صرفهجو و پركار بود...

کد خبر: ۳۴۶۰۰۱

سه‌شنبه - ۰۵ ارديبهشت ۱۳۹۱ / 1391 05 February

«شهيد شاه آبادي در دوران تبعيد» در گفت و گو با حجت الاسلام ماموستا ملا محمد مدرسي روحاني اهل تسنن اهل بانه و ياران شهيد در تبعيد

ويژگي برجسته و بارز شهيد شاه آبادي، نظم و انضباط اقتصادي بود. سادهزيستي آن روحاني مبارز، به تأسي از مرادش حضرت امام، نكتهاي است كه مرحوم حجت الاسلام ماموستا ملا محمد مدرسي، روحاني اهل تسنن ـ از اهالي بانه و ياران شهيد در تبعيد ـ به عنوان يكي از مهمترين نكاتي كه به چشم دوستان و آشنايان ايشان ميآمده و مهم مي¬نموده، بر زبان آورده است. اين گفت و شنود، توسط فرزندان شهيد انجام شده و متن آن در اختيار شاهد ياران قرار گرفته است.

***
با گذشت سالهاي متمادي از شهادت آيت الله شاه آبادي، بارزترين نكتهاي كه در خصوص ايشان به ذهن شما متبادر ميشود چيست؟
ويژگي برجسته و بارز شهيد، نظم و انضباط اقتصادي بود و بايد بگويم آقاي شاه آبادي، واقعاً نمونهاي مجسم از نظم و انضباط اقتصادي بودند. ما ميديديم كه ايشان در زندگي خود چقدر ساده و پرتلاش بودند، يعني شايد بتوان گفت سادهترين زندگيها را داشتند.
اين سادهزيستي شهيد، از چه چيزي ناشي مي¬شد؟
در جهت اجراي دستورات حضرت امام(ره)، مبني بر در پيش گرفتن نوعي زيِ طلبگي، و اين زي طلبگي، مو به مو، هماني بود كه امام ميفرمودند. شاهدش هم ما و ديگر دوستان و معاشرين شهيد شاه آبادي بوديم كه به خانهشان ميرفتيم و با ايشان مانوس بوديم. خدا كند كه همه ما برسيم به اين¬ نقطه، يعني دستور آن روز حضرت امام(ره) و فرموده امروز رهبر عظيم الشأنمان حضرت آيت الله خامنه¬اي، كه نظم و انضباط اقتصادي، به معناي اين است كه ساده و پرتلاش زندگي كنيم، و كم خرج و كم مصرف و پربار باشيم. اگر اينگونه باشد، در ميدان اقتصادي امروز كه مورد حمله تمامي دشمنان هستيم و ميخواهند ما را از پا در بياورند، ما زماني مي-توانيم روي پاي خودمان بايستيم كه نيازهايمان را كم كنيم و الان كه در اين مصاحبه موضوع بحث، زندگي اقتصادي شهيد است، بايد حساب كنيم كه ايشان در ماه، چقدر براي شخص خودشان و نيز چقدر براي خانواده محترم و براي بچههايشان خرج ميكردند و در مقابل، چقدر راندمان كاري داشتند. در مرحله بعدي بايد آن خرجهايي را كه ما خودمان به خودمان تحميلميكنيم حساب كنيم، يعني نهايتاً آن پولهاي اضافه بر سازماني را كه خرج ميكنيم و تبديل ميشود به قدرتي عظيم براي اغياري كه با پول، قدرت جمع ميكنند. آن موقع است كه تلاش خواهيم كرد حساب دستمان باشد، تا قدرت آن نيروهاي اهريمني را زياد نكنيم.
در مورد سادهزيستي شهيد خاطرهاي داريد؟
تمام زندگي شهيد شاه آبادي خاطره است و خانواده ايشان بهترين شاهد هستند. واقعاً تمامي مجالسي كه آقاي شاه آبادي در آنها شركت ميكردند به گونهاي بود كه حتي يك چيز اضافي هم در آنجا مصرف نميشد كه جنبههاي تجملاتي داشته باشد. اصولاً، از لباس پوشيدن و رفتار و حركات و سر سفره نشستن ايشان گرفته تا تمامي كارهاي آن بزرگوار، همگي براي ما نمونه بود. من كه در اين مدت نديدم و فكر هم نميكنم كس ديگري نيز هيچگونه خرج اضافي از ايشان ديده باشد. بنده هميشه خصوصيات آن شهيد عزيز را در يك جمله خلاصه ميكنم و ميگويم: صرفهجو و پركار بود.
از نخستين روزهاي تبعيد شهيد به بانه بگوييد كه چه اتفاقاتي افتاد؟
در اولين روز حضورشان، با تقاضاي روحانيون منطقه، آيت الله شهيد شاه آبادي، در منزل مرحوم آقاي سيد محمود قنادي، سكونت يافتند و منزل ايشان محل گرد هم آمدن مراجعين اهل بانه ـ به خصوص علما ـ گرديد. تأكيد ميكنم كه زندگي بسيار ساده ¬اي داشتند و اكثراً به مسجد و خانههاي روحانيون تشريف ميآوردند و به خصوص در مسجد جامع وحيديه، اطفال و شاگردان مدارس را به دور خود جمع ميكردند و به تدريس قرآن ميپرداختند. مردم، روز به روز علاقة بيشتري به ايشان پيدا ميكردند و احترام بيشتري براي¬ آقاي شاه آبادي قائل بودند و روز به روز هم اين احترام در ميان مردم و روحانيون بيشتر ميشد. آن موقع من امام جماعت مسجد خان بودم و شهيد به آنجا نيز زياد مراجعه ميكردند و در ميان طلبه¬ هايي كه به ايشان درس ميدادم حاضر ميشدند و ما در خدمتشان بوديم. البته تا مدتي در شهر بانه تنها زندگي ميكردند و بعد از چند وقت، يكي از فرزندان محترمشان نيز به بانه نزد پدر آمدند و مدتي با ايشان زندگي كردند.
شهيد شاه آبادي چه مدتي در بانه بودند؟
آيت الله شهيد حاج آقا مهدي شاه آبادي در سال 1356 مدتي حدود 5 الي 6 ماه در بانه تبعيد بودند و عنوان تبعيدي داشتند. چون زندگي ساده و بيآلايش و روحاني مسلكي داشتند، مردم به ايشان احترام بسياري مي گذاشتند و در تمام مدت اقامتشان در تبعيد، اين احترام روز افزون بود.
ارتباط شهيد شاه آبادي با برادران اهل سنت در بانه چگونه بود؟
ارتباط مرحوم شهيد شاه آبادي با مردم بانه بسيار دوستانه و صميمي بود، بسيار به اهل سنت، احترام ميگذاشتند و حتي در وقت مراجعه به مغازههاي بانه، اگر درصدد بودند چيزي بخرند، مردم وجه آن را از ايشان قبول نميكردند و اكثراً از آن بزرگوار براي صرف ناهار و شام دعوت به عمل ميآوردند. مردم همواره به دور آقاي شاه آبادي جمع بودند و نميگذاشتند تنها بماند و اين، به علت زندگي روحاني مسلك ايشان بود.
حضور شهيد شاه آبادي در مساجد و مراسم مذهبي اهل سنت، به چه ترتيب و نحوهاي بود؟
آيت الله شهيد شاه آبادي اكثراً در نماز جمعه و نمازهاي جماعت اهل محل حاضر بودند، به خصوص در مسجد جامع كه تدريس قرآن ميكردند و جوانان را ارشاد و به وحدت دعوت ميكردند و عليه رژيم ستمشاهي آگاه و به مبارزه دعوتشان مي كردند تا رژيم را سرنگون كنند. چه به طور علني و چه به صورت محرمانه، وظيفۀ مذهبي خود ميدانستند كه اين كار را انجام دهند و در ميان مردم، معتمدين، روحانيون، دانشجويان و دانشپژوهان همين شعار را ترويج مي فرمودند.
در مورد ارتباط ايشان با علماي اهل سنت در منطقه و شهرستان بانه، چه اطلاعات و خاطراتي داريد؟
خلاصه كلام اين¬كه، آيت الله شهيد شاه آبادي به اكثر روحانيون و همچنين اينجانب مدرّسي كه آن موقع امام جماعت و مدرس مدرسة خان بودم، علاقه زيادي داشتند و من اكثر روزها با روحانيون خدمت ايشان در منزل آقاي قنادي كه همساية منزل ما بود ميرسيديم. شهيد شاه آبادي با مرحوم شهيد ملا كريم رسولي هم زياد ارتباط داشتند. ما آن بزرگواران را تنها نميگذاشتيم و با ايشان همراه بوديم و آقاي شاه آبادي هم در تمامي مدتي كه تبعيد بودند، با روحانيون و علماي اهل بانه ديد و بازديد و رفت و آمد داشتند.
اشاره كرديد به قسمتي از مبارزات شهيد مهدي شاه آبادي عليه رژيم پهلوي و فرموديد كه ايشان جوانان را دعوت ميكردند به مبارزه عليه رژيم شاه، در خصوص مبارزات ايشان در شهرستان بانه بيشتر براي ما صحبت بفرماييد.
شهيد شاه آبادي دربارۀ ظلم و ستم طاغوت براي جوانان صحبت ميكردند و عدالت را براي جوانان تشريح ميكردند و مفهوم قرآن و مفهوم حديث نبوي و ائمۀ اطهار(ع) را براي مردم روايت و بازگو ميكردند و جوانان را نسبت به ظلمها و ستمهايي كه رژيم طاغوت اعمال مي-كرد، آگاه مي كردند و جوانان هم ارشادها و راهنماييهاي ايشان را قبول ميكردند و در مدتي كه آقاي شاه آبادي آنجا بودند، جوانان زيادي به خصوص دانشجويان و دانشپژوهان و معلمين به ايشان علاقه پيدا كردند و هميشه فكرشان اين بود كه با آقاي شاه آبادي تماس بگيرند تا از نحوۀ مبارزه عليه رژيم طاغوت از ايشان راهنمايي بگيرند.
شهيد شاه آبادي از نظر فردي داراي چه نوع خلق و خويي اخلاقي بودند و شما از نظر شخصيتي چه نكاتي را در ايشان مي¬ديديد؟
من آقاي شاه آبادي را شخصي بسيار مبارز و انساني به حقيقت عالم، دانشمند و از خانوادهاي بسيار موفق و روحاني و اهل دانش و پژوهش ميدانستم. ايشان از خانواده هاي بلندمرتبه علمي بودند كه وقتي شهيد شاه آبادي به درجۀ شهادت نائل آمدند، پيشواي راحل، حضرت امام خميني ـ رحمت الله عليه ـ اشاره فرمودند كه من شاگرد پدر ايشان بودم و از ايشان كسب فيض و علم و دانش نمودم و شهادت آن شهيد سعيد را به عموم روحانيت و خانوادۀ ايشان تهنيت و تسليت عرض فرمودند. شهيد شاه آبادي از يك خانوادۀ روحاني، فاضل، دانشمند، اهل علم و دانش بودند كه خود نيز به شخصه فردي بسيار متين، بردبار و حليم و داراي صفات انساني و اسلامي بودند. من ميتوانم با جرأت عرض كنم كه آنچه صفات والا و پسنديده در روحانيت است، در وجود ايشان و روحيۀ ايشان آشكار بود.
از ارتباط خودتان با شهيد شاه آبادي و دوستياي كه بين شما و ايشان بود بيشتر براي ما صحبت بفرماييد.
همان طور كه عرض كردم وقتي جناب آقاي شاه آبادي منزلي را به اجاره گرفتند، همسايۀ ما شدند و در خانۀ مرحوم قنادي در محله مجيد خان مشهور به محله بانكن اقامت كردند. به خاطر اين¬ همسايگي، من با شهيد مراوده بيشتري داشتم و از ايشان بيشتر دعوت به عمل ميآوردم. و گاهي فرزندان آقاي شاه آبادي به ديدار شان مي آمدند و من نيز از آن عزيزان دعوت مي كردم و ايشان هم به ما اظهار محبت بسياري داشتند و براي ما دعاي خير مي كردند. به خاطر اين بزرگواريها و روح بلند آن فقيد سعيد، هميشه به ايشان مي گفتيم تا ما در بانه هستيم در خدمت شما هستيم، نه تنها بنده بلكه همۀ روحانيت در خدمت شما هستند.
آيا اين معاشرتها و ارتباط با شهيد شاه آبادي، مشكلاتي هم از سوي عمال رژيم براي شما به وجود آورد؟
يك روز ساواك مرا از ساعت 9 صبح تا 3 بعد از ظهر بازداشت كرد و نحوة ارتباط مرا با شهيد شاه آبادي سؤال نمود. من هم گفتم او يك روحاني است و من هم يك روحاني هستم و ايشان مهمان ما و غريب اين شهر و اهل فضل و دانش هستند و بر ما واجب است كه از اين شخص محترم پذيرايي كنيم. براي مأموران ساواك توضيح دادم كه ارتباط ما با آقاي شاه آبادي فقط از همان نوع ارتباط بين روحانيت است، چون ما ايشان را اهل فضل و دانش و از خانوادهاي روحاني ميدانيم و بر خود واجب ميدانيم تا به فرمايش حضرت رسول اكرم(ص)، براي وارثين پيغمبر(ص) احترام قائل شويم و ايشان نيز حداقل به لحاظ علمي وارث نبي اعظم(ص) هستند. آنها نيز بعد از ساعت 3 مرا آزاد كردند و دستور دادند كه نبايد ارتباط زيادي با ايشان داشته باشم.
آيت الله شهيد شاه آبادي انساني با مناعت طبع بالا و از هر نظر بينياز بودند. هر چند مردم بانه، آنهايي كه سرشناس بودند و كساني كه ميتوانستند تا اندازهاي ¬نيازهاي مالي ايشان را برطرف كنند، ابراز مي كردند كه ما حاضريم از جهت مالي به شما كمك كنيم، ولي آقاي شاه آبادي قبول نميكردند و شخص بسيار قانعي بودند، خلاصه روحاني مسلك و مورد احترام عموم مردم بودند. اين ويژگيها و محسنات شهيد باعث شد تا ما در موقع مراجعت ايشان به تهران نيز با يكديگر آمد و رفت داشته باشيم. اكثراً من را دعوت ميكردند و ما به خدمت ايشان ميرفتيم و در منزلشان مهمان بوديم و گاهگاهي دعاي خيري براي اهالي بانه مي-فرمودند و سفارش ميكردند كه من از اهالي و مردم بانه كه واقعاً انقلابي هستند سپاسگزارم و هيچ وقت محبتشان را در مورد بانه فراموش نميكنم.
علت تبعيد شهيد شاه آبادي به شهرستان بانه چه بود؟
علتش، همچنان كه خودشان ميفرمودند و ساير روحانيون مبارز نيز در زمان سابق تبعيد بودند، مخالفت با شاه و رژيم شاه بود؛ به خاطر اينكه رژيم سلطنت و ظلم و ستم را قبول نداشتند. رژيم ستمشاهي روحانيون زيادي را تبعيد كرده بود، كه يكي از آنها شهيد شاه آبادي و ديگري آيت الله خلخالي بودند كه به بانه تبعيد شده بودند.
در مورد نحوۀ برخورد مأمورين رژيم طاغوت در بانه با شهيد شاه آبادي بفرماييد.
در ابتدا برخوردشان خيلي سخت بود و به ايشان به فشار زيادي وارد ميكردند و اكثراً آقاي شاه آبادي را زحمت ميدادند. مرحوم شهيد شاه آبادي شخصاً هراسي از ساواك و ارتش نداشتند و برايشان فقط نيل به هدف مقدسشان مهم بود. هدفشان آزادي مردم از زير يوغ ظلم و ستم رژيم سابق بود و ميخواستند ايدۀ خود را كه وحدت و اتحاد علماي تشيع با روحانيّت اهل سنت باشد دنبال كنند. هدفشان بيشتر اين بود كه روحانيت اهل سنت را با عقيدۀ خود در اين زمينه همگام كنند. آيت الله شهيد شاه آبادي داراي اخلاق حسنة خاصي بودند و بسيار متين و حليم و بردبار و داراي جنبههاي معنوي والايي بودند. در اكثر مساجد حضور پيدا ميكردند و در تعزيه شركت ميفرمودند و به تدريس احاديث، قرآن و علوم ديني ميپرداختند. فرزندانشان آن موقع كه در بانه به ملاقات پدر مي¬آمدند، هنوز كوچك بودند. حجت الاسلام حاج آقا سعيد شاه آبادي و حاج آقا حميد و ساير فرزندان ايشان كه الان تهران هستند، آن موقع كه به ملاقات پدر بزرگوارشان ميآمدند در سنين يازده سالگي يا كمتر بودند و مردم بانه به فرزندان ايشان احترام ميگذاشتند و به خصوص علما و روحانيون اين شهرستان از ايشان پذيرايي به عمل ميآوردند. دامنه اين احترام حتي به ميان مأموران حكومتي نيز رسيده بود، مثلاً هنگام مراجعه شهيد شاه آبادي به شهرباني براي امضاء، يك نفر به اسم سرگرد امير احمدي رئيس شهرباني بانه بود كه به ايشان احترام خاصي مي گذاشت و دفتر را به منزل حاج آقا ميفرستاد. يك دليل اين رفتار، احترامي بود كه سرگرد امير احمدي براي من قائل بود، براي اينكه سرگرد مدتي كه در اينجا خانه داشت، نزد من درس تفسير قرآن خوانده بود و هميشه سفارش ميكردم براي آقاي شاه آبادي احترام قائل شود. ساواك همواره درصدد بود آيت الله شهيد شاه آبادي را اذيت كند اما بعداً برايشان معلوم شد كه آقاي شاه آبادي شخصي است مورد احترام عامه مردم، و آنطور كه آن از خدا بيخبرها مي-خواهند، نميتوانند ايشان را مورد اذيت و آزار قرار بدهند.
اگر خاطرات ديگري از مبارزات شهيد شاه آبادي به ياد داريد بيان بفرماييد.
ايشان به تمام معنا يك روحاني مبارز بودند و هميشه مردم را راهنمايي ميكردند و راه اسلام، قرآن و ائمۀ اطهار(ع) را پيش رو داشتند و روش صحيح اسلام را به مردم ميآموختند و مردم را از كارهاي بد و ناپسند باز مي داشتند. امر به معروف وظيفۀ خطير ايشان بود و آن را وظيفۀ خود ميدانستند و هميشه مردم را از منكرات نهي ميكردند و به خصوص، مسألة حجاب را با مردم اين منطقه در ميان ميگذاشتند و ميفرمودند كه به دختران و خانمهايتان بگوييد مسألۀ حجاب را رعايت كنند؛ چون ما مسلمانيم و بيحجابي يكي از گناهان است. مردم نيز حرف ايشان را ميپذيرفتند و قبول داشتند و با اين شاخصه¬ها، مردم را شيفتة اخلاق خود كرده بودند و با چنين اخلاقي مردم از آن به بعد ستايشكننده ايشان بودند و از آقاي شاه آبادي تعريف ميكردند و امروز كه آن شهيد سعيد ديگر در ميان ما نيستند، گاهي از ايشان ياد مي كنند و دعاي خير براي شادي روح آن عزيز ميخوانند.
نكته پاياني؟
خصوصيات پسنديده مرحوم شهيد شاه آبادي خيلي زياد بود. روحانياي با اين صفات و اخلاق، كمتر پيدا كرده ايم. ايشان نمونۀ بارز اخلاق بودند، نمونۀ ناب علم و دانش و فضيلتهاي حسنه بودند و الحمدلله امروز [زمان انجام اين مصاحبه] فرزندان¬ شهيد شاه آبادي، داراي حوزههاي متعددي در شهرهاي تبريز، اصفهان، تهران و كرمانشاه و ساير شهرستانهاي ايران هستند و اشخاصي داراي فضل و علم و جانشينان بر حق ايشان هستند. اميدواريم كه ان شاءالله، آقاي سعيد شاه آبادي و حاج آقا حميد و ساير فرزندان شهيد و خانوادۀ محترم-شان بتوانند با تأسي به پدر بزرگوارشان آيت الله شهيد شاه آبادي، مثل ايشان گامهاي مؤثري براي خدمت به راه امام و نظام جمهوري اسلامي بردارند و مورد تأييد نظر مبارك حضرت آيت الله خامنهاي باشند.