مهدي يزداني خرم:

«ديگر اسمت را عوض نكن» تصويري معنوي از جنگ ارائه مي دهد

«مهدي يزداني خرم» در نشست نقد و بررسي رمان «ديگر اسمت را عوض نكن» اين رمان را از نظر طرح ايده هاي معنوي اثري دانست كه از شعارزدگي دور شده و تصويري معنوي از جنگ را در خود خلق مي كند.

کد خبر: ۲۳۳۴۷۹

دوشنبه - ۱۴ دی ۱۳۸۸ / 1388 14 October

به گزارش نويد شاهد به نقل از خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، دومين نشست از سلسله نشست هاي «در جست وجوي خاطره آفتاب» با موضوع نقد و بررسي آثار شاخص حوزه ادبيات پايداري شب گذشته (12 دي) در فرهنگسراي پايداري برگزار شد.

در اين نشست كه با محوريت نقد و بررسي كتاب «ديگر اسمت را عوض نكن» نوشته مجيد قيصري با سخنراني «مهدي يزداني خرم» و دبيري «شاهرخ تندرو صالح» برگزار شد، يزداني خرم در اين نشست با اشاره به اينكه هر نوع جنگي در دنيا به طبع خود ادبياتي را خلق مي كند كه با عناويني چون پايداري، دفاع و مقاومت معني مي يابد، گفت: جنگ هشت ساله ما داراي ابعادي ايدئولوژيك بود كه در گام هاي نخست عمدتاً نويسندگاني را به خود جذب كرد كه به خلق ادبيات تهييجي پس از جنگ منجر شد و بسيار زود نيز فراموش شد. از سوي ديگر نويسندگان مستقل نيز بعد از جنگ تحميلي به شكل قابل توجهي درگير مسأله جنگ نشدند و به ندرت ادبيات خود را به اين حوزه وارد كردند و درست در همين دوران است كه ادبيات برخواسته از جنگ تحميلي را تنها با نگاه هاي سياسي و يا نگاه هاي صرف مثبت و يا منفي مي توان مشاهده كرد و در اين عرصه است كه نويسندگاني چون «مجيد قيصري» به دليل درك و تجربه جنگ از نزديك اين فرصت را كسب كردند كه حضور در صحنه هاي جنگ را به شكل و سبكي تازه به داستان وارد و گونه جديد ادبيات جنگ را در ايران متولد كنند.

اين منتقد ادبي ادامه داد: خلق سوژه هاي جنجالي و نگاه هاي تازه به جنگ در ادبيات معاصر ايران محصول اين نگاه تازه متولد شده و دوگانه به جنگ بود كه تا به امروز نيز مي توان آن را مشاهده كرد و قيصري از نويسندگاني است كه توانسته اين موضوع را به خوبي به سمت جلو هدايت كند و از نظر همراهي فرم و تكنيك به لايه هاي از جنگ بپردازد كه تا به حال كمتر مورد توجه قرار گرفته است.

«ديگر اسمت را عوض نكن» از شعارزدگي دور شده است

وي همچنين گفت: قيصري در «ديگر اسمت را عوض نكن» و به لحاظ ارائه ايده هاي معنوي از شعارزدگي دور شده است و تصوير معنوي حقيقي از جنگ نشان مي دهد و شايد به همين دليل است كه اثر او به نوعي به ذوق مخاطب نمي زند و حالتي شورانگيز و انتقادي به خود مي گيرد.

يزداني خرم در ادامه افزود: در نظريه هاي روايت به طور عمومي بيان مي شود هنگامي كه نويسنده به صورت تكه تكه به روايت مي پردازد، مركز ثقل اثرش از بين مي رود و در اين حالت مخاطب به سختي مي تواند با يك متن محوري به همراه خرده روايت، روايت هاي پيراموني اش روبرو شود. اما مجيد قيصري در اين رمان با وجود حذف يك نقطه ثقل توانسته است يك ايده روايي فوق مدرن را با بهره گيري از يك تكنينك كلاسيك به زيبايي به مخاطب منتقل كند و به مفهوم حقيقي جنگ بسيار نزديك شود و اعلام كند كه رمان جنگ تنها رمان خاكريزي نيست و گاهي در فضاي آن حتي يك گلوله هم شليك نمي شود.

وي با اشاره به اينكه «ديگر اسمت را عوض نكن» از فضاي خاطره نگاري جدا شده و توانسته است به خلق يك اضطراب در مخاطبان دست بيابد، گفت: اين ويژگي سلبي و ايجابي متن رمان كه دو انسان حاضر در جنگ بدون اينكه بتوانند همديگر را ببينند تنها با متن ها و نوشته اي خود به نزاع بر مي خيزند برخواسته از تكنينك رمان نويس است و اي كاش نويسنده حجم اين داستان را دو تا سه برابر بيش از آنچه هست، مي نوشت.

يزداني خرم افزود: نگاهي اجمالي به رمان قيصري نشان مي دهد كه شخصيت هاي داستاني او داراي فرمي كلاسيك نيستند و بسيار عادي به نظر مي رسند و اين درست به معني يك مفهوم در بستر روايي جنگ به شمار مي آيد. از سوي ديگر اگرچه قيصري در اين رمان تكنيك نوشتاري كلاسيك را مورد استفاده قرار مي دهد، اما هم در فرم و هم در ساختار فرمت كلاسيك داستان نويسي را واژگون كرده و در عين حال به ساختار ضد جنگ هم نزديك نشده است.