتي تماس گرفتم و با ايشان نيز در مورد عمليات مشورت كردم، گفتند اگر موفق شويد كار بزرگي كردهايد.
وقتي از همه چيز مطمئن شديد چگونه دست به كار شديد؟
ما يك خانه تيمي در قرچك ورامين داشتيم. رفتم آنجا و آقاي رضا جعفريان را از خواب بيدار كردم و به او گفتم يك اطلاعيه بنويسد. جعفريان قلم خيلي خوبي داشت و بچة شاه عبدالعظيم(ع) بود. گفتم يك آيه از قرآن مجيد پيدا كند كه خيلي انقلابي باشد، بالاي اعلاميه آن آيه را بنويسد تا مردم را تهييج كنيم و به آنها بگوييم كه شاه اين جنايتها را كرده و اين خطاها را مرتكب شده و به فرمودة قرآن و علما و حضرت امام، شما بايد در راه آزادي و برقراي حكومت اسلامي از جانهايتان بگذريد.
چقدر از نتيجة كار مطمئن بوديد؟
چون ميدانستيم كه اگر بازاريان، بازار تهران را ببندند، بازار كليه شهرهاي ديگر هم بسته مي¬شود، اطلاعيه را صادر كرديم اما زيرش ننوشتيم «گروه فجر اسلام» بلكه نوشتيم: «از طرف بازاريان تهران». خلاصه نوشتن اعلاميه كه تمام شد همان نيمه شب در قرچك، راه افتاديم و بچهها را از خواب بيدار كرديم همان شب با سردار شهيد محمد بروجردي از پيش آقاي شاه آبادي كه آمدم رفتم پيش گروه عمليات كه شامل خود شهيد بروجردي، شهيد هادي بيك زاده، حسن راودمند، عبدالله جعفرزاده، محمد شقاقي و تعدادي ديگر بودند.
اين بچههاي شهيد بروجردي يك تيمي داشتند و در يك كارگاه تشكدوزي مي كردند و تا آنجا كه من يادم هست به اينها شبانه گفتم آماده باشيد و با بقيه بچهها صحبت كنيد؛ من با خودم اعلاميهها را ميآورم و سپس آنها بايد بروند اعلاميه را پخش كنند و به ديوارها بزنند. چون ما ديگر نيرو نداشتيم. تعدادي موتورسيكلت دست دوم هم براي انجام عمليات ايذائي تهيه كرده بوديم. ما طبق برنامه كار را انجام داديم ولي اين يكي خارج از برنامههاي هميشگي بود كه هر كس از اعضاي گروه انجام مي داد.
شهيد محمد بروجردي همه بچهها را بسيج كرد. ما به سرعت آن موتورسيكلتهايي را كه براي عمليات گذاشته بوديم، آماده كرديم. من ساعت شش صبح توانستم حدود دو تا سه هزار نسخه اعلاميه را آماده كنم و با خود بياورم بازارچه نائب السلطنه. حدود 2 ساعت طول كشيد تا اين اطلاعيهها پخش شد و هر كس كه آن را ميخواند به سرعت مغازهاش را ميبست. خلاصه در عرض يكي ـ دو ساعت كل بازار تهران و شهرستانها تعطيل شد و همان شب نيز راديو BBC اعلام كرد: «امروز همه آمده بودند بازار؛ در حالي كه نميدانستند آنجا تعطيل است.» بين مردم و مأموران رژيم درگيري به وجود آمده بود. آن قسمت از شهر و منطقه بازار خيلي شلوغ شده بود و مردم شعار مي-دادند، و تيراندازي و زخمي شدن چند نفر را به دنبال داشت. تانكهاي رژيم آمده بودند چهارراه مولوي و گلوبندك و ما هم چند تا نارنجك انداختيم كه خوشبختانه عمل نكرد.
برگرديم به زندگي شهيد شاه آبادي. خصوصيات اخلاقي ايشان از نظر شما كه همراه و هم-سنگرشان بوديد چگونه بود؟
ايشان خيلي صميمي و به دور از تكبر بودند، پيوسته اخبار را دنبال ميكردند و در هيچ زمينهاي ادعايي نداشتند و برخوردشان طوري بود كه ما اصلاً احساس كوچكتري و بزرگتري نميكرديم. درست است كه آقاي شاه آبادي شخصيتي روحاني و بلند پايه، فرزند حضرت آيت الله العظمي شاه آبادي و شاگرد و يار حضرت امام خميني ـ رحمت الله تعالي عليهم ـ بودند، ولي هيچ وقت برخورد كم و سطح پاييني با هيچ كس نميكردند و با همه افراد رابطه صميمانه و خوبي داشتند و به لطف خدا و با راهنماييهاي ايشان هميشه كارها به خوبي انجام ميشد.
از آن جذابيتهاي خاص شهيد شاه آبادي چه نكاتي را به ياد داريد؟
مثلاً اينكه من بيشتر اوقات سوار موتور سيكلت ميشدم و وقتي ميرسيدم منزل آقاي شاه آبادي، ايشان ميدانستند كه من گرسنه هستم و بدون اينكه چيزي گفته باشم، ظرف چند دقيقه غذايي گرم برايم ميآوردند و اين نكات به ظاهر ريز، جزئي و در نظر عدهاي پيش پا افتاده، همان چيزي بود كه آدم را جذب ميكرد...
هيچ وقت ميشد كه اين نكات را به خودشان بگوييد؟
البته آن موقعها كه به اصطلاح آدم خيلي داغي بوديم و خيلي از حركات و رفتارهاي ايشان را تحليل نميكرديم ولي همان موقع هم تأثير خودش را هم ميگذاشت و احترام فراواني كه برايشان قائل بوديم در نوع مواجهه و رفتارمان هويدا بود. ولي خوب كه فكر مي¬كنيم، حالا بعد از چندين سال متوجه ميشويم كه هر يك از آن كارها براي ما پيامي داشته است. آيت الله شاه آبادي يك روحاني انقلابي بودند با يك معيار و انگيزه و فرمول كه در وجودشان بود و براي همان چيزها انقلاب، مبارزه و جانفشاني كردند. بعد از انقلاب هم بايد همان مواضع و همان روشها را دنبال ميكردند تا انقلاب باقي بماند؛ كه چنين كردند و جان عزيز خود را نيز بر سر اين كار گذاشتند.
فجر اسلام چگونه گروهي بود و كلاً چه فعاليتهايي انجام مي¬داد؟
با توجه به وضعيت رژيم ستمشاهي و فضاي غير قابل تحمل آن موقع و رغبت نيروهاي مردمي كه واقعاً معتقد به مبارزه و تشكيل حكومت اسلامي بودند ما قبل از سال 1354 با انگيزة مبارزة مسلحانه رسماً گروهي به نام «سازمان آزاديبخش اسلام» را تشكيل داديم. ما حتي كتاب «حكومت اسلامي، ولايت فقيه» به قلم حضرت امام را كه همراه داشتن آن 15 سال زنداني به دنبال داشت، با آرم اين گروه چاپ ميكرديم و چند تا از سلاحهايمان نيز همين آرم را بر خود داشت. كمي بعد كه ديديم مردم ما را در حد گروههاي مبارز فلسطيني تصور ميكنند و ما واقعاً در آن سطح نبوديم، با خود گفتيم حالا كه مردم دارند ما را آنگونه مي¬بينند، مخصوصاً اسمش را تغيير داديم و گذاشتيم «فجر اسلام».
قبل از آن، چه مدت با عنوان «سازمان آزاديبخش اسلام» فعاليت كرده بوديد؟
يك سالي ميشد. اعتقاد داشتيم كه قويترين عمليات عليه نظام، شناساندن شخصيت والاي حضرت امام خميني به مردم است. رژيم حتي از نام معظمٌ له به شدت ميترسيد و ما همين كار را بالاترين ضربه به رژيم ميدانستيم و دنبال مسائل عملياتي نميرفتيم. البته به اين دليل كه خود حضرت امام هم نظرشان مبارزه مسلحانه نبود، در عين حال ما همواره براي مبارزه مسلحانه آمادگي داشتيم ولي دست به عمل نميزديم. براي خودمان حركات نظامي داشتيم. در منطقه ورامين نارنجك ميساختيم و چندين و چند خانه تيمي داشتيم.
در اين ميان، رابطه شما و گروهتان با شهيد شاه آبادي به چه صورت ادامه يافت؟
مدام با ايشان در تماس و ارتباط بوديم. يادم ميآيد كه يك روز، يكي از دوستان و همرزمان كه به اصطلاح خيلي در مسائل شرعي حساس بود به دوست ديگري كه پيراهن آستين كوتاه پوشيده بود ميگفت كه پوشيدن لباس آستين كوتاه شرعاً اشكال دارد و حرام است. ما رفتيم خدمت حاج آقا و گفتيم نظرتان درباره پوشيدن اين لباس چيست؟ گفتند: «بساطتان را جمع كنيد، حالا آمدهايد اينجا تا فقط به آستين كوتاه اين آقا گير بدهيد؟» يعني آقاي شاه آبادي با اين گفتار و رفتار ميخواستند بگويند اسلام اينگونه نيست. ما بسياري از گروههايي را كه بعدها منحرف شدند ميشناختيم كه نسبت به اين مسائل خيلي متعصب بودند، عجيب اينكه امثال همانها بعداً بزرگاني چون استاد مطهري را شهيد كردند.
گروه فرقان؟
بله، ما نوعاً اين گروهها را ميشناختيم و دورادور آنها را ميديديم. مثلاً روحاني يك گروه، افراط را به جايي رسانده بود كه هر وقت ميخواست استراحت كند روي تشك نمي¬خوابيد، فقط نان خشك ميخورد و همين تفكر خشك و دوري از زندگي طبيعي باعث شد كه بچههاي آن گروهها منحرف شوند.
و در مقابل، عالمي بزرگوار همچون شهيد شاه آبادي به هر نوعي در جذب ياران خويش مي-كوشيدند.
نه تنها در جذب و نيرو دادن به نيروهاي خودمان كه حتي در جذب اغيار نيز ميكوشيدند. آقاي شاه آبادي نيمه شبها بلند ميشدند با اينها ميرفتند كوه، در صورتي كه ايشان احتياجي به كوه رفتن نداشتند و آدم فرز و چابكي بودند، ولي بچهها را ميبردند كوه تا به آنها بيشتر نزديك بشود و اكثر آنها نيز جذب حاج آقا ميشدند. يادم ميآيد زماني كه ايشان را به بانه تبعيد كرده بودند، ما با يك اتومبيل ژيان به همراه رفقايي چون سردار شهيد محمد بروجردي، شهيد هادي بيك زاده، محسن شعرباف و عبدالله جعفرزاده رفتيم و چند شب مهمان آقاي شاه آبادي بوديم. آنجا هم مثل زماني كه حاج آقا در تهران بودند به كوه و جنگل ميرفتيم و با هم غذا ميخورديم. آن رفتارها براي ما خيلي جالب بود. كمتر عالمي اينگونه بود و حاضر ميشد با بچهها بگو و بخند كند، البته يك مقدار از اين روحيه تحت تأثير جديت علما و طلاب در ادامه سير و سلوك معنوي و علمي آنان است؛ در حالي كه شهيد شاه آبادي سالك، طلبه، استاد، مدرس و مبارز موفقي هم بود. خيلي هم در كارهايش، از جمله تداوم مبارزه و اشاعه نهضت و نيز در جذب نيروهاي انقلابي و محافظت از آنها موفقتر بود.
در امر مبارزه، تلاشهاي شهيد بيشتر در چه محورهايي مي¬گشت؟
مثلاً اطلاعيههايي را كه حضرت امام خميني(ره) در نجف اشرف صادر مي¬كردند، هميشه در همان روز صدور به دست ما ميرسيد. خيلي وقتها مرحوم شهيد شاه آبادي اين اعلاميهها را به دست ما ميرساندند و ما هم آنها را چاپ و توزيع ميكرديم. يادم است به خاطر كم كردن روي ساواك، يك روز به صورت خيلي فشرده، اعلاميهاي را كه همان روز در نجف توسط حضرت امام صادر شده بود، تا ظهر توزيع كرديم؛ به اين صورت كه در يك مراسم ختم بزرگي آن را چسبانديم. اين براي ساواك خيلي مهم بود كه چگونه يك اعلاميه در ظهرِ همان روز صدور در نجف، اينجا در تهران چاپ و توزيع شده و به ديوار مسجد سيد عزيزالله در بازار نصب شده است. ما ابتدا نوشته را تايپ و پخش ميكرديم. سپس فرداي آن روز دستخط حضرت امام(ره) را چاپ و توزيع ميكرديم. ما هميشه رقمي بين 200 تا 500 هزار نسخه اعلاميه امام را تا نوبت صدور اعلاميهاي ديگر كه مثلاً يك ماه تا دو ماه بعد بود، هر روز با شمارگاني بالا چاپ ميكرديم و فرداي آن روز اعلاميهها را به همه نقاط، حتي داخل زندان اوين و كاخ نياوران ميرسانديم! يادم ميآيد حضرت آيت الله شاه آبادي يك روز خيلي توي فكر بودند ـ چون هميشه خندان بودند اين موضوع برايم عجيب مينمود ـ گفتم: آقا، چه شده؟ گفتند: برخي اغيار جلسهاي گذاشتهاند و ميخواهند روحانيت تهران را جمع و جور كنند تا از اين پس كه حضرت امام اعلاميهاي صادر مي¬كنند، ما حمايتشان نكنيم. يك روز را هم يادم است كه به اتفاق ايشان رفتيم دم در منزل يكي از علماي تهران. من بيرون ماندم و بعد كه آقاي شاه آبادي برگشتند ديدم خوشحال نيستند، فهميدم كه آن آقا حاضر نشده در حمايت از امام پاي اعلاميه را امضا كند. من از خيلي مسائل مطلع بودم تا اينكه يك شب مرا خواستند؛ جلسه بود و رفتم، گفتند كه الان همه حاضر به حمايت از حضرت امام هستند. دستخط 17 نفر از روحانيون مبارز تهران را ديدم. اين در واقع اولين اطلاعيه حمايت از اعلاميههاي حضرت امام بود و به من گفتند كه اين اطلاعيه فردا بايد حتماً آماده و چاپ شود. آن موقع، ديروقت و ساعت بين 12 ـ 10 شب بود. من گفتم تا چاپخانه 50 ـ 40 كيلومتري راه است. ايشان گفتند كه نه، هر طور هست فردا بايد اينها را آماده كنيد و من را تشويق كردند و من چون آدمي فراري و محكوم به اعدام بودم، خيلي احتياط ميكردم كه يك وقت سر اين جور كارها گير نيفتم. حدود 8 ـ 7 ماهي بود كه ساواك گشت مي¬زد، گشتهاي دو نفره برقرار بود و خيلي هم حساس بودند. ما از خانه آمديم بيرون و دستخط آن 17 نفر روحاني در حمايت از حضرت امام نيز در جيبمان بود.¬
حتماً وجه مشخصهاي نداشتيد كه جلب توجه كنيد؛ يعني همه جوره اسباب استتار را فراهم مي-كرديد.
صورتم محاسن نداشت اما سبيل داشتم و يك كلاه نخي سرم بود، با يك كاپشن بر تنم، و منتظر وسيله بودم؛ خيابان هم خلوت بود. من احتمال زيادي ميدادم كه دستگير شوم ولي توكل به خدا كردم و هر كس هم در عملش خلوص داشته باشد، خداوند در همه موارد كمكش مي¬كند؛ در آن موقع همه نيروهاي انقلابي واقعاً مخلص بودند. يكباره ديدم كه دو نفر از نيروهاي شهرباني آمدند به سمت من و قصد دستگيريام را داشتند. بعد ديدم كه انگار قضيه جدي است. گويا همان جا يك چيزي به من الهام شده باشد، بلافاصله نقش مستهاي آخر شب را بازي كردم كه آن دو مأمور جلو آمدند و با بي¬سيم، ماشيني درخواست كردند تا مرا ببرد. آن طرف خط هم ميگفت نه، اينها ماشين را كثيف ميكنند! ما هم فقط وسط خيابان عربده ميكشيديم و مستانه تلو تلو ميخورديم! تا حدود 10 دقيقه آنها ميگفتند: ببريمش؛ نبريمش؟! بالاخره پشيمان شدند و رفتند. ما هم يك ماشين پيدا كرديم و به مقصد رسيديم. بعداً هر وقت به حاج آقا مي¬رسيديم، ميگفتند: چند دقيقه آن نقشت را بازي كن!
و شما كه قبلاً در نمايش سربداران حضور داشتيد چندان هم با بازيگري بيگانه نبوديد. از نمايش سربداران بگوييد و ميزان نقش شهيد شاه آبادي در تشويق و هدايت ياران، براي اجراي آن.
يادم است ابتدا كه نمايش ميخواست شكل بگيرد محل تمرين ما منزل آقاي فومني و نيز انبار حاج مرتضي جعفرزاده در خيابان بوذرجمهري نو، كوچه پروين بود و شهيد شاه آبادي هم حضور پيدا ميكردند. ايشان در چندين جلسه از تمرينها حضور داشتند و با بچهها رابطهاي نزديك داشتند. اكثر بچههاي گروه مثل شهيد هادي بيك زاده و شهيد عبدالله جعفر زاده كه ما به آنها نزديك بوديم در نمايش بازي ميكردند. شهيد بروجردي در همين تهران سرباز بود و در نمايش بازي نميكرد اما در تنها شب اجرا در بين تماشاگران مواظب ساواكيها بود. در نخستين و آخرين شبي كه نمايش را در مسجد آقاي حاج شيخ علي اصغر مرواريد براي مردم اجرا كرديم، گارديها به مسجد ريختند و گاز اشكآور شليك كردند. زد و خورد شديدي به وجود آمد و شيشههاي مسجد شكست. جمعيت در كوچهها و خيابانهاي اطراف موج ميزد. ساواكيها ميخواستند از ادامه اجراي نمايش جلوگيري كنند اما آقاي غفاري جلوي آنها را گرفت. ما نمايش را به هر زحمتي كه بود تمام كرديم و به سرعت گريختيم تا در چنگ عمال رژيم گرفتار نشويم. اين نمايش فقط يك نوبت ديگر ـ آن هم براي فيلمبرداري و ثبت اثر ـ اجرا شد.
از خاطرات خود با آيت الله شهيد شاه آبادي در سالهاي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي صحبت بفرماييد.
بعد از روي كار آمدن نظام، بنده در تهران خيلي كم حضور داشتم، بيشتر مأموريت بودم ولي با آقاي شاه آبادي تماس داشتم و خيلي از سؤالها را مطرح ميكرديم و ايشان از سر لطفي ديرينه جوابم را ميدادند. يادم است كه شهيد لاجوردي ميخواست منزل سيد جلال الدين تهراني رئيس شوراي سلطنت را مصادره كند. يك عده از علما معتقد بودند كه اين شخص به نفع انقلاب كنار رفته و و خودش هم اموالش را به نفع انقلاب و نظام به حضرت امام واگذار يا وقف كرده است و نبايد اموال او مصاره شود ولي ما فكر ميكرديم كه شايد اينگونه نباشد. خدا رحمت كند، من به شهيد لاجوردي كه از دوستان خوبمان بود گفتم كه جريان از اين قرار است، گفتند من نميتوانم يك چنين كاري را انجام دهم، چون تحت فشار هستم. گفتم به من نمايندگي بدهيد من اين كار را ميكنم. سرانجام به بنده نمايندگي دادند و ما تمام اموال تهراني را مصادره كرديم. در همان موقع خيلي از علما زنگ مي-زدند و پيگيري ميكردند. ما هم ميگفتيم خوب اگر ايشان وقف كرده¬اند، بايد وقفنامهاش را بياورد. در واقع معتقد بوديم كه اين اموال از آستان قدس رضوي به سرقت رفته، چون شخص تهراني 16 سال والي خراسان بود و پدربزرگ مادرياش هم يك چند سالي والي خراسان بوده و ما هم سينه به سينه شنيده بوديم كه بعضي از اين اموال را دزديدهاند. پس بر همين اساس جلو رفتيم و اتفاقاً خيلي از اموال هم بود كه لفظ «وقف» و «وقفي» روي آنها حك شده بود و در منزل ايشان بود، ولي آخرش هم كسي آن وقفنامه را پيدا نكرد. در آن موقع آقاي شاه آبادي آمدند و وسائل را ديدند. گفتم من چه كار بايد بكنم؟ ايشان گفتند: «همين طور كه سفت و سخت ايستادهاي بايست؛ به حرف كسي هم گوش نده» و خيلي هم ما را تقويت و تشويق كردند. من پيوسته همه مسائل شرعي را ميپرسيدم و خيلي هم با همديگر شوخي ميكرديم.
از آن شوخيها نمونهاي در خاطرتان مانده است؟
يك بار از ايشان پرسيدم چرا مرد ميتواند چهار تا زن بگيرد؟ ميگفتند: به اين دليل، به اين دليل... ميگفتم : صيغه چقدر؟! ميگفتند بينهايت! اصلاً عدد ندارد، بينهايت! و بعد هم توضيح دادند كه چه و چه. حالا بعضيها رويشان نميشود كه برخي سؤالها را مطرح كنند ولي من همه نكتهها را ميپرسيدم و البته روحيات و رفتار آقاي شاه آبادي نيز چنين فرصتهايي را در اختيار ما قرار مي-داد. ميخواهم بگويم كه اصلاً خصوصيات و اخلاق و روش شهيد شاه آبادي با همه فرق داشت و مثل خيليها نبودند كه از برخي چيزها احتياط ميكنند و بعضي صحبتها و مسائل را حتي مطرح هم نميكنند.