حق همين بود كه ايشان جزء شهدا باشند...

کد خبر: ۳۴۵۹۸۹

سه‌شنبه - ۰۵ ارديبهشت ۱۳۹۱ / 1391 05 February

«روحيات و تلاشهاي شهيد شاه آبادي» در گفت و شنود شاهد ياران با دكتر هادي منافي

شنيدن حكايتهايي دربارة شهيد شاه آبادي، از زبان كسي كه سالها با ايشان همراه بوده همواره جذاب و مفيد خواهد بود. اينكه در دوران پرشكوه دفاع مقدس و در اوج مشغلة كاري شهيد در مجلس شوراي اسلامي و حوزة علميه، ايشان، تازه، نيمههاي شب از زمان استراحت و رسيدگي به زندگي خويش مي¬گذشته، به بيمارستانها ميرفته و بر بالين جانبازان و حادثه ديدگان جنگ حاضر مي¬شده، فقط يكي از موضوعات مورد اشارة دكتر هادي منافي وزير پيشين بهداشت جمهوري اسلامي در اين گفت و شنود است.

***
آشنايي شما با شهيد شاه آبادي و شخصيت ايشان به چه زماني برمي¬گردد؟
خدا رحمت كند آيت الله حاج آقا مهدي شاه آبادي را، يادم ميآيد از سالها قبل از انقلاب با ايشان مأنوس بوديم، تا اينكه حدود سال 1353، چهار سال مانده به پيروزي انقلاب اسلامي، مادر ايشان مبتلا به شكستگي مفصل ران شدند. ايشان خانمي بودند محترم، مسن و خوش صحبت كه به طور اتفاقي زمين خورده بودند و استخوان شان شكسته بود. حاج آقا آمدند و گفتند چه كار كنيم؟ گفتم بايد عمل كنيم. سن حاجيه خانم يكصد سال يا همين حدود بود و اگر عمل نمي شدند، مشكل پيدا مي كردند و زمينگير مي شدند. قرار شد ايشان را به بيمارستان مهر بياورند تا عملشان كنيم. وقتي حاجيه خانم در بيمارستان مهر بستري شدند، نكتة جالب براي من اين بود كه آقاي شاه آبادي يك بار ساعت 1 بامداد دنبال من آمدند تا با هم برويم و مادرشان را ببينيم، اما تا حدود ساعت 2:30 بامداد با ما صحبت كردند. بعد من گفتم برويم طبقة بالا كه مريض را ببينيم، و با هم رفتيم و به طبقة پايين برگشتيم. ايشان گفتند: ميخواهم بروم، و من گفتم: بنشينيد، ديگر نزديك صبح است. گفتند: نه! بچهها در ماشين هستند. من فهميدم از چند ساعت قبل كه آمده مادرش را ملاقات كند و با من صحبت كرده، تا الان بچهها هنوز در ماشين را هم باز نكرده-اند؛ معلوم شد كه كارشان هميشه حالت سيستم جنگي و چريكي دارد. حاج آقا بچهها را در ماشين گذاشته و خودش آمده بود ملاقات مادرش و داشت در مورد يكسري كارهاي جاري، يواشكي، صحبت ميكرد ـ چه دربارة مريض و چه در خصوص مسائل ديگر ـ همه را كه گفت، بعد ما تازه فهميديم كه بچهها در ماشين هستند. آنها با اينكه كوچك بودند براي ديدن مادربزرگشان يك راهي پيدا كرده و از خيابان، مستقيماً از پنجره بيمارستان پريده و ¬رفته بودند داخل!

براي آدمهاي مسن اين عمل، عمل مهمي است، از اين نظر ¬كه حياتي است و مريض را راه مي-اندازد. فرد مسن، وقتي كه شكستگي در ناحية مفصلش داشته باشد، از تحرك به دور ميماند و همين بي¬تحركي، عامل زمينگير شدن او ميشود و خود زمينگير شدن نيز عامل تشديد ديگر بيماريها مي¬گردد؛ ريه مشكل پيدا ميكند و تنفس هم به اشكالاتي برمي خورد.

و شما نيز در مورد والدة شهيد شاه آبادي چنين نگرانيهايي داشتيد.
و در كنارش اتفاقات بامزهاي هم ميافتاد! ما خانم والده را در خانه معاينه ميكرديم و مي¬ديديم، مثلاً نميدانم كداميك از اين بچهها بود كه الان اسمش در ذهنم نيست... ـ فكر مي كنم آقا سعيد بود ـ كه وقتي مادر ميپرسيد: من چه بخورم، چه نخورم؟ خيلي خيلي بامزه جواب ميداد: مادرجان، آقاي دكتر ميگويد كه هر چه ميخواهي بخوري بخور، فقط ويزيت دكتر را نخور! آقا مهدي هم گفتند كه اينها همين طوري اند؛ اهل شوخي هستند!
بدون ترديد، بچهها اين روحيات و نشاط را از پدرشان ميگرفتند.
دقيقاً. يكي از چيزهايي كه وجود داشت اخلاق ممتاز شهيد شاه آبادي بود. ايشان روحية بسيار پر تلاشي داشتند ـ چه قبل و چه بعد از انقلاب ـ و تماماً در حال كوشش بودند و به هيچ وجه خستگي برايشان معنا نداشت؛ يعني واقعاً خستگيناپذير بودند. در سالهاي جنگ، ما اكثر شب-ها تا ساعت چهار و نيم صبح با هم بوديم، به بهداري مي آمديم و بعد به عيادت بيماران و مجروحين ميرفتيم. زمانة بسيار حساسي بود، يعني دورهاي بود كه ما هر روز مجروح جنگي داشتيم. خدا رحمت كند آقاي شهيد رجايي را، من را صدا كردند و گفتند دشمن حمله كرده، چه كاري ميتوانيم انجام دهيم؟ وقتي نيت كرديم 000/5 تخت را تهيه، تجهيز و آماده كنيم، احساس ميكرديم كه داريم كار مهمي انجام مي دهيم و برايمان ماية خوشحالي بود. تا اينكه سرانجام به جايي رسيديم كه فقط در يك شب، توانستيم 25 هزار مجروح را در بيمارستانها جا به جا كنيم! از بركت وجود اين انقلاب و تلاش همهجانبه و دستهجمعي ما اين كار انجام شد و شوخي نبود كه فقط در يك عمليات شانزده هزار مجروح جنگي را منتقل كرده بوديم.

از همكاري و همراهيهاي شهيد شاه آبادي در رسيدگي به مجروحان جنگي چه خاطراتي داريد؟
معمولاً شبها به همراه ايشان به مجروحين سركشي ميكرديم و آقاي شاه آبادي بر بالين تك تك آن عزيزان حاضر ميشد و به آنها روحيه مي¬داد، ضمن اينكه بچههاي جنگ، بيشترشان خود بمب انرژي و روحيه بودند‍! مثلاً يك¬بار، پاي يك مجروح را قطع كرده بودند و جراح او جرأت نميكرد كه موضوع را به خودش بگويد، امّا در كمال تعجب، وقتي رزمندة مجروح متوجه موضوع شد، مي گفت: «آقاي دكتر، نگران چه هستيد؟ من و برادرم با هم ميرويم جبهه، من آرپيچي زن هستم و او موتور ميراند. من نيازي به پايم ندارم، فقط بگوييد كي از اينجا مرخص مي¬شوم؟!». همين بچهها همواره خوشحال ميشدند و انرژي مضاعفي پيدا مي¬كردند؛ از اينكه يك انسان معنوي، در لباس روحانيت، به عنوان يك خدمتگزار و بر حسب انجام وظيفه كار مي كنند و به آنها سر ميزنند. حاج آقا هميشه تا صبح مي ماندند و كارها را انجام مي دادند.

يك روز به من گفتند آقاي دكتر، خانمم گفته كه اگر امشب تا ساعت دوازده نيامدي، ديگر به خانه نيا! ـ هميشه اينها را ميگفتند و شوخي ميكردند ـ گفتم خيلي خوب، بياييد بهداري، حاج آقا. آن زمان من نيمه شب¬ها، ساعت 2، وقت داشتم استراحت كنم و اينگونه بود كه آقاي شاه آبادي، ساعت يك ـ يك و نيم بامداد ميآمدند و هر شب كارشان همين بود. هميشه دعاي كميل مي خوانديم و «يارب قوّ علي خدمتك جوارحي» را با هم زمزمه ميكرديم و روز آخري كه ايشان به جبهه رفتند، ميخواستيم با هم برويم، اما براي من كاري پيش آمد كه نتوانستم بروم و قرار شد روز بعد كه حاج آقا رفتند اهواز، من به ايشان ملحق شوم. تا اينكه روز پنجشنبه بود به من زنگ زدند و خبر شهادت آقاي شاه آبادي را دادند و جمعه صبح كه ميخواستيم آماده شويم براي نماز جمعه، ديديم كه عكس ايشان را زدهاند به ديوار و به اين سعادت بزرگ نائل شدند و ما مانديم و مثل هميشه از غافله عقب هستيم، ولي واقعاً حق همين بود كه ايشان جزء شهدا باشند. ان شاءالله كه خداوند متعال همه ما را با بزرگان و شهداي كربلا و همه اين عزيزان محشور فرمايد.

نظر شهيد شاه آبادي در مورد جبهه و جنگ و مسائل مربوط به جنگ چه بود؟
مسلماٌ جبهه براي ايشان در اولويت بود. تمام كارهايش در راستاي اهداف جبهه جنگ بود. در سفرهاي زيادي در خدمتشان بودم و درست زماني بود كه مسؤوليت وزارت بهداري را بر عهده داشتم. از همان ابتدا براي پيدا كردن 5000 تخت بسيار خوشحال بوديم تا اينكه آمار كاري ما رسيد به جا به جايي 16000 و بعد هم 25000 بيمار و مجروح جنگي. چون ما پلي زده بوديم از خط مقدم جبهه كه بالاترين خدمات ارائه مي شد و ادامه كار در بالاترين مراكز پزشكي صورت ميگرفت. يعني اگر از معلولين آمارگيري و برآورد كنيد، واقعاً نشان ميدهد كه در اين راستا چقدر تلاش شده است. اگر اينها در هر جاي ديگري در دنيا بودند، حتي در جاهاي پيشرفتهتر از ما، شايد شهيد مي شدند اما به خاطر برنامه ¬ريزي¬هايي كه شده بود و عشقي كه در انجام اين برنامهها موج مي زد ـ چه در وجود متخصص و چه در فوق متخصص و چه در امدادگر خط اول جبهه ـ اين تلاشها بود كه مجروحين را نجات ميداد. يعني اگر ما ميديديم كه يك شرياني قطع شده، در خط مقدم، افراد مي دانستند كه با اين شريان قطع شده چگونه برخورد كنند؛ واقعاً ميدانستند. در تمام مراكز مجهز بوديم به جراح عروق، چه در خط اول و پشت خط و چه در پيشرفتهترين مراكز و بيمارستان¬ها، كه مجروحين را به آنجا ميرساندند و آقاي شاه آبادي در جريان تمام اين¬ كارها بود. تمام كارش و عشقش بر جبهه متمركز بود و خيلي به جبهه علاقهمند بود؛ حالا اينكه با ما همكاري مي¬كرد، در خصوص درمان مجروحان بود و در رابطه با امكانات جبهه و مهيا كردن تداركات جبهه، واقعاً همّتش را گذاشته بود و ميدانست كه زندگي ما وابستگي به دفاع مقدس مان دارد و ملتي كه نتواند از خودش دفاع كند حتماً به مشكل برمي خورد. اين بود كه خداوند تفضل كرد و با لطف خدا اين ملت توانستند موفق شوند و اين تلاشگري را از امام ياد گرفته بودند كه عنوان باني انقلاب و رهبر بزرگ انقلاب را داشتند.

اينان بودند كه راه را نشان ميدادند و اعتقاد مردم همين بود و اين حقيقت را باور كرده بودند كه روحانيتي چون شهيد شاه آبادي مثل خودشان و حتي كمتر از خودشان ميخورند و بيشتر از مردم كار مي¬كنند، مردم ما هم اينها را ديدند و ميبينند و قبول مي كنند. براي اينكه به نظر من نداشتن و تحمل محروميت براي مردم ما كار خيلي سختي نيست. چيزي كه ميتواند براي مردم سخت باشد، تحمّل بيعدالتي است. وقتي ميديدند روحانيت مثلاً شعار صرفهجويي و قناعت در زندگي مي¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬دهد و خودشان در درجه اول، كمترين امكانات را دارند و بيشترين كار را ميكنند كه در رأس آنها زندگي حضرت امام قرار داشت، اعتمادشان به روحانيّت بيشتر مي شد. الآن مردم چگونگي زندگي رهبر عزيزمان را ميدانند كه با كمال سادگي و شايد كمخرجترين زندگي را دارند امّا بيشترين تلاش ها را دارند و باز در صحبت ها يشان ميبينم كه مرتب فرمان نظم و انضباط اقتصادي مي دهند، و اينها همه نمونة زندگي اقتصادي ايدهآل است.

شهيد آيت الله حاج شيخ مهدي شاه آبادي واقعاً نمونه بارز زندگي ساده و پرتلاش بودند و شايد يكي از آن كساني بودند كه سادهترين زندگي را داشتند، و در جهت اجراي دستور امام، زندگي طلبگي را پيشه كرده بودند. من به خانه ايشان مي رفتم و با آن عزيز مأنوس بودم و مي ديدم كه بسيار ساده زندگي مي كردند. ان شاءالله همه ما برسيم به آنجايي كه عمل كنيم دستورات آن روز امام و فرمودههاي امروز رهبرمان را كه همانا انضباط اقتصادي است، يعني ساده زندگي كنيم و پر تلاش و كم¬خرج، كممصرف و پربار. ما از نظر اقتصادي امروز مورد هجمه و حمله دشمنان هستيم كه ميخواهند ما را از پا در بياورند و زماني ميتوانيم روي پاي خودمان بايستيم كه از پاي در نيايم و نيازهايمان را كم و تلاشمان را زياد كنيم. شهيد شاه آباديها سمبلاند. اين افكار بايد ترويج شود و زندگي بر مبناي انضباط اقتصادي باشد. اگر ما حساب كنيم كه آقاي شاه آبادي براي خودش، خانوادهاش و بچههايش چقدر خرج مي¬كردند، و در مقابل، چقدر راندمان كاري داشتند؛ متوجه مي شويم كه ايشان نمونه بودند. شهيد شاه آبادي يك زندگي با صرفه و همراه با انضباط اقتصادي داشتند. آن وقت حساب كنيد خرجهاي اضافي و تحميلهايي كه ما خودمان به خودمان ميكنيم كه نيازي هم نيست و نهايتاً اين پول ها يي كه ما خرج ميكنيم قدرتي مي شود براي كساني كه با پول، قدرت جمع ميكنند. بنابراين بايد تلاش كنيم كه صرفه¬ جو باشيم تا نيروي آنها را زياد نكنيم.

نظر شهيد شاه آبادي درباره وابستگي به بيگانگان در عرصة پزشكي چه بود؟
ايشان ميفرمود: حتي المقدور نبايد به خارجيها وابستگي پيدا كنيم. همه كارها بايد داخل كشور انجام شود و اينكه تا حد امكان، بيماري به خارج از كشور اعزام نشود و اين با ايمان ما واقعاً ارتباط مستقيم دارد. ايشان به من مي گفت: اگر قرار است بميرم ترجيح ميدهم همين جا بميرم و دست كفار به من نخورد. اين حرف، عظمتي دارد. ما امروز مخصوصاً در پزشكي چيزي كم نداريم و نبايد فكر كنيم كه اگر عملي را اينجا انجام ندهيم، آنجا ميتوانند انجام دهند. اتفاقاً ما شايد از نظر تكنولوژي و در كار پزشكي از چيزهاي ديگري كه داريم جلوتر باشيم. فرض كنيم فردي يك بيماري غيرقابل علاج داشته باشد، اگر قرار بود آنها بتوانند هر بيماري غيرقابل علاجي را درمان كنند پس نبايد قبرستان داشته باشند، وقتي آنها هم مي ميرند پس در درمان بسياري از بيماري ها عاجز هستند. ولي، چرا نبايد عزت نفس داشته باشيم يا عزتمان را از دست بدهيم؟ يا اعتماد به نفس نداشته باشيم؟ بايد به اين فكر كنيم آنها هم كارهايي را نميتوانند انجام دهند كه ما ميتوانيم. ايشان تمام مسائل را درك كرده بود. زماني كه مرحوم آقاي ملكي در بيمارستان بستري شدند، تشخيص داده شد كه سرطان خون دارند. خيليها ميگفتند بايد به خارج بروند، اما اگر به خارج هم اعزام مي شدند، از نظر پزشكي نتيجهاش همين بود و تشخيص اين بود كه آن بيماري مزمن است و البته مدت طولاني هم ميتوانند زندگي كنند و بايد تحمل كنند. بعضي وقتها خود بيمار درمان را تحمل نميكند و از بين ميرود. اين فرد اگر به خارج از كشور برود باز هم از بين مي رود. ايشان متوجه اين بودند و خود مرحوم ملكي به من گفتند كه مرا به جايي نفرستيد. يك مرتبه هم خود آقاي شاه آبادي مرا صدا كردند و گفتند اگر ما مريض شديم و به عالمي رفتيم كه نمي توانستيم نظر خودمان را عنوان كنيم، تو وصي من هستي، مبادا بگذاري من را براي درمان به جاي ديگر بفرستند و به من نوشته دادند و من آن را به عنوان يك چيزي كه ميشود از آن براي نشان دادن چنين نوع خط فكري استفاده كرد، پيش خود نگه داشتم كه چقدر ملاحظه ميكنند و مي گفتند اگر مي خواهند كاري كنند با دست خودمان و در مملكت خودمان انجام شود و آن نوشته ارزشمند را به آقازاده هاي شهيد دادم كه متن آن هم در يك كتابي يا يك مجله ¬اي منتشر شد. بنابراين حرف ايشان اين بود كه مرگ در خانه خودمان و درمان به دست خودمان باشد و اگر از طريق مريضي مرگ به سراغ ما آمد، مردن در مملكت ارزشش خيلي بيشتر از آن است كه خودمان را به دست خارجي ها بسپاريم. من هم مي گويم كه ما اصلاً چيزي از نظر درمان و تكنولوژي درمان كم نداريم كه نياز داشته باشيم مريض هايمان را آنجا ببريم. خدا رحمت كند حضرت امام را، ايشان اعتقاد نداشتند كه پزشك خارجي معظمٌ له را ببيند يا به خارج منتقل شوند. به پزشكان ايراني كاملاً اعتماد داشتند، تا آخرين لحظه هم خودشان را در اختيار پزشكان اينجا قرار داده بودند و كوچكترين شكي هم نداشتند به اينكه شايد آنها كارشان را درست انجام ندهند و اين باور را هم نداشتند كه كار اشتباهي صورت بگيرد. خيلي از مريضها هستند كه در بهترين بيمارستان هاي كشورهاي دنيا در موردشان تشخيص اشتباه دادهاند. اينجا يك مريض داشتيم كه وقتي شكمش را شكافتيم، يك حوله از آن در آورديم. او كيسه صفرا داشت و در فرانسه عملش كرده بودند و آنجا حوله را در شكمش جا گذاشته بودند! و مريض اينجا آمده بود و تب ميكرد و درد داشت. پزشكان ما متوجه شدند كه چيزي در شكمش جا مانده و همينجا آن را در آورديم. به نظر من از بزرگاني چون شهيد شاه آبادي بايد اين الگو را بگيريم كه عزت نفسمان حفظ شود و اين طوري نباشد كه فكر كنيم هر چه ما داريم بد است و هر چه آنها دارند خوب است. اگر دقت بكنيد در همه جاي دنيا، در مسائل پزشكي اگر بخواهيم مثالي بزنيم كساني كه به اصطلاح سرشان به تنشان ميارزد يا در جايي رئيس بخشي هستند يا پست و مقامي در كار پزشكي دارند ـ در آمريكا يا كشورهاي ديگر كه از نظر علمي پيشرفته اند ـ اكثراً ايراني هستند. مثلاً رئيس جراحي بخش قلب پاريس، آقاي ايكس، يك ايراني است و براي اينكه جنبه تبليغاتي نداشته باشد نام نمي برم، و كلاً در آمريكا آنهايي كه در رأس كارهاي پزشكي هستند اكثراً ايراني اند. بنابراين اين استعداد را خدا به ملت ما داده كه بايد خودمان را بشناسيم تا در مقابل كشورهاي بيگانه ذليل نشويم و بدانيم كه ما هم توان همه كارها را داريم.

آقاي دكتر، با توجه به اينكه به آشنايي تان با شهيد شاه آبادي از سالهاي قبل از انقلاب اشاره كرديد، در مورد مبارزات سياسي ايشان اگر خاطرهاي داريد بفرماييد.
قضيه به اين شكل بود كه آن زمان هرگاه يك فعاليت سياسي مي كرديم، اول از همه حاج آقا را مي¬گرفتند، ولي اين قضيه را همه به شوخي ميگرفتيم. چون ايشان تا از زندان بيرون ميآمد به تبع تحركات بعدي شان، دوباره مي گرفتند و مي بردندشان. اين برنامه شهيد همين طور ادامه داشت؛ يعني جزء برنامه زندگياش شده و در واقع تثبيت شده بود كه از اين طرف داخل زندان مي رفت و از آن طرف هم بيرون ميآمد و راهش را با كمال قدرت ادامه مي¬داد؛ ايشان كار خودش را انجام ميداد. وقتي به عنوان يك پزشك كار درمان مادر حاج آقا را انجام مي¬داديم؛ اوضاع به اين شكل بود كه حتي كسي از همكاران نمي توانست با او صحبت كند، يعني عوامل رژيم كار را به حـدي رسانده بودند كه اگر كسي مي خواست يك آسپيرين ساده به خانواده ايشان بدهد بايد پيگيري يا تعقيب مي شد. منتها حاج آقا با كمال قوت كار هايي مي كردند كه باور نكردني بود. مثلاً ساعت يك نيمه شب مي آمد و ما تازه متوجه مي شديم كه بچههاي ايشان در ماشين خوابيده¬اند، البته بچه ها هم عادت كرده بودند به اين شكل زندگي در لا به لاي فعاليت-هاي مبارزاتي پدرشان. اصلاً تمام كارهاي حاج آقا در جهت تحقق اهدافش يعني مبارزه كردن بود. ما كوچكتر از اين بوديم كه بخواهيم بگوييم ايشان چه كار مي¬كرده، خيلي از آقايان بودند كه بيشتر از ما با شهيد محشور بودند و در آن حدي كه خداوند عنايت فرموده بود اين توفيق را پيدا ميكرديم كه گاهي انجام وظيفه كوچكي را در قبالشان انجام مي داديم.

معروف است كه شهيد شاه آبادي هميشه حتي در سختيها و مشكلات هميشه لبخند به لب داشتند.
بله، يكي از ويژگيهاي شهيد همين خوشصحبتي و خنده ¬رويي و بشاشيت و با نشاطي ايشان بود ـ در تمام شرايط ـ و جالب اينكه ما هر كجا مي¬رفتيم، حاج آقا تغيير لباس نميداد و با همان لباس و نعلينها جلوي چشم همه مي آمد. مثلاً اگر ميخواستيم به كوه برويم با همان نعلينها از كوه بالا مي آمد؛ بدون اينكه بدنش احساس خستگي كند. البته بدن¬ ايشان هم مناسب اين كار بود، هم خيلي لاغر بود و هم عضلاتي قوي داشتند و من هيچ وقت در سفرهايي كه با ايشان بودم نديدم كه لباسشان را عوض كرده باشند. آقايان هميشه لباس مناسب كوهپيمايي را مي¬پوشيدند؛ مثلاً از كاپشن و پوتين استفاده مي كردند، ولي من تعجب ميكردم كه ايشان چطور هميشه با اين نعلينها بالا ميروند و تا هر جايي از كوه كه ميخواهند راحت بالا ميآيند.
مسأله ديگري كه درباره شهيد شاه آبادي عنوان شده، علاقه ايشان به يادگيري حرفهها و كارها و امور مختلف است. حتي ميدانيم كه به كارهاي منزل اعم از لولهكشي و امور ديگر رسيدگي ميكردهاند. در اين مورد نيز براي¬ ما صحبت كنيد.

در مورد يادگيري، چيزي كه من از ايشان به ياد دارم، اين است كه در مورد كار پزشكي هر چه به ذهنشان مي رسيد ميپرسيدند. انگار قرار بود امتحاني در اين رشته از ايشان گرفته شود. در آن شرايط، توضيح دادن كار آساني نبود، ولي من با كمال علاقه، به هر چه در مورد جراحت و مجروح و جنگ و انواع بيماري و وسايلي كه آنجا به كار ميگيرند ميپرسيدند پاسخ ميدادم. به هر جاي جديدي كه با ايشان براي بازديد مي رفتيم، همه آنچه را كه نميدانستند مي¬پرسيدند، اطلاعات قبلي هم در ذهن ايشان بود و اينگونه نبود كه به صورت گذرا و با بيتوجهي بپرسند. هميشه تا مطلبي كه در ذهنشان به عنوان يك سوال مطرح شده بود حل نمي شد آن را رها نمي-كردند.

از رفتار شهيد با دوستان و آشنايان بگوييد.
حاج آقا ارزش و جايگاه خاصي براي دوستان خود قائل بودند و اين يكي از ويژگيهاي بارز ايشان بود كه فكر ميكنم همه دوستان آن شهيد نيز در اين باره متفق القول باشند
خيلي تلاش ميكردند دوستيشان را با همان لبخندي كه هميشه بر لب داشتند حفظ كنند و از آن براي پبش برد اهداف انقلابي و اسلامي استفاده مي كردند. البته هيچگاه نمي شد كه به خاطر دوستي، حقي را ناحق كنند.

شهيد در خصوص مسائل و كارهاي مذهبي چه رويهاي داشتند؟
اصل كار ايشان اهتمام بر انجام كارهاي مذهبي بود. چه قبل و چه بعد از انقلاب، روية حاج آقا در مسائل مذهبي كاملاً با وضع موجود و زمانه تناسب داشت. يعني بهترين شيوه را انتخاب مي-كردند، چون با امام(ره) در ارتباط بودند. فكر ميكنم براي افرادي كه در امر مبارزه كنارشان بودند هميشه جديدترين اطلاعات را براي ادامه راه داشتند.

در مورد سادهزيستي شهيد شاه آبادي خاطرهاي داريد؟
زندگي شهيد و خانواده¬ اش ميتواند بهترين شاهد بر اين امر باشد. تا آنجايي كه ما با ايشان ارتباط داشتيم واقعاً در تمام مجالسي كه شركت ميكردند و در جلساتي كه برگزار مي شد، اگر يك چيزي اضافي وجود داشت مي ¬گفتند كه آن را در جايي مصرف كنيد. چيزي كه جنبه تجملاتي داشته باشد ما در ايشان نمي¬ديديم؛ لباس پوشيدنشان و حركت كردن¬شان؛ از سر سفره گرفته تا تمامي كارها. من كه در همة آن مدت نديدم و فكر نميكنم كس ديگري هم خرج اضافي از ايشان ديده باشد. به طور خلاصه مي گويم كه ايشان كممصرف و پر كار بودند.

آيا خاطره خاصي در مورد مسائل فرهنگي از شهيد شاه آبادي داريد؟
به عنوان نمونه كتابي بود به نام «اوصاف الاشراف» كه ايشان يك نسخه از اين كتاب¬ را به من دادند تا به عنوان درس اخلاق از همان جا شروع كنم. افكار شهيد بيشتر بر اين استوار بود كه ما در همان جهتي كه مولايمان اميرالمؤمنين(ع) زندگي ميكردند سير كنيم. به طور كلي سفارش ميكرد كه خرجتان را كم كنيد و بحثهايي همه جا ذكر شده، مثلاً نوك قلمتان نازك و باريك باشد تا از كاغذ به نحو احسن استفاده شود، وسط خط ها بنويسيد و سعي كنيد پشت و روي كاغذ را استفاده كنيد. اينها همه درس است، به خاطر اينكه ما بدانيم تا چه حد مسؤول هستيم كه اموال¬ خود و مخصوصاً بيت المال را درست خرج كنيم. تلاش ايشان بر اين استوار بود كه ميگفتند ما بايد كاري كنيم تا فرهنگمان اسلامي شود و تنها جنبه شعار نداشته باشد و به عمل برسيم. ما همگي ميدانيم كه نيكي كردن و كم خرج كردن خوب است و هزاران بار رهبر و روحانيت معظم ما اينها را گفته¬اند، اما زماني موفق ميشويم كه اينها در ذات ما باشد، يعني به يك تعبيري غيرت اسلامي و ملي پيدا كنيم. يعني آنچه براي ما ارزش دارد نبايد اين نباشد كه لباس خوب، ظريف و لطيف داشته باشيم، بلكه خوب آن است كه اينها را ارزان¬تر، بهتر و قشنگتر تهيه كنيم و سعي كنيم لباس ها به دست خود ما دوخته شوند وگرنه يقين بدانيد كه اگر يك پارچه نرم و لطيف و ارزان هم باشد و محصول هر كجا كه ميخواهد باشد ولو انگلستان، آنها قصد استثمار ما را دارند و ما بايد احساس بدي كنيم از اينكه اين لباسهاي خارجي بر تن ما باشد. اگر به اينجا برسيم و احساس افتخار كنيم از اينكه اين لباس براي خودمان باشد، حتي اگر گرانتر يا خشن تر باشد آن وقت حساب ¬كنيد كه ما چند ميليارد تومان پول بابت خريد اين «عجايب» ميدهيم. بايد طوري باشد كه هر وقت چيزي را كه لازم است را از آنها بگيريم و حتي از گرفتن آن احساس بدي بكنيم، نه اينكه افتخار كنيم. شهيد شاه آبادي آن زمان با بيان اين و گوشزد كردن اين نكات، كارهاي فرهنگي انجام مي دادند. به هر حال همواره بايد راه آنها را ادامه داد و خواست آن¬ عزيزان را بايد پياده كرد . خواست آنها همان خواستي است كه امام داشتند و مقام معظم رهبري دارند كه نهايتاً بر ميگردد به اينكه اين خواسته ¬ها هماني است كه پيغمبر اسلام و ائمه ما ـ عليهم السلام ـ آن را اجرا كردند در واقع تأكيد است به اينكه ما آن راه را بشناسيم و در پيش بگيريم.
خدا رحمت كند پسرم محمد را كه شهيد شد. نمي خواستم بگويم كه من پدر شهيد هستم، اما خاطرهاش جالب است. من مادري داشتم كه خدا بيامرزدش، اين بچه براي مادرم خيلي عزيز و مهم بود به من مي گفت: كاري كن كه اين پسر به جبهه نرود. من گفتم: نمي شود. گفت او تك پسر است. در ضمن درس مي خواند، سنش هم كم است و 15 سال بيشتر ندارد. چرا اجازه مي دهي به جبهه برود؟ گفتم: ما همگي بايد بجنگيم، نه اينكه بگوييم حالا نوبت ديگران است كه بروند و بجنگند، اصلاً گفتن اين حرفها جايز نيست. در ضمن اگر خدا بخواهد چيزي را نگه دارد، نگه مي¬دارد، حتي در آتش و اگر قرار باشد فرزندم را از من بگيرد مي گيرد، اگر چه او را لاي زرورق بپيچيم يا لاي پر قو بخوابانيم، پس چرا خودمان را بي¬ ارزش كنيم، ممكن است جبهه نرود و فردا تصادف كند و بميرد. آقاي شاه آبادي خيلي خانه ما مي آمدند، مادرمان متوسل شد به حاج آقا و مي گفت شما چيزي به او بگوييد، حرف من را گوش نمي دهد. يك بار حاج آقا محمد ما را صدا زد و گفت چرا ميخواهي به جبهه بروي؟ گفت: «آقا، در مسجد، بسيجي ها 2 نفر را كه جثه شان به اين كار مي خورد انتخاب كردند، يكي از آنها منم. حالا چطور مي توانم بگويم نه؟ البته تكليفي هم در كار نيست. اكثر هم سن و سالهاي ما جثة كوچكي دارند، بنابراين من و يك نفر ديگر را كه از بقيه درشتتر بوديم انتخاب كردند». آقاي شاه آبادي نگاهي به مادرمان كرد و گفت اصلاً به هيكل اين بچه مي خورد كه نرود بجنگد؟! مادرم از آقا كمك خواسته بود كه محمد را از رفتن بازدارد، اما حاج آقا گفته بود اين هيكل را خدا داده براي همين كار. و به همين نحو بود كه محمد فردا صبح رفت به پادگان رفت. اين همان حس و حالي بود كه شهيد شاه آبادي در مردم به وجود آورده بود و چنين ارتباطي با بچهها داشتند كه خيلي شيرين بود.